บ้านอยู่ที่ใจ
บ้านอยู่ที่ใจ : บาตรเดียวท่องโลก โดยพระพิทยา ฐานิสสโร
ฮอลลีวู้ดบีช ในรัฐฟลอริดา จุดพักคืนแรกของการเดิน ท้องฟ้าเริ่มมืด เรายังไม่สามารถหาที่ที่จะพอพักผ่อนในค่ำคืนนี้ได้ ลูกศิษย์ชาวเยอรมันที่ร่วมเดินด้วยกันเห็นที่ดื่มน้ำสาธารณะบริเวณสนามเด็กเล่น เขากล่าวเปรยๆ ว่า พระอาจารย์เราพักที่นี่ไหมในค่ำคืนนี้ แม้โดยส่วนตัวอาจค้านอยู่บ้างเพราะเป็นสถานที่ค่อนข้างเปิด ผู้คนเดินผ่านไปมาโดยรอบ มีรถตำรวจคอยตรวจตราความปลอดภัยนานๆ ครั้ง และอาจใกล้ชุมชนเกินไป แต่ก็ยอมรับในความเห็นนั้น
เสียงเพลงจากร้านอาหารฝั่งตรงกันข้ามแม่น้ำ ดังกระหึ่มเกือบครึ่งคืน สังเกตเห็นลูกศิษย์ลุกขึ้นนั่งหลายๆ ครั้ง อาจโดนรบกวนการนอนด้วยความคิดหรือเสียงที่เกิดขึ้น แต่คืนแรกก็ผ่านไปด้วยดี
มนุษย์เราส่วนใหญ่ที่ทุกข์ใจ นอนไม่หลับ เพราะไม่สามารถหยุดความคิดหรือการปรุงแต่งของจิตได้ ทำให้เกิดความกระสับกระส่าย กระวนกระวายใจ โดยเฉพาะเมื่อเราอยู่ในสถานการณ์หรือสถานที่ที่เราเองไม่สามารถควบคุม สิ่งที่เหนือความคาดหมายสามารถเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา แม้กระทั่งเรานอนอยู่ในบ้านหรือที่เราคุ้นชิน ปลอดภัย แต่เรายากที่จะหยุดความคิด ปล่อยวางภาระ ความฟุ้งซ่าน หรือสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นกับจิต เราจะเป็นทุกข์และทรมานมาก หลายคนต้องพึ่งยากล่อมประสาท ที่เรียกว่ายานอนหลับ เพื่อให้ร่างกายได้พักผ่อน ซึ่งในหลายโรงพยาบาลทำเช่นนั้นกับผู้ป่วย ทั้งที่ผู้ป่วยหลายคนสามารถนอนหลับได้ด้วยตัวเอง แต่หมอก็ยัดเยียดยาและสรุปรวมว่าผู้ป่วยเมื่อมีอาการเช่นนี้ เพื่อตัดความรำคาญก็ต้องรับยาจำพวกนี้ไป
เราพยายามทำทุกวิถีทางที่จะป้องกัน ไม่เจอความเจ็บปวดทางกายหรือยืดการมีชีวิตของผู้ป่วย ด้วยการใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ ยาปฏิชีวนะ แต่หารู้ไม่ว่า ความทุกข์ทางจิตใจอาจมิได้จางคลายหายไปหรืออาจยิ่งทรมานกว่าเดิม ที่ต้องอยู่ต่อ ต้องทนกับสภาวะเจ็บปวดที่มากระทบทางร่ายกายในช่วงไร้ยาและจิตใจยอมรับไม่ได้ แม้ดูร่างกายอาจสงบนิ่งแต่มิได้หมายความว่าจิตใจสงบด้วยไม่
ชีวิตหรือสังคมที่เต็มไปด้วยความสะดวกสบาย ทันสมัย เป็นการง่ายที่ก่อให้เกิดความลุ่มหลง เพลิดเพลิน ยึดติด เป็นเหตุให้เกิดความหงุดหงิด ไม่พอใจ อาจถึงกระทั่งโกรธได้ง่ายเมื่อไม่ได้ดังใจอยากและเจอภาวะบีบคั้น ลำบาก ในทางตรงกันข้าม ชีวิตที่ลำบาก ยากแค้น บีบคั้น สามารถสร้างความผลักใส ไม่อยากอยู่ รังเกียจชีวิต ซึ่งทั้งสองด้านไม่ใช่ทางแห่งความสงบสุขแห่งชีวิตไม่
การเสพสิ่งต่างๆ แต่พอดี เข้าถึงจุดมุ่งหมายแท้จริงแห่งการบริโภค คือการดำเนินชีวิตอยู่บยทางสายกลาง จะทำให้ปลอดภัยที่สุดในทุกๆ ด้าน
การฝึกฝน ให้โอกาสจิตใจได้พัฒนา ด้วยการหยุดบริโภคตามใจอยากมากๆ หยุดความสบาย หรือบริโภคแต่น้อย และกล้าเผชิญไม่ว่าสถานการณ์ใดๆ ที่ปรากฏ คือวิธีการที่เข้าถึงความปลอดภัยแท้จริงทั้งร่างกายและจิตใจ
ในช่วงแรกของการฝึก เราอาจจะยังไม่เห็นจิตใจที่โหยหา อะไรก็ดูไม่พอหรือยังมีความต้องการอยู่และกลัว เราจะทรมาน เพราะจากการที่เคยเสพมากจนคุ้นชิน แต่เมื่อเราตั้งใจ อดทนและฝึกฝนต่อ จิตใจจะค่อยๆ เห็นความอยาก ความโหยหา และเห็นว่า อาการของจิตเหล่านั้น ไม่ใช่ตัวเรา ทำให้เราเข้าใจยอมรับสภาวะของความไม่เที่ยงในกายและใจได้ง่ายขึ้น
ความทุกข์ ความดิ้นรนภายในใจจะน้อยลงอย่างมหัศจรรย์ และเราจะสงบอยู่ได้แม้มีน้อย หรือไม่มี และส่วนที่เหลือจากการมี เราสามารถแบ่งปันกลับคืนให้สังคม ให้โลกใบนี้ได้อย่างมากมาย ความสุขจะค่อยๆ เพิ่มขึ้นจากการให้ การหยิบยื่นและเข้าใจความจริง ที่ว่า ไม่มีสิ่งใดในโลกใบนี้เป็นของเราอย่างชัดเจนจากประสบการณ์การปฏิบัติของเรา
ความสะดวกสบาย ทันสมัยไม่ใช่สิ่งเลวร้าย
แต่การหลงใหล ยึดติดในสิ่งเหล่านั้นต่างหากคือตัวทำลายความสุขสงบแห่งชีวิต
คนส่วนใหญ่กำลังตกเป็นเหยื่อ เป็นทาสสิ่งเหล่านั้นอยู่ เราจะต้องวิ่งหาความสุขทั้งชีวิต โดยรู้สึกว่าขาดอยู่ตลอดเวลา
อยากพบความสุขสงบ ต้องเรียนรู้ที่จะพบ ความหยุดอยาก หยุดปรุงแต่ง