
โรคหอบหืด มักพบในผู้สูงอายุ
04 พ.ค. 2559
ดูแลสุขภาพ : โรคหอบหืด มักพบในผู้สูงอายุ
คนทั่วไปมักไม่ทราบสาเหตุเกี่ยวกับโรคหอบหืด คือโรคที่มีการอักเสบเรื้อรังของหลอดลม ทำให้หลอดลมมีความไวต่อการถูกกระตุ้นด้วยสารก่อภูมิแพ้หรือตัวกระตุ้น เมื่อถูกกระตุ้นหลอดลมจะมีการตีบแคบลง เนื่องจากมีการหดเกร็งของกล้ามเนื้อเรียบ มีการสร้างเสมหะ มากขึ้นร่วมกับการบวมและหลุดลอกของเยื่อบุหลอด ลมที่ตีบแคบอาจดีขึ้นได้เองหรือดีขึ้นด้วยยาขยายหลอดลม โรคหืดเป็นโรคที่ไม่หายขาดแต่จะมีอาการดีขึ้น บางคนมีอาการนานๆ เป็นครั้ง เวลาเป็นหวัด ในขณะที่บางคนก็เป็นบ่อยหรือเป็นตลอดเวลา มีข้อมูลว่าผู้ป่วยโรคหืดจะมีการอักเสบของหลอดลมเกือบตลอดเวลาแม้จะไม่มีอาการ การอักเสบ นี้ถ้ามีความรุนแรงอาจนำไปสู่การทำลายหลอดลมอย่างถาวรได้
กลุ่มอาการสำหรับคนที่เป็นโรคหอบหืด คนไข้บางคนเป็นน้อย บางคนเป็นมาก อาจเสียชีวิตได้ ภาวะที่กระตุ้นให้โรคกำเริบก็ต่างกันในแต่ละคนไข้ ตัวอย่างของภาวะหรือสิ่งที่กระตุ้นให้โรคกำเริบ คือ การหายใจเอาสารที่แพ้เข้าไปในหลอดลม ภาวะติดเชื้อโพรงจมูกอักเสบ อาทิ กลิ่นน้ำหอม ยาฆ่าแมลง กลิ่นอับ ฯลฯ
โรคหอบหืดเป็นโรคของหลอดลมที่มีการอักเสบเรื้อรังมาสะสมที่เยื่อผนังหลอดลม ทำให้เยื่อบุผนังหลอดลมมีปฏิกิริยาตอบสนองต่อสารภูมิแพ้ และสิ่งแวดล้อมมากกว่าคนปกติ ผลจากการอักเสบจึงทำให้เยื่อบุผนังหลอดลมมีการหนาตัว กล้ามเนื้อหลอดลมมีการหดเกร็งตัว ทำให้ผู้ป่วยมีอาการไอ แน่นหน้าอก หายใจมีเสียงหวีด และหอบเหนื่อย อาการหอบเหนื่อยจะเกิดขึ้นทันทีที่ได้รับสารภูมิแพ้ โรคนี้เรียกตามอาการของคนไข้ อาการหอบหืดเกิดจากการหดตัวหรือตีบตันของช่องทางเดินหายใจส่วนหลอดลม ทำให้อากาศเข้าสู่ปอดน้อยลง ปัจจัยที่ทำให้เกิดการตีบตันของหลอดลม คือ
- การหดตัวของกล้ามเนื้อรอบๆ หลอดลม
- การบวมอักเสบของเยื่อบุภายในหลอดลม
- เสมหะจำนวนมากที่คั่งค้างอยู่ภายในหลอดลม
อาการของโรคหอบหืด
อาการของโรคหืดในแต่ละคนมีความแตกต่างกัน หรือแม้คนคนเดียวกันในเวลาที่แตกต่างกันก็อาจแสดงอาการ ไม่เหมือนเดิม อาการสำคัญของโรคหอบหืด ได้แก่
- ไอ
- แน่นหน้าอก
- หายใจมีเสียงหวีด
- หอบเหนื่อยหายใจลำบาก
อาการที่เป็นปัญหาในการวินิจฉัยโรคหืดคือ ผู้ป่วยบางรายอาจมาพบแพทย์ด้วยอาการไอเรื้อรังเพียงอย่างเดียว ตรวจร่างกายมักจะปกติ และผู้ป่วยเองก็ไม่เชื่อว่าตนเองเป็นโรคหืด แต่ผู้ป่วยจะมีอาการดีขึ้นเมื่อได้รับยาสเตอรอยด์ชนิดสูด
เมื่อร่างกายได้รับสารภูมิแพ้มากระตุ้น กล้ามเนื้อหลอดลมจะบีบตัว เยื่อบุหลอดลมจะมีการอักเสบเกิดการหน้าตัว ร่วมการหลั่งของเสมะเป็นปริมาณมากทำให้เกิดการอุดทางเดินหายใจ ผู้ป่วยจะหายใจลำบาก
ปัจจัยที่มีผลต่ออาการของโรคหอบหืด หรือจะเรียกง่ายๆ ว่าตัวกระตุ้นหอบหืด ได้แก่
1.สารก่อภูมิแพ้ เช่น ไรฝุ่น ฝุ่นละออง เชื้อรา เกสรดอกไม้ แมลงสาบ ขนสัตว์
2.สารที่ก่อให้เกิดการระคายเคือง เช่น ควันบุหรี่ กลิ่น มลภาวะในอากาศ สารระเหยที่มีกลิ่นเช่น น้ำหอม และตัวทำละลายต่างๆ
การรักษาโรคหอบหืด
1.หลีกเลี่ยงตัวกระตุ้นทั้งหลายดังกล่าวข้างต้น
2.การใช้ยา ยาที่ใช้แบ่งได้เป็น 2 กลุ่มคือ6
2.1.ยาขยายหลอดลม ใช้เพื่อขยายหลอดลม ลดอาการหอบเหนื่อย ได้แก่ ทั้งชนิดยาเม็ดรับประทานและยา เป็นต้น
2.2.ยาต้านการอักเสบ ใช้ควบคุมโรคให้เข้าสู่ระยะสงบ ได้แก่ ยาพ่นที่มีส่วนประกอบของสเตอรอยด์
3.รักษาโรคอื่นๆ ที่พบร่วมด้วยเช่น โรคภูมิแพ้ และภาวะกรดย้อนจากกระเพาะ
ผลข้างเคียงในการใช้ยามักมีความเข้าใจผิดว่ายาขยายหลอดลมคือยาหลักที่ใช้รักษาโรคหืด ความจริงแล้วไม่ถูกต้อง เนื่องจากโรคหืดเป็นโรคที่มีการอักเสบ ดังนั้นยาหลักที่ใช้รักษาก็ต้องเป็นยาที่มีฤทธิ์ต้านการอักเสบ ซึ่งก็คือยาสเตอรอยด์ชนิดสูด ซึ่งเป็นยาที่มีประสิทธิภาพสูง ที่สุดที่ใช้รักษาโรคหืดในปัจจุบัน สามารถลดการกำเริบเฉียบพลันและลดการทำลายหลอดลมอย่างถาวรได้ ในขณะที่ยาขยายหลอดลมออกฤทธิ์คลายกล้ามเนื้อเรียบของหลอดลม จะลดอาการหอบเหนื่อยในช่วงที่กำลังกำเริบ ถ้าเปรียบเทียบก็เหมือนการรับประทานพาราเซตามอลเพื่อลดไข้ แต่ก็มีความจำเป็นในช่วงที่มี อาการฉุกเฉิน
นพ.รังสรรค์ ปุษปาคม
โรงพยาบาลธนบุรี 2



