นกป่าสัปดาห์ละตัว : นกจู๋เต้นจิ๋ว | คมชัดลึก

 

                      รอบหลายปีที่ผ่านมามีการเปลี่ยนแปลงทางอนุกรมวิธานจากข้อมูลใหม่ๆ มากมาย ด้วยพัฒนาการในการศึกษาทางชีวเคมี ทำให้ปัจจุบันเราทราบถึงความเกี่ยวพันทางสายวิวัฒนาการของนกแต่ละกลุ่มอย่างถูกต้องมากขึ้น ในหลายกรณีข้อมูลใหม่เหล่านี้ก็ไม่ได้สอดคล้องกับลักษณะภายนอกเท่าใดนัก ข้อมูลเก่าที่จัดกลุ่มนกโดยอิงจากสัณฐานวิทยาจึงถูกแก้ไขปรับเปลี่ยนตามงานวิจัยใหม่ๆ อยู่เสมอ หนึ่งในนกจำพวกที่ถูก “ย้ายกลุ่ม” มากที่สุดได้แก่พวกที่ถูกเรียกว่า “นกจู๋เต้น” (wren babblers)

 

                      ผู้อ่านหลายท่านเห็นชื่อแล้วอาจขำด้วยความแปลกใจ แต่ “จู๋เต้น” เป็นชื่อเรียกนกตัวสีน้ำตาลลายๆ กลุ่มหนึ่ง ที่ชอบกระโดดหากินตามพื้นป่า คาดว่าที่มาของชื่อน่าจะเป็น “หางที่สั้นจุ๊ดจู๋” ของพวกมันนั่นเอง แต่ก็อย่างที่กล่าวไปในย่อหน้าข้างต้น การจัดกลุ่มนี้เป็นความเข้าใจผิดของนักปักษีวิทยาในอดีตที่แบ่งประเภทนกตามรูปร่างหน้าตา ข้อมูลใหม่นั้นพบว่ามีสองกลุ่มที่แท้จริงแล้วไม่ได้เป็นพวก wren babblers (ขอเรียกว่า “นกจู๋เต้นแท้” เพื่อความเข้าใจง่าย)  นอกจากจะโดนย้ายกลุ่มแล้ว ยังถูกเปลี่ยนชื่อเพื่อลดความสับสนด้วย สองกลุ่มที่ไม่ใช่ “นกจู๋เต้นแท้” ก็คือ นกจู๋เต้นจิ๋วและนกจู๋เต้นลายจุด ซึ่งถูกตั้งชื่อใหม่ว่า cupwing และ elachura ตามลำดับ

 

                      ก่อนที่นกจู๋เต้นลายจุดจะถูกพบว่าไม่ใช่ babbler มีงานวิจัยที่แยก นกจู๋เต้นจิ๋ว (Pygmy Cupwing) และเพื่อนร่วมสกุลอีก 4 ชนิด ออกมาตั้งวงศ์ใหม่ของตัวเอง (Family: Pnoepygidae) ก่อนแล้ว อาจฟังดูเหลือเชื่อครับ แต่นกจู๋เต้นจิ๋วนั้นมีเชื้อสายใกล้ชิดกับนกพง (reed warblers) มากที่สุดในบรรดานกทั้งหมด ส่วนวงศ์นกจู๋เต้นลายจุด (Family: Elachuridae) นั้นไม่มีญาติสนิทที่พบได้ในประเทศไทยเลย

 

                      นกในวงศ์นกจู๋เต้นจิ๋วทุกชนิดมีขนาดเล็กมาก หางสั้นมากจนแทบมองไม่เห็น มีลายเกล็ดที่ใต้ท้อง หลายชนิดมีชุดขนสองแบบ คือชุดขนที่มีลำตัวด้านล่างสีขาว (white หรือ pale morph) และสีน้ำตาลอ่อน (fulvous หรือ dark morph) นกจู๋เต้นจิ๋วเป็นชนิดเดียวในวงศ์ที่พบในประเทศไทย มีขนาดเล็กกว่าชนิดอื่นๆ เล็กน้อย และมีการกระจายพันธุ์กว้างขวางที่สุด โดยพบได้บนป่าดิบเขาตั้งแต่ทางตะวันออกของเทือกเขาหิมาลัยไปจนถึงเกาะติมอร์ ด้วยความที่มีขนาดตัวเล็กจิ๋วและชอบกระโดดหากินตามพื้นป่าดิบเขาที่เต็มไปด้วยพรรณไม้หนาแน่น นักดูนกจึงได้ยินเสียงดังก้องของมันบ่อยกว่าเห็นตัว มีพฤติกรรมกระดกปีกถี่ๆ เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว เผยให้เห็นแต้มสีอ่อนที่ขนคลุมปีกขณะหากินในที่ร่มครึ้ม คาดว่าใช้ในการสื่อสารกับนกตัวอื่น

 

 

-----------------------

 

 

นกจู๋เต้นจิ๋ว

 

 

ชื่ออังกฤษ Pygmy Cupwing, Pygmy Wren-babbler

 

ชื่อวิทยาศาสตร์ Pnoepyga pusilla (Hodgson, 1845)

 

วงศ์ (Family) Pnoepygidae (วงศ์นกจู๋เต้นจิ๋ว)

 

อันดับ (Order) Passeriformes (อันดับนกเกาะคอน)

 

 

-----------------------