นกแอ่นเล็กหางหนามตะโพกขาว | คมชัดลึก

 

                          คงไม่ผิดหากจะกล่าวว่า “นกแอ่น” (swifts) เป็นนกกลุ่มที่นักดูนกมองข้ามกันมากที่สุด ไม่ใช่เพราะพวกมันมีอุปนิสัยลึกลับ หรือเห็นตัวยาก ตรงกันข้าม พวกมันบินหากินอยู่บนท้องฟ้าโล่งๆ ให้เห็นตัวได้ง่ายๆ อยู่ตลอดเวลา แต่เพราะบินฉวัดเฉวียนอยู่สูงจนเก็บรายละเอียดลำบาก เหตุนี้เองนักดูนกจำนวนมากจึงไม่คิดจะส่องกล้องดูพวกมันด้วยซ้ำ อันที่จริงถึงจะเห็นสีสันชัดๆ ก็อาจไม่ได้ช่วยในการจำแนกชนิดเท่าไหร่ ทุกชนิดมีลำตัวสีน้ำตาลหรือดำเหมือนกันหมด “เงาร่างขณะบิน” จึงเป็นสิ่งที่ช่วยได้มาก เพราะนกแอ่นแต่ละกลุ่มมีรูปทรงที่แตกต่างกัน ชนิดที่มี “ทรงปีก” แตกต่างจากพวกพ้องมากที่สุดก็ไม่พ้นนกแอ่นไซส์มินิ ที่มีชื่อไทยบอกลักษณะเด่นไว้ครบถ้วนว่า นกแอ่นเล็กหางหนามตะโพกขาว (Silver-rumped Spinetail)

 

                          ที่ได้ชื่อว่าหางหนาม เพราะมันมีแกนขนหางแหลมๆ ยื่นยาวเลยขนหางออกมา ช่วยในการประคองตัวขณะเกาะแนวตั้ง เช่นเดียวกับแกนขนหางของนกหัวขวาน (woodpeckers) แต่นกแอ่นวิวัฒนาการมาสำหรับบินหากินบนท้องฟ้าตลอดทั้งวัน โดยที่เราแทบไม่มีโอกาสเห็นพวกมันเกาะเลย ขาที่สั้นจิ๋วของพวกมันจึงมีนิ้วเท้าทั้งสี่ชี้ไปด้านหน้า สำหรับเกาะตามผนังในแนวตั้งเท่านั้น ไม่สามารถเกาะกิ่งไม้หรือสายไฟฟ้าแบบนกอื่นๆ หากพบเกาะพักบนสายไฟ สรุปได้เลยครับว่าไม่ใช่นกแอ่นแน่นอน อาจเป็นนกที่มีวิถีการหากินคล้ายกันอย่าง นกแอ่นฟ้า (treeswifts) หรือไม่ก็นกนางแอ่น (swallows)

 

                          ในบรรดานกแอ่นทั้งหมดราวๆ 14 ชนิดของเมืองไทย มีเพียง 4 ชนิดเท่านั้น ที่มี “หางหนาม” อีก 3 ชนิดเป็นนกแอ่นใหญ่ (needletails) ซึ่งมีขนาดใหญ่สมชื่อ ตัวใหญ่ที่สุดในบรรดานกแอ่นด้วยกัน และยังครองตำแหน่งนกบินเร็วที่สุดในโลก การที่นักดูนกจะส่องกล้องมองเห็น “หนาม” ที่หางของพวกมันในภาคสนามจึงแทบจะเป็นไม่ได้เลย

 

                          แต่ก็อย่างที่ได้กล่าวไปว่า นกแอ่นเล็กหางหนามตะโพกขาวมีรูปทรงเป็นเอกลักษณ์ที่สุด ทั้งนกแอ่นเล็กหางหนามและนกแอ่นใหญ่มีขอบปีกด้านท้ายโป่งออกชัดเจน โดยเฉพาะนกแอ่นเล็กหางหนามตะโพกขาว ด้านท้ายปีกของมันเว้าออกไปทางด้านหลัง แทนที่จะเว้าเข้าไปด้านหน้าจนปีกเป็นทรงคล้ายบูเมอแรงหรือเสี้ยวพระจันทร์แบบนกแอ่นกลุ่มอื่นๆ นกแอ่นชนิดนี้พบได้ง่ายตามป่าทางภาคใต้ หากส่องกล้องตามนานพออาจมีจังหวะที่มันบิดตัวเล็กน้อยขณะบินตีวง เผยให้เห็นสีขาวบนตะโพกและหาง ซึ่งเป็นจุดยืนยันชนิดได้อย่างไม่ผิดฝาผิดตัวแน่นอน

 

 

-------------------------

 

 

นกแอ่นเล็กหางหนามตะโพกขาว

 

 

ชื่ออังกฤษ Silver-rumped Spinetail, Silver-rumped Needletail

 

ชื่อวิทยาศาสตร์ Rhaphidura leucopygialis (Blyth, 1849)

 

วงศ์ (Family) Apodidae (วงศ์นกแอ่น)

 

อันดับ (Order) Caprimulgiformes (อันดับนกปากกบ นกตบยุง และนกแอ่น)

 

 

-------------------------