ศูนย์ดูแลสุขภาพแบบองค์รวมครอบคลุมผู้สูงอายุ | คมชัดลึก

 

                      การมีชีวิตยืนยาวเป็นสิ่งที่หลายคนปรารถนา หากหัวใจสำคัญของชีวิตที่ยืนยาวนั้นอยู่ที่การดูแลรักษาช่วงชีวิตในยามสูงวัยของตนอย่างไรให้มีคุณภาพ ปราศจากโรคร้ายรุมเร้า ทั้งยังสามารถชะลอความเสื่อมของอวัยวะต่างๆ ให้ทำงานต่อไปได้นานที่สุด

 

                      สำหรับกลุ่มโรคในผู้สูงอายุแบ่งได้เป็น 2 กลุ่มใหญ่ คือ กลุ่มโรคทั่วไป โดยเฉพาะโรคที่เกี่ยวข้องกับหลอดเลือด เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน เส้นเลือดหัวใจ หรือสมองตีบตัน กลุ่มนี้ความเสี่ยงของโรคจะยิ่งเพิ่มขึ้นตามอายุ และกลุ่มโรคที่เกิดขึ้นเฉพาะในผู้สูงวัย เช่น โรคกระดูกพรุนหรือภาวะสมองเสื่อม

 

                      สิ่งสำคัญคือความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นแต่ละช่วงในวัยผู้สูงอายุ จะส่งผลต่อเนื่องกับทั้งร่างกายและจิตใจของเขาไปตลอดช่วงชีวิต ดังนั้นการดูแลผู้สูงอายุในช่วงวัยที่ร่างกายต้องเผชิญกับปัญหาซับซ้อนทั้งจากความเสื่อมถอยและหลากหลายโรคที่เริ่มรุมเร้าจึงต้องออกแบบให้เหมาะสมและต้องไม่ลืมว่าแม้จะมีโรคประจำตัวที่แต่ละคนต้องประสบ แต่ผู้สูงอายุคนหนึ่งก็ไม่ได้ต้องการการดูแลจากแพทย์เฉพาะทางโรคใดโรคหนึ่งเพียงโรคเดียว แต่เขาจำเป็นต้องได้รับการดูแลในภาพรวมโดยมีผู้สูงอายุแต่ละคนเป็นศูนย์กลาง โดยทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ ร่วมกับบุคลากรจากสหวิชาชีพที่ได้รับการอบรมเกี่ยวกับการดูแลผู้สูงอายุมาโดยเฉพาะ ซึ่งประกอบด้วยพยาบาล เภสัชกร นักโภชนาการ และนักกายภาพบำบัด โดยจะทำงานประสานกันในทุกขั้นตอนเพื่อให้ปัญหาสุขภาพของผู้สูงอายุได้รับการดูแลอย่างสัมพันธ์และครอบคลุมทุกด้าน

 

                      ทั้งนี้ การให้คำปรึกษาและการดูแลผู้สูงอายุโดยแพทย์เวชศาสตร์ผู้สูงอายุและบุคลากรจากสหวิชาชีพจะลงลึกในรายละเอียดตั้งแต่การใช้ชีวิตประจำวัน อาหารการกิน การออกกำลังกาย การใช้ยาชนิดต่างๆ รวมถึงสภาพแวดล้อมความเป็นอยู่ของผู้สูงอายุ โดยทีมเวชศาสตร์ผู้สูงอายุจะร่วมกันประเมินความเหมาะสมในการใช้ชีวิตของผู้สูงอายุ เพื่อป้องกันความเสี่ยงของการเกิดอุบัติเหตุ อาทิ ความลาดชันของทางเดินหรือบันไดในตัวบ้าน ราวจับในห้องน้ำ ห้องนอน เป็นต้น

 

                      เมื่อทีมแพทย์เวชศาสตร์ผู้สูงอายุได้รับรู้ข้อมูลที่ครอบคลุมเรื่องของผู้สูงอายุคนหนึ่งทั้งหมด การดูแลและสร้างเสริมก็จะทำได้อย่างตรงจุด เนื่องจากโดยมาก ผู้สูงอายุหลายคนมักไม่ได้รับสารอาหารเพียงพอ และขาดการออกกำลังกายที่เหมาะสมกับวัย ทำให้ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อและกระดูกลดน้อยลง ดังนั้นจึงต้องได้รับการดูแลเรื่องอาหารจากนักโภชนาการและโปรแกรมการออกกำลังที่เหมาะสมจากนักกายภาพบำบัด เพื่อให้กล้ามเนื้อและกระดูกสามารถทำงานอย่างเต็มประสิทธิภาพต่อไปได้ยาวนานที่สุด

 

