กระแสการเปลี่ยนแปลงโลกที่กระทบการ “อยู่” ในปัจจุบันอันใกล้
คอลัมน์ อยู่สบาย โดย... ผศ.เอกพงษ์ ตรีตรง
การวิเคราะห์เชิงอนาคตเพื่อเตรียมความพร้อมในการเผชิญหน้าต่อการเปลี่ยนแปลงทางสังคมที่จะเกิดขึ้นเป็นสาระสำคัญของการ “อยู่สบาย” ในโลกใบนี้ ไม่ใช่ดำรงชีวิตไปวันๆ แต่เป็นการดำรงชีวิตแบบมีสติ มีเป้าหมาย มีความพร้อมในการใช้ชีวิตอย่างไม่ประมาท ผลดีจะเกิดขึ้นต่อตัวเราทั้งทางตรงทางอ้อม และการล่วงรู้อนาคตแบบที่ไม่ใช่คาดเดา เราสามารถสังเกตได้จากการเปลี่ยนแปลงทางสังคมในแต่ละเรื่อง เป็นการวิเคราะห์บนพื้นฐานของแนวโน้มต่างๆ จับสัญญาณการเตือนสิ่งบอกเหตุในกระแสที่กำลังเกิดขึ้น
จุดสำคัญที่ดีคือเราจะได้พร้อมอยู่เสมอ ตลอดจนในแง่การลงทุนและการประกอบการธุรกิจที่ยั่งยืน และเล็งเห็นโอกาสใหม่ๆ จากการเปลี่ยนแปลง และการใช้ชีวิตอย่างชาญฉลาดนั่นเอง
กระแสที่จะเกิดขึ้น มีดังต่อไปนี้
1.ชีวิตคนเมืองการใช้ชีวิตนอกบ้านปฏิสัมพันธ์ในสังคมเมือง
ไลฟ์สไตล์ของคนจะเปลี่ยนแปลงสู่สังคมที่ใช้ชีวิตร่วมกับเมือง การใช้ชีวิตนอกบ้านมีมากขึ้น ประสบการณ์ใหม่ๆ ในการใช้ชีวิตผ่านสภาพแวดล้อมใหม่ๆ สังเกตให้เห็นถึงการจราจรที่ติดขัดแม้เป็นวันอาทิตย์ วันหยุด สรรพสินค้าห้างร้านขยายกิจการมากขึ้น คอมมูนิตี้มอลล์เกิดขึ้นหลายจุด ตลอดจนพฤติกรรมคนรุ่นใหม่กลับบ้านช้าลง ดึกขึ้น ตื่นเช้า มากขึ้น ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงสภาพการอยู่อาศัย ที่เปลี่ยนแปลงไป เช่น ที่พักอาศัยมีขนาดเล็กลง กระชับ กะทัดรัดมากขึ้น เน้นเป็นอาคารชุดมากขึ้น ตลอดจนกิจการด้านการให้บริการต่างนอกบ้านมีการขยายมากขึ้นทุกปี โดยเฉพาะอย่างยิ่งพื้นที่ประสบการณ์สร้างสรรค์ใหม่ๆ
2.ชีวิต สมาร์ท ดิจิทัล
การเปลี่ยนแปลงที่เห็นได้ชัดคือวิถีชีวิตที่ต้องพึ่งพาระบบ เช่น การสื่อสาร อินเทอร์เน็ต การติดต่อเจรจา การซื้อขาย ผ่านระบบแห่งโลกออนไลน์ โลกจะเข้าสู่ระบบรหัสส่วนตัวที่สมบูรณ์ขึ้นผ่านอุปกรณ์ส่วนตัว ง่ายต่อการสื่อสารที่รวดเร็ว การทำงานยุคใหม่จะเกิดแพลตฟอร์มที่สมาร์ท ระบบการเงิน การทำธุรกรรมต่างๆ ตลอดจนการอำนวยความสะดวกต่างๆ ในชีวิตประจำวัน บ้านจะเข้าสู่สมาร์ทโฮมเต็มตัว โลกจะเร็วและง่ายขึ้นเกินจินตนาการ
3.ระบบการขนส่ง การเดินทางที่รวดเร็ว
