พระลีลาสรรค์กรุวัดท้ายย่านเนื้อดินสกุลช่างอู่ทองสมัยอยุธยา
พระลีลาสรรค์กรุวัดท้ายย่านเนื้อดินสกุลช่างอู่ทองสมัยอยุธยา
ชัยนาท เป็นเมืองโบราณเมืองหนึ่งอยู่บริเวณฝั่งขวาแม่น้ำเจ้าพระยา ที่ปากคลองแพรกศรีราชา ใต้ปากน้ำเก่า สันนิษฐานว่า สร้างขึ้นในสมัย “พญาเลอไท” ครองกรุงสุโขทัยระหว่าง พ.ศ.๑๘๖๐-๑๘๗๙ เมืองแห่งนี้จึงได้ชื่อว่าเมืองแพรก หรือเมืองสรรค์ มีฐานะเป็นเมืองหน้าด่านทางใต้
เมื่อกรุงสุโขทัยเสื่อมอำนาจลง เมืองแพรกกลายเป็นเมืองหน้าด่านทางตอนเหนือของกรุงศรีอยุธยา
ต่อมาเกิดชุมชนใหม่ไม่ไกลจากเมืองสรรค์ เมืองที่เกิดขึ้นใหม่นี้เป็นเมืองใหญ่มีชื่อว่า ชัยนาท
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ย้ายตัวเมืองจากบริเวณแหลมยาง มาตั้งตรงฝั่งซ้ายแม่น้ำเจ้าพระยา
ส่วนเมืองสรรค์ ผู้คนส่วนใหญ่อพยพมาอยู่ที่เมืองชัยนาท ในที่สุดก็กลายเป็นเพียงอำเภอหนึ่งของ จ.ชัยนาท
ชัยนาท เป็นเมืองยุทธศาสตร์ที่สำคัญ เคยใช้เป็นที่ตั้งทัพรับศึกพม่าหลายครั้ง และมีชัยทุกครั้งไป จึงเป็นที่มาของชื่อเมืองชัยนาท
สำหรับเมืองสรรค์ ได้ชื่อว่าเป็นเมืองพระ ด้วยเหตุที่มีวัดวาอารามต่างๆ อยู่ถึง ๒๐๐ วัด นับเป็นแหล่งรวมของพระพุทธรูป พระเครื่อง และวัตถุโบราณต่างๆ
เมืองสรรค์ เป็นแหล่งกำเนิดพระเครื่องที่มีชื่อเสียงมานาน นั่นคือ พระลีลาเมืองสรรค์ หรือที่นิยมเรียกว่า พระลีลาสรรค์ พุทธลักษณะก้าวย่างเดินไปข้างหน้า หมายถึงความก้าวหน้า ความเจริญรุ่งเรือง ไม่หยุดอยู่กับที่ คนที่ชอบความเจริญก้าวหน้าในชีวิตและการงาน จึงควรแขวนพระพิมพ์นี้ติดตัว
พระลีลาสรรค์ เป็นพระพิมพ์ที่อยู่ในความนิยมของนักสะสมพระมานานปี เนื่องจากพระพิมพ์นี้มีชื่อเสียงโด่งดังในเรื่องพุทธคุณที่เน้นหนักไปในทางเมตตามหานิยมและแคล้วคลาด คงกระพันเป็นเลิศ
พระเมืองสรรค์แบบยืนลีลา เป็นพระพิมพ์ที่ขึ้นจากหลายกรุในเขตเมืองสรรค์ แต่กรุที่ได้รับความนิยมสูง คือ กรุวัดท้ายย่าน และกรุวัดบรมธาตุ นอกจากนี้ยังมีกรุวัดส่องคบ กรุวัดมหาธาตุ กรุเขื่อนชลประทาน กรุสรรพยา ฯลฯ
กรุวัดท้ายย่าน (ชาวบ้านเรียกว่า “วัดทัพย่าน”) ปัจจุบันเป็นวัดร้าง เหลือเพียงแต่ซากโบราณสถานที่พอมีเค้าโครงหลงเหลืออยู่
พระลีลาสรรค์ กรุวัดท้ายย่าน มีทั้งชนิดเนื้อชินเงิน และเนื้อดิน ซึ่งเป็นพระเนื้อดินอย่างละเอียด อันเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวของเมืองสรรค์ ไม่เหมือนกับพระเนื้อดินของเมืองอื่นๆ เป็นพระสกุลช่างอู่ทอง คาดว่าสร้างในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนต้น
พุทธศิลป์ เป็นพระปางลีลา ที่มีความอ่อนช้อยพอสมควร พิมพ์ทรงธรรมดา ไม่มีลวดลายประดับ องค์พระมีพระวรกายอวบอ้วน พระหัตถ์ที่ยกขึ้นมีลักษณะค่อนข้างใหญ่ ครองจีวรแบบแนบเนื้อ ประทับยืนในลักษณะเอี้ยวตัว
ลีลาการก้าวย่างของพระลีลาสรรค์ จะก้าวย่างไปทางด้านขวา ผิดกับพระลีลาเมืองอื่นๆ ที่ก้าวย่างไปทางซ้าย แต่มีความหมายเหมือนกัน คือ ความก้าวหน้าในชีวิต นับเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวของพระลีลาเมืองสรรค์
พระลีลาสรรค์ กรุวัดท้ายย่าน องค์ในภาพนี้ความกว้างประมาณ ๒.๒ ซม. สูงประมาณ ๖.๒ ซม. สภาพสวยสมบูรณ์คมชัดจนเห็นหน้าตา เป็นพระกรุเก่า ยอดนิยม
(ขอขอบพระคุณ ภาพและข้อมูลจาก “หมอต้น ศิริราช”)