ศิลปินกินผัก | คมชัดลึก

          ผมเคยเขียนบทความเกี่ยวกับ “ผักพื้นบ้าน” ลงในนิตยสารฉบับหนึ่ง เป็นระยะเวลาต่อเนื่องเกือบสี่ปี แม้ไม่อาจเรียกว่าผู้เชี่ยวชาญ แต่ก็ถือว่า “โชกโชน” พอตัว จากการที่ต้องตระเวนตามล่าหาผักไปทั่วทุกหนทุกแห่ง เพื่อนำมาเขียนให้แฟนๆ คอลัมน์อ่านกัน หลายปีที่ผ่านมาทำให้ผมรู้จักผักต่างๆ ทั่วทุกภาคของประเทศมากกว่า 200 ชนิด แต่ก็ถือว่ายังไม่ถึงขั้นเป็น “กูรู” เรื่องผักพื้นบ้านหรอกครับ ก็แค่รู้จักมักจี่

          บ้านผมมีเนื้อที่ 3 ไร่ ปลูกผักพื้นฐานการครัวไว้ เช่น ตะไคร้, ข่า, พริก, กะเพรา, โหระพา, แมงลัก, มะกรูด, มะนาว แต่ก่อนเคยมีกระชายเยอะแยะ แต่ก็สูญไปในปีน้ำท่วมใหญ่

          หน้าฝนปีนี้ผมปลูกแคขาว แคแดง ปลูกมะรุม และยังมี “อีซึก” หรือต้น “พฤกษ์” หรือ “จามจุรีสีทอง” ยอดอ่อนของอีซึกมีรสมัน แกงส้มอร่อยมากขอบอก หรือลวกจิ้มน้ำพริกก็เด็ด

          อยู่ชนบทมาสามสิบกว่าปีได้รู้จักผักพื้นบ้าน เรียนรู้จากชาวบ้านได้วิชาการทำกิน ได้รู้จักเห็ดหลายชนิดรู้จักผักกระสังที่กินสดๆ ได้รสเย็นและมีกลิ่นหอม ได้รู้จักกุ่มบก, กุ่มน้ำ, ผักปลัง, ยอดจิก, คันทรง, ก้ามกุ้ง

          มีประสบการณ์การปลูกพืชผัก และมีประสบการณ์เรื่องผักที่ไม่ต้องปลูก เคยขุดตำลึงมาปลูกหมายใจให้เลื่อยไต่ร้าน แต่ยิ่งดูแลมันก็ยิ่งโทรมลง สู้ปล่อยให้มันเติบโตตามธรรมชาติไม่ได้ สลิดก็เช่นกัน รวมทั้ง “ข้าวสาร” ด้วย ทั้งดอกสลิดและดอกข้าวสาร เป็นสุดยอดผักพื้นบ้านเลยทีเดียว ผัดฉาบน้ำมันกับกระเทียมแค่นั้นพอ

          บางชนิดก็ปลูกได้งามดี เช่น “คันทรง” ผมขุดต้นเล็กๆ มาปลูกไว้เป็นกลุ่ม หมั่นหักเด็ด แตกยอดอ่อนกินไม่ทันเลย

          ส่วน “พี้จั่น” นั้น แตกใบอ่อนตอนช่วงหลังสงกรานต์ พร้อมออกดอกสีม่วงละมุนตา ใบอ่อนสีเขียวใสกินสดๆ รสหวานมันส่วนดอกพี้จั่นนั้นทรงเดียวกับดอกโสน และอร่อยไม่แพ้กัน

          ผมเองไม่ใช่คนขยันปลูกหรอกครับ จะอย่างไรก็เป็นพวกมือบาง ตีนบางประสาศิลปิน ได้แค่ปลูกตะไคร้สักสองสามกอ ต้นแคสักสี่ห้าต้น มะกรูด มะนาว ส่วนพวกกะเพรา โหระพานั้น ถึงเวลามันก็ขึ้นของมันเอง รวมทั้งพริกขี้หนู ที่บ้านผมมีอยู่สองต้น อายุยืนเข้าปีที่ 4 แล้ว แถมยังมีลูกๆ ของมันขึ้นอยู่รายรอบ
พวกขมิ้นชัน, ขมิ้นขาว, กระทือ, มันก็งอกเงยของมันตามเวลา ตามรอบฤดูกาล ผมก็แค่คอยควบคุมวัชพืช ช่วงนี้ผมกำลังเห่อสะระแหน่ที่ปลูกไว้ในกระถาง ใบบัวบกก็กำลังงามให้เด็กมากินทีละ 20-25 ใบ

          ช่วงฤดูฝน บ้านป่าของผมชุ่มชื้นเฉอะแฉะ และรกเรื้อ ยุงก็ชุมเหลือหลาย ไหนจะตะขาบ แมงป่อง แต่ก็เป็นช่วงเวลาที่ผมได้กินผักกินหญ้าประมาณว่า กินได้กินดี เหมือนวัวเหมือนควาย รู้สึกสบายเนื้อสบายตัว เลิกกินเนื้อวัวไม่กินเครื่องในสัตว์ เนื้อหมูนานๆ อายุป่านนี้ เรื่องกินเป็นเรื่องใหญ่ ด้วยความรู้ที่ได้จากการเขียนคอลัมน์ “มนต์รักผักพื้นบ้าน” ทำให้ผมกลายเป็น “ศิลปินกินผัก” ดังนี้แล