ไลฟ์สไตล์

นกเขนน้อยปีกแถบขาว

นกเขนน้อยปีกแถบขาว

21 ก.พ. 2559

นกเขนน้อยปีกแถบขาว : นกป่าสัปดาห์ละตัว

           ผู้อ่านที่บ้านไกลหรือไม่สะดวกไปร่วมงานนับนกดอยอินทนนท์เพิ่งผ่านไปหมาดๆ สุดสัปดาห์หน้าซึ่งตรงกับวันที่ 27-28 กุมภาพันธ์ ก็มีกิจกรรมนับนกอีกงานหนึ่ง เป็นงานนับนกในอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ซึ่งสมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย (บีซีเอสที) เป็นเจ้าภาพ โดยมีธีมคือ bird wave อันหมายถึงการรวมกลุ่มหากินแบบคละชนิดของนกต่างๆ นกเหล่านี้จะเคลื่อนพลไปในทิศทางเดียวกันทำนองเดียวกับระลอกคลื่น เป็นที่มาของคำว่า bird wave ซึ่งนักดูนกหลายคนเรียกฝูงแบบคละชนิดเช่นนี้แบบแปลตรงตัวว่า “คลื่นนก”
 
           การรวมฝูงเช่นนี้เป็นพฤติกรรมที่วิวัฒนาการขึ้นมาเพื่อเพิ่มความปลอดภัยและประสิทธิภาพในการหาอาหาร แต่ละชนิดมีลักษณะทางกายภาพเอื้อให้พวกมันเชี่ยวชาญการล่าเหยื่อในรูปแบบที่แตกต่างกันไป การแข่งขันจึงไม่เป็นปัญหามากนัก โดยเฉพาะเมื่อแลกกับความปลอดภัย ย่อมนับว่าคุ้มค่ายิ่ง เพราะมีหลายตาช่วยกันสอดส่องระวังภัย และมีสมาชิกฝูงต่างชนิดมาผสมโรงกันกระจายความเสี่ยงในการโดนล่า สัปดาห์นี้ขอแนะนำให้รู้จักกับ นกเขนน้อยปีกแถบขาว (Bar-winged Flycatcher-shrike) ซึ่งเป็นหนึ่งในสมาชิกหลักของ “คลื่นนก” นกเขนน้อยปีกแถบขาวมีเชื้อสายใกล้ชิดกับนกเฉี่ยวดง (woodshrikes) ไม่ได้เป็นญาติกับพวกนกเขน (robins/chats) ที่มันถูกเรียกว่านกเขนน้อยน่าจะเป็นเพราะมีสีขาว-ดำละม้ายคล้ายกับ นกกางเขนบ้าน (Oriental Magpie Robin) ที่ทุกคนคุ้นเคย แต่นกเขนน้อยปีกแถบขาวมีขนาดตัวเล็กกว่ามาก ในประเทศไทยมันเป็นนกประจำถิ่นที่พบได้ง่ายในป่าเกือบทุกประเภท ตั้งแต่ป่าละเมาะในพื้นราบไปจนถึงป่าดิบบนภูเขา
 
           เพศผู้ของนกเขนน้อยปีกแถบขาวมีลำตัวด้านบนสีดำขลับ ต่างจากเพศเมียซึ่งจะเป็นสีน้ำตาลเข้ม ชนิดย่อยที่พบทางภาคเหนือมีสีอ่อนกว่าทางภาคใต้ โดยเพศผู้ทางเหนือมีลำตัวด้านบนสีน้ำตาลเข้มคล้ายเพศเมีย แต่มีกระหม่อมสีดำเหมือนชนิดย่อยที่พบทางภาคอื่นๆ
 
           ตามปกติเราจะได้ยินเสียงร้องของนกเขนน้อยปีกแถบขาวก่อนที่จะเห็นตัว มันล่าเหยื่อส่วนใหญ่โดยการโฉบจับแมลงกลางอากาศตามยอดไม้หรือชายป่า เป็นไปได้ว่ามันมีโอกาสล่าเหยื่อได้มากขึ้นจากการที่มีนกอื่นมาหากินรอบๆ เพราะจะมีแมลงบินหนีการ “ตะลุมบอน” ของฝูงนก หากินเป็นคู่หรือฝูงเล็กๆ แวดล้อมด้วยนกชนิดอื่นๆ ที่มารวมฝูงด้วย ซึ่งหลายชนิดเป็นนกอพยพนอกฤดูผสมพันธุ์และพบมากในช่วงนี้ของปี
 
           นกเขนน้อยปีกแถบขาว ชื่ออังกฤษ Bar-winged Flycatcher-shrike 
           ชื่อวิทยาศาสตร์ Hemipus picatus (Sykes, 1832) 
           วงศ์ (Family) Vangidae (วงศ์นกเฉี่ยวดง) 
           อันดับ (Order) Passeriformes   (อันดับนกเกาะคอน)