ตรวจเลือดหามะเร็ง | คมชัดลึก

     คำถามยอดฮิตที่มักมีคนมาปรึกษาเป็นประจำ หลังจากไปตรวจเลือดหาค่าสารบ่งชี้มะเร็งแล้ว ได้ผลสูงผิดปกติ ทำเอาหลายคนมีอาการเครียด วิตกกังวล เพราะเกรงว่ามะเร็งกำลังจะมาถามหา

     มาทำความเข้าใจกันเสียก่อนว่า ในปัจจุบันยังไม่สามารถใช้การเจาะเลือดเพียงอย่างเดียวที่จะสามารถฟันธงได้ว่าเป็นมะเร็งอวัยวะนั้นมะเร็งนี้ เพราะเทคโนโลยี ณ เวลานี้ยังไม่สามารถค้นหาสารบ่งชี้มะเร็งที่มีความจำเพาะเจาะจงกับโรคมะเร็งของอวัยวะใดอวัยวะหนึ่งเพียงอย่างเดียวสารบ่งชี้มะเร็งที่ตรวจกันอยู่ทุกวันนี้ยังไม่มีความเที่ยงตรง ความน่าเชื่อถือเพียงพอ เรียกว่าในภาวะอื่นๆ ที่ไม่ได้เป็นมะเร็งก็พบว่ามีค่าสารบ่งชี้มะเร็งสูงได้เช่นกัน เพราะฉะนั้นจึงต้องอาศัยการตรวจอื่นๆ ประกอบเพิ่มเติม เพื่อให้ได้ข้อมูลที่ครบถ้วนสมบูรณ์มากขึ้น

       สารบ่งชี้มะเร็งยอดฮิตที่นิยมตรวจเลือดกันบ่อยๆ มีมากมายหลายตัว เช่น คาร์ซิโนเอมไบรโอนิคแอนติเจนหรือ CEA เป็นสารที่ปล่อยออกมาจากเซลล์มะเร็งบางชนิด โดยอาศัยหลักที่ว่ามะเร็งเป็นเซลล์ที่มีความผิดปกติในการแบ่งตัวโดยมีลักษณะเหมือนกับเซลล์ตัวอ่อนของมนุษย์

     มะเร็งที่มีสารตัวนี้ขึ้นสูงได้ก็ เช่น มะเร็งของอวัยวะในระบบทางเดินอาหาร มะเร็งปอด มะเร็งเต้านม เป็นต้น ส่วนภาวะอื่นๆ ที่ไม่ใช่มะเร็งแต่ทำให้ค่า CEA สูงก็เช่น การสูบบุหรี่ โรคตับอ่อนอักเสบ โรคลำไส้แปรปรวน โรคถุงลมโป่งพอง โรคตับอักเสบ เป็นต้น สาร PSA หรือโพรสเตทสเปซิฟิคแอนติเจนเป็นสารที่ปล่อยออกมาจากเนื้อต่อมลูกหมากในสภาวะผู้ชายปกติก็ตรวจพบได้แต่ไม่มาก ค่า PSA จะสูงในกรณีมะเร็งต่อมลูกหมากและในภาวะต่อมลูกหมากอักเสบหรือต่อมลูกหมากโตที่ไม่ใช่มะเร็งก็มีค่า PSA สูงได้เช่นกัน ในทำนองกลับกันก็ใช่ว่ามะเร็งของอวัยวะในระบบทางเดินอาหารทุกราย มะเร็งปอดทุกราย มะเร็งเต้านมทุกรายจะต้องมีค่า CEA สูงกันหมดทุกคน หรือมะเร็งต่อมลูกหมากทุกรายต้องมีค่า PSA สูงหมดทุกคนเช่นกัน

     สรุปว่าถ้าเจาะเลือดพบว่าค่าสารบ่งชี้มะเร็งสูงก็เป็นสัญญาณเตือนให้ตรวจอย่างอื่นเพิ่มเติม ซึ่งอาจจะเป็นหรือไม่เป็นมะเร็งก็ได้ หรือแม้ว่าผลค่าสารบ่งชี้มะเร็งปกติแต่มีความผิดปกติของระบบใดระบบหนึ่งหรือหลายระบบชัดเจน ก็จำเป็นต้องทำการตรวจพิเศษอย่างอื่นเพิ่มเติมเช่นกัน ต้องย้ำกันก่อนจากว่าการตรวจคัดกรองโรคมะเร็งในระยะเริ่มต้นนั้น ต้องมีการประเมินความเสี่ยงต่อการเป็นมะเร็งชนิดต่างๆ เสียก่อน โดยเริ่มจากการซักประวัติ ไลฟ์สไตล์ พฤติกรรมการใช้ชีวิต ประวัติครอบครัว ตรวจร่างกาย ตรวจสุขภาพทั่วไปอันประกอบด้วยการตรวจเลือด ปัสสาวะ อุจจาระ เอ็กซเรย์เบื้องต้น ถ้าผลการประเมินบ่งบอกว่ามีโอกาสเสี่ยงต่อการเป็นมะเร็งชนิดใดก็ต้องมาตรวจคัดกรองมะเร็งชนิดนั้นอย่างละเอียดกันต่อไปที่สำคัญต้องมาตรวจกันเป็นระยะตามนัด ไม่ใช่ตรวจแค่ครั้งเดียวแล้วหายจ้อยไปเลยนะครับ...ขอบอก

นพ.วีรวุฒิ อิ่มสำราญ