'บ้านวังเย็น'แหล่งผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวดีเด่นปีนี้ | คมชัดลึก

 

                       อีก 2 วัน จะถึงวันงานพระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ หรือที่เรียกว่า “พิธีแรกนาขวัญ” ประจำปี 2558 กำหนดจัดขึ้นในวันที่ 12 และ 13 พฤษภาคม ซึ่งเป็นพระราชพิธีโบราณที่สืบทอดกันมาช้านาน นับตั้งแต่สมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4) แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ทรงโปรดเกล้าฯ ให้จัดขึ้นเพื่อสร้างความเป็นสิริมงคลแก่กระบวนการผลิตพืชพันธุ์ธัญญาหารของประเทศ โดยมุ่งบำรุงขวัญและกำลังใจแก่เกษตรกรชาวไร่ชาวนาเมื่อเข้าสู่ต้นฤดูกาลเพาะปลูกในแต่ละปี นับแต่โบราณจวบจนปัจจุบัน

 

                       สำหรับปีนี้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้ประกาศรายชื่อเกษตรกร สถาบันเกษตรกรและสหกรณ์ดีเด่นไปแล้ว (หน้าเกษตรคม ชัด ลึก 6 พ.ค.) ที่ได้รับการคัดเลือกเข้ารับพระราชทานโล่รางวัลของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในงานพระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ ประจำปี 2558 เพื่อเป็นการยกย่องประกาศเกียรติคุณ พร้อมทั้งเผยแพร่ผลงานให้สาธารณชนทั่วไปได้รู้จักและยึดถือเป็นแบบอย่างในแนวทางการปฏิบัติสู่คนรุ่นหลัง

 

                       ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับชาวนา ท่านชาญพิทยา ฉิมพาลี อธิบดีกรมการข้าว บอกว่า กรมการข้าวได้ขอพระราชทานพันธุ์ข้าวทรงปลูกในฤดูนาปี 2558 ทั้งข้าวนาสวนและข้าวไร่ที่มีคุณลักษณะและความโดดเด่นในด้านต่างๆ จำนวน 11 พันธุ์ รวมน้ำหนักเมล็ดพันธุ์ข้าวทั้งสิ้น 2,695 กก. ส่วนเกษตรกรและสถาบันเกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ ประจำปี 2558 เข้ารับพระราชทานโล่รางวัลของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ ประจำปี 2558 สาขาอาชีพทำนา ได้แก่ น.ส.สดวก จำรัส อยู่เลขที่ 297 หมู่ 9 ต.ร่องกาศ อ.สูงเม่น จ.แพร่

 

                       กลุ่มผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวดีเด่นแห่งชาติ ประจำปี 2558 ได้แก่ กลุ่มผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวบ้านช้างมิ่ง หมู่ 17 ต.ช้างมิ่ง อ.พรรณานิคม จ.สกลนคร ศูนย์ส่งเสริมและผลิตพันธุ์ข้าวชุมชนดีเด่น ประเภทข้าวหอมมะลิได้แก่ ศูนย์ส่งเสริมและผลิตพันธุ์ข้าวชุมชนบ้านตาอ็อง เลขที่ 40 หมู่ 1 ต.ตาอ็อง อ.เมือง จ.สุรินทร์ ละศูนย์ส่งเสริมและผลิตพันธุ์ข้าวชุมชนดีเด่น ประเภทข้าวอื่นๆ ได้แก่ ศูนย์ส่งเสริมและผลิตพันธุ์ข้าวชุมชนบ้านวังเย็น หมู่ 1 ต.ห้วยม้า อ.เมือง จ.แพร่

 

                       "ท่องโลกเกษตร" ประจำวันอาทิตย์ นำไปสัมผัสวิถีชีวิตของเกษตรกรที่เป็นสมาชิกศูนย์ส่งเสริมและผลิตพันธุ์ข้าวชุมชนดีเด่น ประเภทข้าวอื่นๆ ที่ศูนย์ส่งเสริมและผลิตพันธุ์ข้าวชุมชนบ้านวังเย็น ที่มี วิทยา มหิงษา เป็นประธานศูนย์ โดยศูนย์ส่งเสริมแห่งนี้ ตั้งบนพื้นที่กว่า 3 ไร่ ที่ล้อมรอบด้วยผืนแปลงนาของสมาชิกกว่า 200 ไร่ ภายในศูนย์ประกอบด้วยสำนักงานที่ทำการศูนย์ ห้องประชุม ลานตากข้าว โรงเรือนคัดเมล็ดพันธุ์ และที่ตั้งเครื่องตักสำหรับเก็บถุง เป็นต้น