ต่อจากนี้คนในโลกจะเดินทางกันมากขึ้นไขว้ไปไขว้มา ในการติดต่อเจรจา และท่องเที่ยว มีความเชื่อเรื่องการได้ประสบการณ์ใหม่ แสวงหาประสบการณ์ใหม่ๆ ในชีวิตมากขึ้น ทัศนคติมุมมองที่เปิดหูเปิดตา สู่โลกภายนอกและต่างเผ่าพันธุ์เห็นได้จากการเดินทางท่องเที่ยวและการพำนักข้ามเมืองกันมากขึ้น ระบบการขนส่งแนวใหม่ก็เกิดขึ้น มีเทคโนโลยีที่รวดเร็วทันสมัย และสะดวก อีกทั้งการปลดล็อกกำแพงอุปสรรคโดยมาตรการต่างๆ ของแต่ละประเทศมีมากขึ้น และมีประสิทธิภาพ
4.ประหยัดพลังงาน และความเขียว
การคำนึงถึงสิ่งแวดล้อม และการอยู่ร่วมกับธรรมชาติ เป็นสิ่งที่คนในสังคมแสวงหา ป่าและสวนในเมืองจะเกิดขึ้น การเพิ่มขยายจำนวนต้นไม้จะเป็นกระแส การออกแบบภูมิสถาปัตย์จะได้รับความนิยมมาก เกิดสวนในที่ต่างๆ และการออกแบบสวนในทุกพื้นที่ เช่น สวนแนวตั้ง สวนระเบียง สวนดาดฟ้า สวนขนาดเล็ก ในร่ม เทคโนโลยีการประหยัดพลังงานจะเป็นกระแสสำคัญและมีทางเลือกใหม่ๆ ในชีวิตประจำวัน
5.โลกของผู้หญิง
อัตตราการเกิดของผู้หญิงที่มากกว่าผู้ชาย มีแนวโน้ม สัดส่วนของผู้หญิงที่มากกว่าในสังคมทำให้การกำหนดแนวทางต่างๆ และกระแสสังคม ผู้หญิง เป็นผู้กำหนดทิศทางมากขึ้น มีอิทธิพลต่อการซื้อ ทำให้เกิดธุรกิจ และการให้บริการใหม่ๆ ที่ตอบสนองพฤติกรรมและความต้องการของผู้หญิง รูปแบบ สีสัน การใช้ชีวิต การกำหนดพื้นที่การใช้สอยภายในบ้าน ต่างต้องคำนึงถึงผู้หญิง
6.โลกชราแห่งผู้สูงอายุ
สัดส่วนอัตราการเกิดที่น้อยกับยุคเบบี้บูมที่เริ่มชราภาพ ตลอดจนเทคโนโลยีทางการแพทย์ที่ทำให้คนอายุยืนยาวนานมากขึ้น โลกชรา ในสังคมที่เป็นปัจจัยหลักในกระแสสังคมโลก การให้บริการเรื่องสุขภาพจะขยายตัวมาก ในขณะที่การกำหนดพื้นที่ของอาคารต่างๆ จะมีผู้สูงอายุเป็นตัวแปร การออกแบบทุกจุดจะต้องคำนึงถึงความปลอดภัย และเอื้อต่อผู้สูงอายุ บางสังคมอาจต้องมีมาตรการดูแลจนเกิดเป็นคอมมูนิตี้ขึ้นมาแบบครบวงจรในการดูแลชีวิตโดยเฉพาะ
7.พลังจากจีนและเอเชีย
เป็นแรงกระเพื่อมที่มีบทบาทต่อโลก ทั้งกำลังซื้อ ความเชื่อ วิถีชีวิต ความนิยม ทุกผลิตภัณฑ์ในโลกนี้จะต้องมีการเอาใจคนจีนและเอเชีย อยู่ในการทำตลาด และจะขยายหนักแน่นขึ้นเรื่อยๆ กำลังซื้อที่มีมากขึ้น ดังตัวอย่างในภาพยนตร์ที่ทุกเรื่องจะต้องมีฉากคนจีน หรือมุมหนึ่งของจีนเข้าไปด้วย ในขณะที่การเดินทางจากจีนสู่ทั้งโลกก็มีผลต่อการรองรับ การขยายตัว ทั้งการท่องเที่ยวและการลงทุน
สำหรับคนไทย และเราทุกคน จะต้องเตรียมความพร้อม กระแสที่จะเกิด จนกลายเป็นเรื่องปกติในชีวิตประจำวันไปแล้ว การมองเห็นโอกาสดีๆ เพื่ออยู่ร่วมอย่างมีปัญญาจะทำให้เราอยู่รอดปลอดภัยอย่างมีความสุขไม่ใช่ปล่อยให้ทุกอย่างดำเนินผ่านไป และล้มเหลวในชีวิต