4องค์กรท้องถิ่นจับมือปั้น“ถวายในหลวง” | คมชัดลึก

 
          เริ่มต้นจุดประกายแนวคิด “ชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็ง” เพื่อสนับสนุนและขับเคลื่อนยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชนคนไทยให้กับชุมชนเครือข่ายทั่วประเทศ มาตั้งแต่ปี 2552 ล่าสุดการขับเคลื่อนชุมชนท้องถิ่น ที่ใช้ “พื้นที่เป็นตัวตั้ง” ของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) วันนี้ได้ถูกขับเคลื่อนสู่การผนึกกำลังพัฒนาความเข้มแข็งชุมชนที่จะขยายผลกว้างออกไปอีกขั้น เมื่อ 4 หน่วยงานภาคพัฒนาท้องถิ่นได้รวมตัวกันและร่วมจับมือตั้งเป้าพัฒนาชุมชนท้องถิ่นที่กำลังยกระดับความเข้มแข็งสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน

          โดยเมื่อวันที่ 8 กันยายน กรมการพัฒนาชุมชน กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กระทรวงมหาดไทย สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ(สสส.) ได้ร่วมพิธีลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ “การส่งเสริม สนับสนุน และพัฒนาความเข้มแข็งของชุมชนท้องถิ่น” พร้อมประกาศตั้งเป้าดำเนินโครงการสนับสนุน ส่งเสริม เพื่อพัฒนาชุมชนที่ยั่งยืนตามหลักเศรษฐกิจพอเพียงใน 900 หมู่บ้าน 90 ตำบล 90 อำเภอ ใน 77 จังหวัด เพื่อถวายเป็นพระราชกุศลแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในวโรกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 90 พรรษา ภายในระยะเวลา 3 ปี ณ ศูนย์นิทรรศการและการประชุมไบเทค บางนา โดยมี อภิชาติ  โตดิลกเวชช์ อธิบดีกรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย ดุษฎี  สุวัฒวิตยากร รองอธิบดีกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กระทรวงมหาดไทย สมพร  ใช้บางยาง   ประธานกรรมการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) และธวัชชัย  ฟักอังกูร ประธานกรรมการบริหารแผน คณะที่ 3 สสส. ร่วมลงนามในครั้งนี้

          ธวัชชัย  ฟักอังกูร ประธานกรรมการบริหารแผน คณะที่ 3 สสส. กล่าวว่า สสส. กำหนดทิศทาง เป้าหมาย และยุทธศาสตร์ระยะ 10 ปี (2555-2564) มีเป้าเหมายเฉพาะให้ “ชุมชนและท้องถิ่นเข้มแข็ง” ซึ่งขับเคลื่อนโดยสำนักสนับสนุนสุขภาวะชุมชน (สำนัก 3) ซึ่งปีนี้จะเป็นการสนับสนุนและขับเคลื่อน “ชุมชนท้องถิ่นต้นแบบเข้มแข็งทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง จำนวน 900 หมู่บ้าน 90 ตำบล กระจายตัวใน 90 อำเภอ 77 จังหวัด เพื่อถวายเป็นพระราชกุศล แด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในวโรกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 90 พรรษา โดยได้รับความร่วมมือ จากภาคีทั้ง 3 หน่วยงานรัฐในวันนี้และในอนาคตจะมีหน่วยงานภาคเอกชนเข้าร่วมด้วย ตามแนวนโยบายประชารัฐเพื่อร่วมในการพัฒนาท้องถิ่นที่เป็นรูปธรรม

 

 

          ขณะที่ สมพร  ใช้บางยาง   ประธานกรรมการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) กล่าวว่า การลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือของทั้ง 4 หน่วยงานที่มีเป้าหมายเดียวกัน ทำให้เกิดกรอบแนวทางการขับเคลื่อนชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็งสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน 5 แนวทาง และขับเคลื่อนด้วย15 กิจกรรม ที่หลังการลงนามครั้งนี้จะกำหนดให้มีคณะทำงานร่วม เพื่อดำเนินการ โดยจัดทำแผนปฏิบัติการ (Action Plan) ในการขับเคลื่อนและดำเนินการตามเจตนารมณ์ดังกล่าวข้างต้นให้เกิดผลสำเร็จเป็นรูปธรรม

