นกแอ่นใหญ่คอขาว | คมชัดลึก

 

          คนจำนวนมากเข้าใจว่า นกที่บินเร็วที่สุดในโลกคือเหยี่ยวเพเรกริน (Peregrine Falcon) ซึ่งเป็นนกป่าประจำสัปดาห์ล่าสุดที่ได้แนะนำไปในคอลัมน์ ความเข้าใจดังกล่าวไม่ถูกต้องเสียทีเดียวนะครับ เท่าที่มีการวัด เหยี่ยวปีกแหลมชนิดนี้เป็นนกที่บินเร็วที่สุดในแนวดิ่ง หรือพูดให้เห็นภาพคือการพุ่งตัวลงจับเหยื่อ ไม่ใช่การบินแนวราบขนานกับพื้นดินตามปกติ ว่ากันว่าเจ้าของสถิติตัวจริงในหมวดนี้น่าจะเป็นนกแอ่นใหญ่คอขาว (White-throated Needletail) ต่างหาก

          นกแอ่นชนิดนี้เคยเป็นนกอพยพผ่านที่จัดว่าหายากในประเทศไทย เพราะมีรายงานการพบน้อยมากในอดีต แต่ปัจจุบันเป็นที่ทราบกันแล้วว่าหากอยากเห็นนกชนิดนี้ ตามจุดดูเหยี่ยวอพยพจะมีโอกาสพบได้มากที่สุด จากข้อมูลการนับนกอพยพลงใต้ผ่านเขาดินสอ จ.ชุมพร ในปี 2558 โดยมูลนิธิศึกษาธรรมชาติเขาดินสอ (Flyway Foundation Thailand) พบว่ามีนกแอ่นใหญ่คอขาวบินผ่านจุดนับเหยี่ยวนับพันตัวต่อฤดูกาลเลยทีเดียว!

          นกแอ่นใหญ่คอขาวที่เขาดินสอในช่วงอพยพลงใต้นั้นสามารถพบได้ตั้งแต่ต้นเดือนกันยายน แต่ช่วงที่ดูจะพบเป็นจำนวนมากที่สุดเห็นจะเป็นต้นเดือนพฤศจิกายน โดยนกส่วนใหญ่ที่พบในช่วงต้นฤดูกาลคือชนิดย่อยหลัก (caudacutus) ที่อพยพมาจากตอนเหนือของเอเชีย ประชากรชนิดย่อยหลักของนกแอ่นใหญ่คอขาวนั้นส่วนใหญ่น่าจะอพยพไปอาศัยอยู่ในออสเตรเลียในช่วงฤดูหนาวของทางเหนือ ซึ่งตรงกับช่วงฤดูร้อนของออสเตรเลียพอดี

          อีกชนิดย่อยหนึ่งของนกแอ่นใหญ่คอขาวที่ชื่อว่า nudipes ก็พบที่เขาดินสอได้เป็นจำนวนมากเช่นกัน ชนิดย่อยนี้ทำรังในแถบเทือกเขาหิมาลัย มีจุดจำแนกจากชนิดย่อยหลักคือสีบริเวณหัวตา (lores) ซึ่งของชนิดย่อยหลักจะเป็นสีขาวชัดเจน ในขณะที่ชนิดย่อย “หิมาลัย” มีหัวตาสีน้ำตาลเข้มเช่นเดียวกับสีของลำตัว นอกจากนี้ยังมีหลังสีเหลือบน้ำเงิน แทนที่จะเป็นสีเหลือบเขียวแบบชนิดย่อยหลัก ด้วยสีสันที่ต่างกัน และพื้นที่ทำรังวางไข่ที่ห่างไกลจากของชนิดย่อยหลักมาก ชนิดย่อยหิมาลัยจึงเคยถูกจัดเป็นชนิดย่อยของนกแอ่นใหญ่หัวตาดำ (Silver-backed Needletail) มาก่อนด้วย

          ข้อมูลการอพยพตามฤดูกาลของชนิดย่อยหิมาลัยมีน้อยมาก แทบไม่มีรายงานการพบในช่วงนอกฤดูผสมพันธุ์ในที่ใดเลยนอกจากเขาดินสอ บางครั้งรวมฝูงเป็นหลักร้อยตัว โดยมีนกแอ่นใหญ่อีกสองชนิดปะปนมาด้วย

นกแอ่นใหญ่คอขาว
ชื่ออังกฤษ  White-throated Needletail
ชื่อวิทยาศาสตร์  Hirundapus caudacutus (Latham, 1801)
วงศ์ (Family)  Apodidae (วงศ์นกแอ่น)
อันดับ (Order)  Caprimulgiformes (อันดับนกปากกบ นกตบยุง และนกแอ่น)