นกไต่ไม้สีน้ำเงิน | คมชัดลึก

          เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา ทีมประเทศไทยได้คว้ารางวัลชนะเลิศในการแข่งขันดูนก Fraser’s Hill International Bird Race 2016 ที่ประเทศมาเลเซีย ผู้เขียนเป็นหนึ่งในสมาชิกที่เข้าร่วมแข่งขันด้วยครับ นกไต่ไม้สีน้ำเงิน (Blue Nuthatch) ที่มาแนะนำให้รู้จักกันในสัปดาห์นี้เป็นนกชนิดแรกๆ ที่เห็นตั้งแต่วันก่อนเริ่มงาน และแม้จะพบเห็นหลายครั้งตลอดการแข่งขัน ก็เป็นต้องหยุดดูมันทุกครั้ง เพราะนอกจากสีสันที่สวยงามเป็นเอกลักษณ์และพฤติกรรมไต่ขึ้นลงตามกิ่งไม้ใหญ่เป็นเสน่ห์ตามแบบฉบับนกกลุ่มนี้ ในเมืองไทยมันเป็นนกที่น้อยคนจะเคยเห็น เพราะถิ่นอาศัยของมันคือบนภูเขาใน จ.ยะลา เท่านั้น

          จะว่าไปชื่อของมันดูจะไม่ค่อยสื่อถึงลักษณะเด่นเท่าใดนัก เพราะมีนกไต่ไม้อีกหลายชนิดที่มีลำตัวด้านบนสีน้ำเงิน หนึ่งในนั้นก็คือนกไต่ไม้หน้าผากกำมะหยี่ (Velvet-fronted Nuthatch) ซึ่งเป็นญาติสนิทที่เจอได้ง่ายในป่าแทบทุกภาคของไทย อาจเพราะนกไต่ไม้สีน้ำเงินนั้นมีสีสันและลวดลายอยู่ในโทนสีน้ำเงินและสีฟ้าทั้งหมด แม้แต่จะงอยปากยังเป็นสีเทาอมฟ้า ต่างจากนกไต่ไม้หน้าผากกำมะหยี่ที่มีจะงอยปากสีส้ม

          นกไต่ไม้สีน้ำเงินมีสีสันและลวดลายต่างจากนกไต่ไม้ส่วนใหญ่โดยสิ้นเชิง จุดเด่นที่ทำให้จดจำหน้าตาอันเป็นเอกลักษณ์ของมันได้ง่าย คือวงรอบตาสีฟ้าอ่อน ตัดกับสีน้ำเงินบนกระหม่อมที่เข้มมากจนเกือบดำ ลำตัวด้านบนและใต้ท้องสีน้ำเงินเข้ม ตัดกับลำตัวด้านล่างสีขาว มีสีฟ้าอ่อนที่ปีก หาง และขนคลุมใต้โคนหาง บริเวณปีกมีขอบขนสีน้ำเงินเข้ม ทำให้เห็นเป็นลวดลายสวยงามไม่เหมือนใคร เพศผู้และเพศเมียมีสีสันคล้ายคลึงกัน ต่างจากนกไต่ไม้ส่วนใหญ่ที่สองเพศมีสีสันต่างกันอย่างพอสังเกตได้ นกวัยเด็กมีโคนปากสีชมพูอ่อนและปลายปากสีดำ

          มันอาศัยอยู่บนป่าดิบเขาที่ระดับความสูงไม่เกิน 1,960 เมตร นอกเหนือจากภูเขาทางตอนใต้ของคาบสมุทรมลายู ยังพบได้บนเกาะสุมาตรา และเกาะชวา โดยพบได้ไม่ยากในถิ่นอาศัยที่เหมาะสม มักหากินรวมกันเป็นฝูงเล็กๆ บนต้นไม้ในระดับกลางต้น ร่วมกับนกขนาดเล็กชนิดอื่นที่กินแมลงเป็นอาหารหลัก พฤติกรรมรวมฝูงแบบคละชนิดเช่นนี้พบได้บ่อยในนกไต่ไม้แทบทุกชนิด เหตุผลหลักน่าจะเป็นการลดความเสี่ยงในการถูกล่า ทั้งจากการกระจายความเสี่ยง และการพึ่งพาเสียงร้องเตือนภัยของชนิดอื่น การที่นกไต่ไม้รู้สึกปลอดภัยและไม่จำเป็นต้องคอยระแวงสัตว์ผู้ล่าบ่อยนัก ทำให้มันสามารถเสาะหากินสัตว์เล็กๆ ตามซอกไม้ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

นกไต่ไม้สีน้ำเงิน

          ชื่ออังกฤษ  Blue Nuthatch, Azure Nuthatch

          ชื่อวิทยาศาสตร์  Sitta azurea (Lesson, 1830)

          วงศ์ (Family)  Sittidae (วงศ์นกไต่ไม้)

          อันดับ (Order)  Passeriformes (อันดับนกเกาะคอน)