          ศ.เกียรติคุณ นพ.ประเวศ  วะสี   ราษฎรอาวุโส กล่าวระหว่างการปาฐกถา “ชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็งโดยใช้พื้นที่เป็นตัวตั้งตามแนวทางปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” อย่างเชื่อมั่นว่าเมื่อเกิดการนำศักยภาพของหน่วยงานต่างๆ ทั้ง 4 พลังที่ร่วมมือกันในวันนี้ จะสร้างความเชื่อมโยงซึ่งกันและกัน ด้วยความเสมอภาค ภราดรภาพ และการเรียนรู้ร่วมกันของแต่ละฝ่าย จะทำให้เกิดสิ่งที่เป็นไปได้ นั่นคือการสร้างชุมชนท้องถิ่นในอุดมคติเกิดขึ้นจริง และเป็นการพัฒนาการเปลี่ยนแปลง (Transformation) ในขั้นพื้นฐานอย่างมีบูรณาการทุกมิติทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม สุขภาพ สิ่งแวดล้อม วัฒนธรรม การศึกษา และประชาธิปไตย 

 

 

          สำหรับ 5 แนวทางขับเคลื่อนชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็งสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน ได้แก่ 1. การพัฒนาและบูรณาการการจัดทำระบบข้อมูลการพัฒนาชุมชนท้องถิ่นระดับหมู่บ้านและตำบล โดยชุมชนเอง ซึ่งครอบคลุมด้านสังคม ประชาธิปไตย เศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และสุขภาพ 2.การส่งเสริมและสนับสนุนการใช้ระบบข้อมูลในการจัดทำแผนพัฒนาหมู่บ้าน/แผนชุมชนสู่แผนพัฒนาท้องถิ่น และแผนพัฒนาจังหวัด/กลุ่มจังหวัด 3.การเพิ่มขีดความสามารถของแกนนำและบุคลากรที่ทำงานด้านการพัฒนาชุมชน 4.การพัฒนาตัวชี้วัดชุมชนเข้มแข็งเพื่อใช้ในกระบวนการเพิ่มขีดความสามารถในการพึ่งตนเองของชุมชนในทุกระดับตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและประเมินผลการทำงานหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง 5.การสนับสนุนและพัฒนาให้เกิดชุมชนท้องถิ่นต้นแบบการทำงานพัฒนาเชิงบูรณาการโดยใช้พื้นที่เป็นตัวตั้ง 

          ดวงพร เฮงบุณยพันธ์ ผู้อำนวยการสำนักสนับสนุนสุขภาวะชุมชน สสส.กล่าวว่า จากกรอบแนวทางการขับเคลื่อนทั้ง 5 เรื่องดังกล่าว  สสส.จะเข้าไปช่วยพัฒนามาตรฐานของระบบจัดเก็บข้อมูลทั้งภาครัฐและท้องถิ่นเพื่อให้เป็นชุดข้อมูลที่เชื่อมโยงกันและนำไปใช้งานได้จริง โดยสสส.จะเป็นผู้พัฒนาเครื่องมือเหล่านี้ ที่จะมีการนำระบบออนไลน์หรือเทคโนโลยีดิจิตอลเข้ามาใช้ ขณะที่การสร้างขีดความสามารถของแกนนำหรือผู้นำชุมชน  มองว่าที่ผ่านมาผู้นำยังไม่ได้รับการพัฒนาศักยภาพอย่างแท้จริง  สสส.จึงมีแผนพัฒนาหลักสูตรด้านการสร้างผู้นำการเปลี่ยนแปลงในพื้นที่ 120 แห่ง ขณะเดียวกันก็จะสอดแทรกแนวคิดการเป็นผู้นำต้นแบบด้านสุขภาพลงไปด้วย ในด้านการพัฒนาตัวชี้วัด  สสส.จะรวบรวมตัวชี้วัดจากชุมชนต่างๆ นำมาวิเคราะห์เปรียบเทียบกับตัวชี้วัดที่เป็นมาตรฐานทั่วโลก เพื่อให้ได้ตัวชี้วัดที่มีมาตรฐานเดียวกัน และสามารถเป็นหลักเกณฑ์ที่นำมาใช้ออกแบบกิจกรรมกับชุมชนต่อไปในอนาคต

          ท้ายสุดดวงพรเอ่ยว่าเป้าหมายความร่วมมือดังกล่าว เกิดจากภารกิจของ สสส. นั่นคือการยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชนในทุกท้องถิ่นให้มีสุขภาวะที่ดี ดังนั้นโอกาสที่เกิดจากความร่วมมือในครั้งนี้จะช่วยกระจายองค์ความรู้ เครื่องมือและกระบวนการพัฒนาชุมชนต่างๆ ที่ สสส. มีได้ขยายผลไปสู่ชุมชนอื่นๆ ทั่วประเทศ ที่อาจไม่ได้เป็นเครือข่าย สสส. เท่ากับเป็นการขยายฐานผู้รับประโยชน์จากการใช้องค์ความรู้ของตนเองที่มีของแต่ละชุมชนและสร้างความเข้มแข็งให้ชุมชนได้มากยิ่งขึ้น