ข้าวเหนียวไทยในเออีซี (จบ) | คมชัดลึก

 

                      คราวที่แล้วพูดถึงประเภทของข้าวเหนียวที่ปลูกในประเทศไทย คราวนี้จะพูดถึงการปลูก การบริโภคและตลาดข้าวเหนียวในกลุ่มของประเทศอาเซียน ซึ่งอดีตนั้นตลาดข้าวเหนียวที่มีจำกัดทำให้เกิดการแปรรูปข้าวเหนียวในลักษณะต่างๆเช่นการนำมามูนพร้อมกับการจำหน่ายในรูปของขนมหวานโดยมีองค์ประกอบของเครื่องปรุงบางอย่าง เช่น ข้าวเหนียวถั่วดำ ข้าวเหนียวมะม่วง เป็นต้น เพื่อเพิ่มอุปสงค์การบริโภคข้าวเหนียวในรูปของขนมหวานจึงได้แพร่กระจายไปในภูมิภาคต่างๆ หรือการใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมแอลกอฮอล์อุตสาหกรรมหมักน้ำส้มสายชูรวมถึงการแปรรูปเป็นแป้งข้าวเหนียวเพื่อใช้ในอุตสาหกรรมอาหารในรูปแบต่างๆ เป็นต้น

 

                      การปลูกและการบริโภคข้าวเหนียวในกลุ่มของประเทศอาเซียนนอกจากประเทศไทยแล้วมีเพียง สปป.ลาวเท่านั้น ที่มีการผลิตและบริโภคข้าวเหนียวมากกว่าข้าวเจ้า ส่วนประเทศอื่นๆ ในอาเซียนทั้งประเทศผู้ส่งออกข้าวเช่นเวียดนาม พม่า หรือกัมพูชา มีการปลูกข้าวเหนียวในจำนวนน้อยมาก อีกทั้งการบริโภคในประเทศเหล่านี้นิยมข้าวเจ้าเป็นอาหารหลัก ส่วนประเทศผู้นำเข้าข้าวอย่างอินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ ก็มีการปลูกข้าวเหนียวเหมือนกันแต่น้อยมาก ขณะที่มาเลเซีย สิงคโปร์และบรูไนไม่มีการปลูกข้าวเหนียว

 

                      อย่างไรก็ตามหากดูข้อมูลการค้าข้าวเหนียวของไทยจากปริมาณการส่งออกจำนวน 0.26 ล้านตันในปี 2554 ได้ส่งไปในตลาดอาเซียน 0.16 ล้านตัน แต่หากเปรียบเทียบกับปริมาณการผลิตข้าวเหนียวจำนวน 3.45 ล้านตันแล้วมีปริมาณการส่งออกเพียงร้อยละ 7.5 เท่านั้น ซึ่งตลาดการค้าข้าวเหนียวของไทยในอาเซียนและในโลกจึงเป็นตลาดจำกัดและมีลักษณะที่ค่อนข้างเบาบางมาก

 

                      ประเทศในอาเซียนที่นำเข้าข้าวเหนียวไทย มีอินโดนีเซีย นำเข้าในปี 2554 ประมาณ 8.9 แสนตัน มาเลเซียนำเข้าข้าวเหนียวไทย 3.75 แสนตัน ใหญ่นำไปใช้ในการสร้างผลิตภัณฑ์อาหารแปรรูปและขนมหวาน ส่วนประเทศอื่นๆ ในอาเซียนมีการนำเข้าที่น้อยมาก

 

                      ในกลุ่มของอาเซียนบวกสามโดยมีประเทศจีน ญี่ปุ่น และเกาหลีเข้ามารวมด้วย แม้จะมีตลาดการค้าที่กว้างออกไปเพราะมีจำนวนประชากรเพิ่มจาก 600 ล้านคนในอาเซียนมาเป็น 2,000 ล้านคน แต่การค้าข้าวเหนียวของไทยกับ 3 ประเทศดังกล่าวกลับมีเพิ่มขึ้นเพียงเล็กน้อย โดยมีจีนเป็นผู้นำเข้าข้าวเหนียวไทยประมาณ 4.3 หมื่นตันในปี 2554 ญี่ปุ่นมีการนำเข้าเพียง 4,000 ตัน ส่วนเกาหลีใต้ไม่มีการนำเข้า

 

                      ความจำกัดของตลาดข้าวเหนียวดังกล่าวทำให้การก้าวไปสู่การเป็นประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนและอาเซียนบวกสามจะไม่ส่งผลให้เกิดการขยายตัวของตลาดข้าวเหนียวไทยอย่างก้าวกระโดดตามขนาดของเศรษฐกิจและประชากรที่โตขึ้นแต่จะเป็นเพียงการรักษาฐานทางการค้าที่มีอยู่ไม่ให้ถดถอยตกต่ำลงเพียงเท่านั้น

 

                      ดังนั้นการบริหารจัดการด้านอุปทานการผลิตข้าวเหนียวเพื่อไม่ให้มีอุปทานส่วนเกินจากความต้องการบริโภคภายในประเทศมากเกินไปจนไปสร้างแรงกดดันด้านราคา สิ่งจำเป็นคือหามาตรการสนับสนุนให้เกษตรกรลดการผลิตข้าวเหนียวแบบจำนวนมาก (mass production) ไปสู่การผลิตที่เน้นคุณค่าและความจำเพาะ (niche product) โดยอาศัยความแตกต่างของสภาพแวดล้อมของพื้นที่

 

                      ทั้งนี้เพื่อตอบสนองกับความต้องการของผู้บริโภคในตลาดบน (niche market) เช่นในกรณีของข้าวเหนียวลืมผัวซึ่งมีแหล่งเพาะปลูกเป็นที่ราบเชิงเขาในแถบจังหวัดตากและเพชรบูรณ์ เป็นข้าวที่มีสีนิลมีกากใยและสารต้านอนุมูลอิสระสูง เป็นที่ต้องการของตลาดผู้มีรายได้สูงเป็นต้น

 

 

 

--------------------