เตรียมรับภาวะกระดูกพรุน (1) | คมชัดลึก

 

                       โรคกระดูกพรุน คือ ภาวะที่เนื้อกระดูกผุกร่อนไปจากปกติ เนื้อกระดูกลดลงอาจถึงขั้นอันตราย โครงกระดูกซึ่งเคยแข็งแกร่งจะเปลี่ยนเป็นโครงที่ผุกร่อนพร้อมจะแตกหักได้ทุกเมื่อ เพียงแค่ยกของหนักหรือกระทบกระแทกกระดูกเพียงเล็กน้อยก็เกิดการแตกหักได้

 

                       เนื้อเยื่อนั้นมีการเสื่อมสลายและสร้างเสริมตลอดเวลา ตั้งแต่วัยเด็กจนถึงวัยรุ่นซึ่งกระดูกแข็งแรงจากการมีเนื้อกระดูกเพิ่มมากกว่าการสูญเสีย จากนั้นเมื่ออายุเกิน 30 ปี กระบวนการเสริมสร้างกระดูกจะเริ่มลดลง ทั้งเพศหญิงและเพศชาย ตามปกติเพศหญิงจะมีมวลกระดูกน้อยกว่าเพศชายและเมื่อหมดประจำเดือน เพศหญิงจะมีอัตราการสูญเสียมากกว่าการสร้างกระดูก

 

                       ตามปกติกระบวนการสร้างและสลายกระดูกเกิดสมดุลขึ้นตลอดเวลาโดยเซลล์ตัวดี (Osteoblast) จะทำหน้าที่สร้างกระดูก เพื่อทดแทนการสลายกระดูกโดยเซลล์ตัวร้าย (Osteoclast) ผลคือ กระดูกแข็งแรง เมื่อมีการสลายกระดูกเพิ่มขึ้น แต่การทดแทนกระดูกน้อยลง ผลคือ กระดูกพรุน

 

                       ทุกวันทุกปีที่ผ่านไป กระดูกจะบางลงตามอายุที่เพิ่มขึ้น ตามการดำเนินชีวิตที่ผิดพลาด ตามความเคยชินที่ปฏิบัติ เช่น การกินอาหารที่ไม่เหมาะสม ชอบกินของหวาน ของมัน ของทอด ของอร่อย เป็นต้น บางท่านออกกำลังกายอย่างหักโหม หรือไม่ออกกำลังกายเลย การกินยา เพื่อลดอาการปวดต่างๆ หรือเป็นยารักษาโรคบางตัวก็จะมีผลข้างเคียงให้กระดูกบางได้

 

                       ดังนั้นการปฏิบัติตนเบื้องต้นเพื่อเตรียมรับภาวะกระดูกพรุนจึงต้องเริ่มต้นตั้งแต่การปรับพฤติกรรมการกินอาหารให้เหมาะสม เสริมสารอาหารธรรมชาติประเภทแคลเซียมให้เพียงพอต่อร่างกาย งดอาหารที่มีรสชาติหวาน หรือการปรุงที่ใช้น้ำมันจำนวนมาก หรืออาหารปรุงแต่งที่มีแต่สารเคมี เช่น สารกันบูด ผงอร่อย เป็นต้น แนะนำให้ดื่มนม หรือโยเกิร์ต กินผักใบเขียว ปลาเล็กปลาน้อย สำหรับผู้เป็นเบาหวานควรงดน้ำตาลและข้าวขาวทุกชนิด เนื่องจากน้ำตาลได้เป็นสารพิษแล้ว เมื่อกินเข้าไปจะมีผลเสียต่อหลอดเลือดแดง เกิดการอุดตันภายในหลอดเลือด หลอดเลือดแข็งเพื่อรองรับน้ำตาลที่เพิ่มขึ้น ทำให้อวัยวะส่วนปลายขาดเลือด เกิดอาการปลายมือ ปลายเท้าชา

 

                       การออกกำลังกายเป็นกิจกรรมที่ควรทำอย่างสม่ำเสมอ แต่ไม่หักโหม การออกกำลังกายที่เกินกำลัง จะเป็นภาระการรับน้ำหนักของกระดูกและข้อเสื่อมเร็วขึ้น การออกกำลังกายที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคลนั้นเป็นเรื่องจำเป็นในการเสริมสร้างความแข็งแรงให้กับกระดูกและข้อ การออกกำลังกายกลางแจ้ง เพื่อรับแดดอ่อนๆ เช่น การว่ายน้ำ การถีบจักรยาน การเดินหรือวิ่งต้องดูสภาพของข้อเข่า ข้อเท้า สะโพกและกระดูกสันหลัง

 

                       การซื้อยากินยาเอง โดยไม่ได้ปรึกษาแพทย์ มีความเสี่ยงมากโดยเฉพาะยาจำพวกสเตียรอยด์ ยาแกอักเสบ ยาลดกรดระดับเซลล์ เพื่อลดอาการปวดกระดูกและข้อ จึงมีผลต่อกระดูก ข้อ ตับ ไต หัวใจ สมองในระยะยาว ดังนั้นการเลือกกินยาใดๆ ควรได้รับคำแนะนำและความรู้เรื่องผลข้างเคียงที่ถูกต้อง

 

                       ภาวะกระดูกพรุนจะไม่มีสัญญาณเตือนใดๆ ผู้ที่มีภาวะเสี่ยงโรคกระดูกพรุนประกอบด้วย

 

                       ผู้สูงอายุทั้งชายและหญิง โดยเฉพาะอย่างยิ่งเพศหญิง

 

                       ผู้หญิงที่ผ่าตัดเอารังไข่ออกทั้ง 2 ข้าง

 

                       ผู้หญิงวัยหลังหมดประจำเดือน

 

                       ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเคยเป็นโรคกระดูกพรุน หรือกระดูกหักจากโรคกระดูกพรุน

 

                       ผู้ที่มีรูปร่างผอมบาง

 

                       ผู้ดื่มเหล้า สูบบุหรี่จัด

 

                       ผู้ที่ได้รับยาบางชนิดเป็นเวลานาน เช่น ยาสเตียรอยด์, ไทร็อกซิน, ยากันชัก

 

                       ผู้ที่นั่งๆ นอนๆ ไม่ออกกำลังกาย ทำงานนั่งโต๊ะ ไม่ถูกแดด

 

                       ทุกคนคงไม่พึงประสงค์ที่จะให้เกิดภาวะกระดูกพรุนกับตัวเองหรือคนที่คุณรักแน่นอน ฉะนั้นการช่วยกันดูแลสุขภาพด้วยวิธีการข้างต้นนั้นง่ายกว่าการเตรียมตัวเข้าสู่การรักษาภาวะกระดูกพรุนเป็นแน่ แนวทางการปฏิบัติง่ายๆ ที่ใครก็ทำได้ ซึ่งเราเชื่อว่าคุณนั้นก็ทำได้

 

 

 

นพ.ธวัช ประสาทฤทธา

 

หัวหน้าแพทย์ศูนย์กระดูกและข้อ 

 

โรงพยาบาลไทยนครินทร์