ก้าวแรกแห่งชีวิต
ก้าวแรกแห่งชีวิต : บาตรเดียวท่องโลก โดยพระพิทยา ฐานิสสโร
ขณะเดินเพื่อสัมผัสความรู้สึก ณ ก้าวแรกแห่งชีวิต ณ สวนลุมพินี ประเทศเนปาล สถานที่กำเนิดโพธิสัตว์ผู้ยิ่งใหญ่ ที่ต่อมากลายเป็นพระพุทธเจ้า ณ ที่แห่งนี้ไม่มีอะไรแสดงออกถึงความสะดวกสบาย หรูหรา ฟุ่มเฟือย ตั้งแต่วันนั้นจนถึงวันนี้ แม้อาจมีหลายอย่างที่ต่างออกไป สถานที่ประสูติพระโอรสน้อยช่างดูธรรมดา ที่ที่ศาสดาเอกของโลกถือกำเนิด ช่างไร้ความยิ่งใหญ่เสียนี่กระไร
หลายชีวิตมักโทษคนอื่น น้อยเนื้อต่ำใจในการถือกำเนิดของตนว่าช่างโชคร้ายที่เกิดมา กล่าวโทษพ่อแม่ที่ทำให้ชีวิตต้องตกต่ำ หาความสุขในชีวิตไม่ได้ แต่หารู้ไม่ว่า ทั้งหมดนั้นคือความคิดปรุงแต่ง ที่ทำให้จมอยู่กับอดีต และขาดปัญญาที่เปิดจิตใจตัวเองให้เห็นความดีงามจากครอบครัวและการเกิดมา แม้ว่าจะขัดสนทางวัตถุ แต่ทางจิตใจนั้น ทุกคนมีเสมอกัน และพัฒนาได้
ด้วยแม้เราถือกำเนิดในที่ไม่สมบูรณ์พร้อมด้วยคนดี สถานที่ดี สิ่งแวดล้อมที่ดี แต่มิได้หมายความว่าเราต้องเป็นแบบเดียวกับสิ่งเหล่านั้นไม่ ชีวิตเรา เราเองเป็นคนเลือกว่าจะเดินทางไหน มุ่งสู่หนทาง เป้าหมายเช่นไร เราเองต่างหากที่เป็นคนกำหนด และทำให้ดีได้ด้วยตัวเรา
อาจใช่ การเริ่มต้นของเราช่างลำบาก ยากแค้น ต้องใช้ความอดทน พยายามมากกว่าคนอื่นที่เกิดมาพร้อมกับทุกสิ่งทุกอย่าง หรือมีคนที่คอยเกื้อกูล ส่งเสริม ช่วยเหลือ ได้รับอบรม สั่งสอน เป็นแบบอย่างที่ดี ไม่ต้องดิ้นรน ขวนขวายมากมาย เมื่อพิจารณาอย่างถ่องแท้แล้ว ทั้งสองแบบมีความดี ประโยชน์ที่แตกต่างกัน คนอื่นอาจโชคดีที่เกิดในครอบครัวที่ดี และเราก็โชคดีที่เราต้องเติบโตในสิ่งแวดล้อมที่ไม่ดี ขาดแคลน ต้องดิ้นรนขวนขวายที่จะได้มา และต้องหาด้วยน้ำพักน้ำแรงของตน ใช้ความเพียรพยายามอย่างสูง กว่าจะได้มาแต่ละอย่าง
แต่การที่จะทำตนให้ดี แน่นอนว่า เราต้องทวนกระแสสิ่งไม่ดีที่รายล้อม ทำให้เราโชคดีที่กล้าหาญฝ่าฟัน เพราะเมื่อเรายอมรับสภาวะแห่งการปรากฏของเรา ไม่ว่าจะจนหรือรวย จะดีหรือไม่ดี เราเพียงยอมรับมันแล้วก็เดินออกมา เปลี่ยนแปลงความคิดตัวเองเป็นอันดับแรก ไม่เดินตามสิ่งไม่ดีเหล่านั้น จะเป็นเหตุให้ฐานแห่งจิตใจของเราเข้มแข็งขึ้น มีภูมิคุ้มกัน อดทน ไม่ย่อท้อ ดีกว่าบุคคลที่เกิดมาด้วยความพร้อมในทุกด้าน นอกจากนั้นเราจะเข้าใจหัวอกของผู้ไม่มี หรือตกทุกข์ได้ยากจากใจของเรา ก่อให้เกิดความเมตตา กรุณา อยากช่วยเหลือ แบ่งปันจากภายในใจอย่างแท้จริง และเห็นคุณค่าของสิ่งที่หาได้มา พยายามดูแล รักษาอย่างดีที่สุด ใช้อย่างประหยัดไม่ฟุ่มเฟือย
