ข้าวเหนียวไทยในเออีซี (1) | คมชัดลึก

 

                      ประเทศไทยขึ้นชื่อว่าเป็นแหล่ง “อู่ข้าว อู่น้ำ” ข้าวที่เพาะปลูกในประเทศไทยแยกได้เป็นสองกลุ่ม ได้แก่ ข้าวเจ้า (non-glutinous rice) และข้าวเหนียว (glutinous rice) ในส่วนของข้าวเจ้าจะมีเมล็ดข้าวสารที่ใสวาวมากกว่าข้าวเหนียว ที่มีลักษณะของเมล็ดข้าวสารที่ขุ่นขาว การนำข้าวสารทั้งข้าวสารเจ้าและข้าวสารเหนียวมาบริโภคนั้น เป็นส่วนของเอนโดสเปิร์ม หรือที่เรียกว่า เมล็ดข้าวสาร โดยเมล็ดข้าวสารที่ได้จากการสีมีองค์ประกอบส่วนใหญ่ที่เป็นคาร์โบโฮเดรตจำพวกสตาร์ช ซึ่งมีอะไมโลส (amylose) และอะไมโลเพคติน (amylopectin) เป็นส่วนประกอบหลัก ทำให้ความต่างระหว่างข้าวเหนียวกับข้าวเจ้าจึงอยู่ที่ส่วนประกอบของอะไมโลสและอะไมโลเพคตินเป็นสำคัญ

 

                      ข้าวเหนียวเป็นพืชที่มีการเพาะปลูกกันมากในภาคอีสานตอนบนและภาคเหนือตอนบน ซึ่งประชากรในพื้นที่ดังกล่าวมีการบริโภคข้าวเหนียวเป็นอาหารหลักในชีวิตประจำวัน หากพิจารณาจากพื้นที่เพาะปลูกข้าวเหนียวทั่วประเทศเฉลี่ยของไทยพบว่า มีประมาณ 16.7 ล้านไร่ และมีผลผลิตประมาณ 5.8 ล้านตันข้าวเปลือก หรือประมาณร้อยละ 16 ของผลผลิตรวมทั้งประเทศ

 

                      ข้าวเหนียวแม้จะมีการเพาะปลูกกันน้อย แต่จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่โนนนกทา จ.ขอนแก่น และที่ถ้ำปุงฮุง จ.แม่ฮ่องสอน รวมถึงแหล่งโบราณวัตถุที่ใช้แกลบเป็นส่วนผสมในการผลิตพบว่า เมื่อประมาณ 5,000 ปีก่อนนั้น ข้าวที่ปลูกในพื้นที่ตั้งของประเทศไทยเป็นข้าวเหนียว

 

                      ส่วนการปลูกข้าวเจ้ามีการนำมาเพาะปลูกในภายหลัง ทั้งนี้มีข้อสันนิษฐานว่า การปลูกข้าวเจ้านั้นเป็นพืชพันธุ์ที่ส่วนหนึ่งนำมาจากอินเดียอันเป็นผลสืบเนื่องมาจากการเดินทางเพื่อการเผยแผ่พุทธศาสนาในเอเชียตะวันตกเฉียงใต้ ผู้เดินทางได้นำเมล็ดพันธุ์ข้าวพกพาติดมาด้วย

 

                      ปัจจัยสำคัญที่การปลูกข้าวเจ้าในประเทศไทยได้กระจายตัวไปในภูมิภาคต่างๆ อย่างแพร่หลายมากกว่าการปลูกข้าวเหนียว ส่วนการปลูกข้าวเหนียวกลับเป็นการเพาะปลูกเฉพาะถิ่นเพื่อความมั่นคงทางอาหาร

 

                      ข้าวเหนียวพันธุ์พื้นเมืองที่นิยมปลูกกันเป็นข้าวนาสวนหรือข้าวที่ปลูกในที่น้ำขังที่มีคุณสมบัติไวต่อช่วงแสงปลูกได้ปีละครั้ง ได้แก่ พันธุ์เขี้ยวงู พันธุ์สันป่าตอง พันธุ์กำผาย พันธุ์หางยี และ กข6 เป็นต้น ส่วนข้าวเหนียวพันธุ์ลูกผสมไม่ไวต่อช่วงแสง สามารถปลูกได้ทุกฤดูกาล ทั้งนาปีและนาปรัง เช่นพันธุ์ กข2 กข10 เป็นต้น แต่คุณสมบัติของข้าวพันธุ์ลูกผสมในด้านความเหนียวนุ่มและความอร่อยมีด้อยกว่าข้าวเหนียวพันธุ์พื้นเมือง ตลาดจะให้ราคาข้าวพันธุ์ไม่ไวต่อช่วงแสงต่ำกว่าข้าวเหนียวพันธุ์พื้นเมือง

 

                      ข้าวเหนียวอีกประเภทหนึ่ง ได้แก่ ข้าวเหนียวพันธุ์พื้นเมืองที่เป็นข้าวไร่ปลูกในที่ดอนที่มีน้ำน้อยและปลูกได้ปีละครั้ง เช่น ข้าวก่ำ และข้าวเหนียวลืมผัว ในกลุ่มนี้ข้าวเหนียวลืมผัวเป็นข้าวที่มีตลาดจำเพาะและเป็นที่ต้องการของผู้มีรายได้สูงบางกลุ่ม เพราะมีความนุ่ม มีกลิ่นหอม มีสีนิล มีกากใยและสารต้านอนุมูลอิสระอยู่ในระดับสูงกว่าข้าวชนิดอื่นๆ ข้าวเหนียวลืมผัวสามารถหุงได้เช่นเดียวกับข้าวเจ้า โดยไม่ต้องมูนเหมือนกับข้าวเหนียวพันธุ์อื่นๆ จึงมีราคาสูงกว่าข้าวเหนียวพื้นเมืองทั่วไปกว่าเท่าตัว

 

                      เอาไว้วันศุกร์หน้าจะพูดถึงการปลูก การบริโภคและตลาดข้าวเหนียวในกลุ่มของประเทศอาเซียนที่กำลังจะรวมตัวเป็นประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนหรือเออีซี ในปลายปีนี้ครับ!

 

 

 

 

---------------------