นกป่าสัปดาห์ละตัว : นกกระจ้อยอกลายจุด | คมชัดลึก

 

                    เมื่อเอ่ยถึงนกกลุ่มที่เรียกว่า warbler นักดูนกจำนวนมากจะนึกถึง “นกกระจิ๊ด” ซึ่งเป็นวงศ์ที่มีความหลากหลายของชนิดพันธุ์มากที่สุด แต่นกกระจิ๊ดเป็นเพียงวงศ์เดียวหรือพูดง่ายๆ คือเป็นตัวแทนแค่กลุ่มเดียวเท่านั้น คำที่พอจะกล้อมแกล้มใช้เรียก warbler แบบรวมๆ ได้เห็นจะเป็น “นกกระจ้อย” เพราะเป็นชื่อที่ใช้เรียกหลายกลุ่มมาก ตั้งแต่กลุ่มสีสันสวยงามที่รังในโพรงไม้ไผ่ กลุ่มนกกระจิ๊ดที่มีวงรอบตา กลุ่มตัวสีน้ำตาลที่ไม่เข้าข่ายทั้งนกกระจิ๊ดและนกพง ไปจนถึงนกหน้าตาคล้ายๆ warbler (แต่อยู่คนละกลุ่มโดยสิ้นเชิง) อย่างนกกระจ้อยป่าโกงกาง

 

                    พวกที่โดนเรียกแบบเหมารวมที่สุดคงไม่พ้น bush warbler ซึ่งทุกชนิดล้วนเป็นนกสีตุ่นๆ ที่ชอบมุดหากินในพุ่มรกๆ ทุกชนิดถูกตั้งชื่อไทยนำหน้าด้วยคำว่า “นกกระจ้อย” แต่ในความเป็นจริงพวกมันแบ่งออกเป็นหลายกลุ่มและมีเชื้อสายห่างกันพอสมควร นกกระจ้อยอกลายจุด (Spotted Bush Warbler) ที่นำมาแนะนำในสัปดาห์นี้เป็นชื่อที่ไม่คุ้นหูนักดูนกจำนวนมาก เพราะมันเพิ่งถูกรับรองเป็นนกชนิดใหม่ของประเทศเมื่อไม่กี่ปีมานี้เอง นกกระจ้อยที่อยู่ในวงศ์นกพงตั๊กแตนชนิดนี้มีรายงานในไทยเฉพาะที่พื้นที่อนุรักษ์นกน้ำคำเพียงแห่งเดียว

 

                    เรื่องราวมันซับซ้อนตรงที่ในอดีตมันเคยถูกจัดเป็นชนิดเดียวกับนกกระจ้อยอกเทา (Baikal Bush Warbler) ซึ่งพบค่อนข้างมากในไทย นอกจากขนาดตัวของนกกระจ้อยอกลายจุดจะใหญ่กว่ากันอย่างเห็นได้ชัด ลักษณะที่พอจะใช้จำแนกในภาคสนามได้ก็คือ คอ แก้ม และอกของมันสีเทามากกว่า อาจจะฟังดูงงๆ แต่อ่านถูกแล้วครับ นกกระจ้อยอกลายจุดนั้นมีอกสีเทาชัดเจนกว่านกกระจ้อยอกเทา ยิ่งไปกว่านั้นลายจุดที่อกนั้นไม่ต่างกัน สรุปคือทั้งชื่อไทยและชื่ออังกฤษของทั้งสองชนิดนั้นไม่ได้บ่งบอกอะไรเฉพาะตัวเกี่ยวกับตัวนกเลย โดยรวมแล้วนกกระจ้อยอกลายจุดมีโทนสีของลำตัวด้านบนออกน้ำตาลแดงมากกว่านกกระจ้อยอกเทา โดยเฉพาะบริเวณกระหม่อม นอกจากนี้ยังมีหางยาวกว่า ลายเกล็ดสีขาวที่ก้นก็แคบกว่า และมีเสียงร้องต่างกันมาก

 

                    สมัยที่เคยถูกนับเป็นชนิดเดียวกัน มันถูกตั้งชื่อไทยว่า “นกกระจ้อยอกเทา” ตามชื่ออังกฤษที่นิยมใช้กันในขณะนั้นอย่าง Grey-breasted Bush Warbler หลังจากแยกออกมาเป็นหลายชนิด กลุ่มประชากรที่เจอได้ในไทยก็เปลี่ยนไปใช้ชื่อ Baikal Bush Warbler ในขณะที่ชื่อไทยยังเป็นนกกระจ้อยอกเทาเช่นเดิม ชื่อนี้จึงเป็นที่คุ้นเคยกันมานานสำหรับนักดูนกไทย เมื่อ Spotted Bush Warbler ถูกพบในภายหลัง จึงถูกตั้งชื่อล้อไปกับชื่ออังกฤษเพื่อความง่ายในการจดจำ แต่ในแง่การจำแนกชนิดก็ต้องยอมรับว่าชื่อนี้สร้างความสับสนกว่าเดิมเสียอีกครับ

 

 

----------------------

 

 

 

 

ชื่ออังกฤษ  Spotted Bush Warbler, Grey-breasted Bush Warbler

 

ชื่อวิทยาศาสตร์  Locustella thoracica (Blyth, 1845)

 

วงศ์ (Family)  Locustellidae (วงศ์นกพงตั๊กแตน)

 

อันดับ (Order)  Passeriformes (อันดับนกเกาะคอน)

 

 

----------------------