สิ่งนี้จะเป็นรากฐานในการพัฒนาจิตใจที่สำนึกบุญคุณต่อบุคคล สิ่งของที่เกี่ยวข้อง ธรรมชาติออันสัมพันธ์กับเราที่เกื้อกูลให้ได้ดำรงอยู่ สิ่งทั้งหมดนี้ คือ พื้นฐานที่จะได้รับความสุขภายในอย่างแท้จริง
บุคคลที่เกิดในที่ที่สมบูรณ์พร้อมทางความสะดวกสบายแห่งวัตถุ อาจไม่ได้รับโอกาสฝึกฝนจิตใจได้มากเท่ากับบุคคลที่ขาดแคลน ขัดสน เพราะความพร้อมภายนอกนำมาซึ่งความหลง เพลิดเพลิน จนเป็นเหตุให้ขาดภูมิคุ้มกันของจิตใจอย่างใหญ่หลวง และเมื่อสถานการณ์ใดที่ไม่ดี หรือไม่ได้ดั่งใจ เขาอาจสามารถทำร้าย ทำลายตัวเองและบุคคลอื่น เพราะทนต่อสภาวะกดดัน เปลี่ยนแปลงไปในทางที่ไม่ดีไม่ได้ เพราะจิตใจที่เสพติด หลงใหลในความสะดวกสบาย จะหวั่นไหวง่าย ไม่มั่นคง อดทนกับสิ่งภายนอกที่ไม่ไปในทางตอบสนองตน
ชาติกำเนิด ฐานะ บทบาท รูปพรรณ สัณฐาน การแต่งกาย สิ่งของเครื่องใช้ที่สวมใส่ จึงมิได้เป็นสิ่งบ่งบอกอย่างแท้จริงเสมอไปว่า บุคคลนั้นจะเป็นผู้ที่มีความสงบสุขหรือเป็นคนดี ตราบใดที่ยังไม่ฝึกฝน พัฒนาจิตใจ ให้เกิดความเข้าใจความจริงแห่งชีวิตของการเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไปของทุกสรรพสิ่ง จนสามารถปลดปล่อยพันธการที่ถูกรัดตรึงจากสิ่งสมมุติทั้งปวง สู่ความเป็นอิสรภาพอย่างแท้จริง
เจ้าชายสิทธัตถะถือกำเนิดในป่าธรรมดาๆ ในสถานที่ที่ซึ่งไร้ความสะดวกสบายแห่งวัตถุทั้งปวง และเมื่อพระองค์เจริญพระชนมพรรษาก็ได้เห็นความทุกข์จากสิ่งอำนวยความสะดวก ความสนุกสนานเพลิดเพลิน ที่ชวนหลงใหล ความสมบูรณ์พร้อมด้วยทรัพย์ การแต่งกายอันวิจิตร อาหารดีเลิศ การได้รับเกียรติ แต่ในที่สุด เมื่อพระองค์ค้นพบความจริงของชีวิตว่า ไม่ว่าจะร่ำรวยเพียงใด ก็หนีความเจ็บป่วย ความตายไม่พ้น ทำให้พระองค์ ตัวสินใจทิ้งความความพร้อมทางวัตถุ ฐานะ วรรณะ บทบาทสมมุติทั้งปวง มาใช้ชีวิตอยู่อย่างผู้ต่ำต้อยแห่งวัตถุ เกียรติ ชื่อเสียง และฐานะ มุ่งฝึกฝน ปฏิบัติ เพียรพยายาม อดทน จนสามารถเข้าใจความจริงแห่งชีวิตในที่สุด เป็นอิสระจากพันธนาการทั้งปวง สามารถยังประโยชน์สูงสุด ทั้งแก่ตนเอง ครอบครัว และสรรพชีวิตทั้งปวง
คุณค่ามิได้อยู่ที่ถือกำเนิดเช่นไร
สร้างอิสรภาพความสุขสงบแก่ตน เป็นคุณค่าที่สูงกว่าคุณค่าใดๆ ทั้งปวง