                      สำหรับผู้สูงอายุในกลุ่มอาการ Geriatric Syndromes ซึ่งมีภาวะหกล้มบ่อย กลั้นปัสสาวะไม่อยู่ นอนไม่หลับ ซึมเศร้า ฯลฯ ภาวะเหล่านี้ผู้สูงอายุหลายท่านอาจไม่ทราบว่าตนเองมีความผิดปกติ จึงละเลยการระมัดระวังและปล่อยทิ้งไว้จนเกิดเป็นปัญหาซ้ำซ้อนตามมา ส่วนในรายที่รู้ว่าตนเองมีปัญหาก็ตั้งต้นไม่ถูกว่าควรรับคำปรึกษาจากแพทย์สาขาใด ตรงนี้ถือเป็นอีกบทบาทหนึ่งที่การดูแลและให้คำปรึกษาจากบุคลากรจากสหวิชาชีพจะสามารถให้ความรู้ หาทางป้องกัน และประเมินความเสี่ยงก่อนปัญหาจะเกิดขึ้นได้

 

                      ยิ่งเมื่อผู้สูงอายุเริ่มสูงวัยขึ้น โรคภัยที่พบก็จะเพิ่มขึ้นและซับซ้อนตามมา ผู้สูงอายุหลายคนจึงจำเป็นต้องพบแพทย์เฉพาะทางมากถึง 3-4 คน ซึ่งแพทย์แต่ละคนจะมีหน้าที่ดูแลรักษาในส่วนของตนโดยไม่ได้คำนึงถึงองค์ประกอบอื่นๆ จนเกิดเป็นปัญหาที่พบบ่อยว่ามีผู้สูงอายุส่วนหนึ่งได้รับยาหลายขนานจนยาตีกัน หรือยาของโรคหนึ่งไปบวกกับอีกโรคหนึ่ง เช่น ได้รับยานอนหลับพร้อมกับยาแก้ปวด ทำให้คนไข้ง่วงซึมลุกไม่ขึ้น กลายเป็นนอนติดเตียง ผลที่ตามมาคือมีอาการข้อติดหรือกลายเป็นแผลกดทับ จะเห็นว่าจากเรื่องเล็กน้อยที่ถูกมองข้ามเหล่านี้ก็อาจกลายเป็นปัญหาใหญ่ที่ตามมาได้ไม่รู้จบ

 

                      อย่างไรก็ตาม โดยธรรมชาติของผู้สูงอายุทุกคนล้วนอยากพึ่งพาตนเองให้ได้นานที่สุด ศาสตร์ของการดูแลโดยแพทย์เวชศาสตร์ผู้สูงอายุจึงต้องเริ่มจากสภาพร่างกายพื้นฐานของของผู้สูงอายุแต่ละคนเป็นหลัก และต้องดูแลต่อเนื่องกันไปตลอด เป็นต้นว่าปัญหาที่ผู้สูงอายุทุกคนต้องพบเช่นโรคกระดูกพรุนหรือสมองเสื่อม ทีมแพทย์เวชศาสตร์ผู้สูงอายุจะประเมินความเสี่ยงจากปัจจัยทั้งหมดของคนไข้ตั้งแต่การตรวจวินิจฉัยครั้งแรก แล้วทำต่อเนื่องไปทุกปีปีละครั้ง หรือปัญหาอื่นๆ ที่เกิดขึ้นกับผู้สูงอายุโดยหาสาเหตุไม่ได้ เช่น เวียนหัว หกล้มบ่อย เดินติดขัด เบื่ออาหาร น้ำหนักลด หรือมีอาการเครียด ซึมเศร้า อาการเหล่านี้บางครั้งอาจทำให้ญาติผู้สูงอายุไม่แน่ใจว่าควรพาไปตรวจวินิจฉัยที่ไหนดี ตรงจุดนี้จึงควรเริ่มต้นที่การรับคำปรึกษาจากแพทย์เวชศาสตร์ผู้สูงอายุโดยตรง เพื่อตรวจหาสาเหตุของปัญหาผ่านภาพรวมในเบื้องต้น ก่อนจะส่งต่อให้แพทย์เฉพาะทางดูแลต่อไป เหล่านี้คือสิ่งที่แพทย์เวชศาสตร์ผู้สูงอายุให้การดูแลแตกต่างจากแผนกอายุรกรรมทั่วไป โดยแพทย์เวชศาสตร์ผู้สูงอายุจะมุ่งเน้นการประเมินสาเหตุของความผิดปกติในผู้สูงอายุอย่างใกล้ชิดทุกด้าน เพื่อป้องกันและรักษาแต่ละโรคที่เขาต้องเป็นแต่เนิ่นๆ พร้อมให้คำปรึกษาว่าจะทำให้เขาดีขึ้นได้อย่างไร