 

                       วิทยา บอกว่า หมู่บ้านวังเย็น เป็นชุมชนขนาดเล็กถึงขนาดกลางมีทั้งหมด 153 ครัวเรือน ส่วนใหญ่มีอาชีพเกษตรกร ในจำนวนนี้ทำนาเพื่อผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวในพื้นที่ 1,200 ไร่ ในจำนวนนี้ผลิตเมล็ดข้าวส่งให้ศูนย์พันธุ์ข้าวแพร่ จำนวน 1,000 ไร่ และอีก 200 ไร่ เป็นพื้นที่นาของสมาชิกศูนย์ส่งเสริมและผลิตพันธุ์ข้าวชุมชนบ้านวังเย็น เน้นผลิตพันธุ์ข้าวเหนียวสันป่าตอง 1, ข้าวขาวดอกมะลิ และกข 15 ในจำนวนพันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิจะขายดีที่สุด 

 

                       "เดิมทีในหมู่บ้านของเราผลิตเมล็ดพันธุ์ให้ศูนย์พันธุ์ข้าวแพร่มานานแล้ว แต่ศูนย์พันธุ์ข้าวแพร่รับจำนวนจำกัด ผมจึงรวบรวมชาวบ้านมารวมกลุ่มตั้งศูนย์ส่งเสริมขึ้นมาเมื่อปี 2553 เพื่อผลิตและกระจายเมล็ดพันธุ์ข้าวคุณภาพดีสู่ชาวนาอย่างทั่วถึง ด้วยการหาตลาดเอง ปีแรกได้เมล็ดพันธุ์ข้าวกว่า 100 ตัน กระทั่งปี 2555 ผลิตเมล็ดพันธุ์ได้ 155 ตัน ปี 2556 และปี 2557 สามารถผลิตได้ถึง 300 กว่าตัน" วิทยา กล่าว 

 

                       วิทยา บอกด้วยว่า เมล็ดพันธุ์ที่ผลิตออกมาส่วนหนึ่งส่งให้ศูนย์ข้าวแพร่ในราคา กก.ละ 15 บาท ขณะที่ข้าวทั่วไปที่ส่งให้โรงสี กก.ละ 12 บาท ที่เหลือทางศูนย์ส่งเสริมทำตลาดเอง ส่งขายตามอำเภอต่างๆ ใน จ.แพร่ และบางส่วนส่งไปยัง จ.อุตรดิตถ์ และน่าน ขายในราคา กก.ละ 19 บาท หักเข้าศูนย์ส่งเสริม 2 บาท สมาชิกจะได้ กก.ละ 17 บาท ปัจจุบันมีแผนการกระจายพันธุ์ที่ชัดเจน มีการรวบรวมเมล็ดพันธุ์จากสมาชิกเพื่อจำหน่ายต่อไป

 

                       นอกจากนี้ศูนย์ส่งเสริมยังได้คิดค้นและขยายผลนวัตกรรมวิธีการเพาะกล้าที่ใช้กับเครื่องปักดำนาขึ้นมาใช้ โดยทำจากแผ่นพลาสติกและวัสดุในท้องถิ่นเพื่อลดต้นทุน ซึ่งกรรมวิธีดังกล่าว สมาชิกแปลงพันธุ์เรียกว่า วังเย็นโมเดล สามารถลดรายจ่ายลงได้ถึง 1,472 บาทต่อไร่ อีกทั้งยังได้คิดค้นอุปกรณ์ ลากแผ่นกล้าขึ้นมาทดแทนวิธีการเดิมที่ใช้การหาบ มีการดัดแปลงเครื่องตัดหญ้าและเครื่องพ่นสารเคมีมาเป็นเครื่องทำความสะอาดเบื้องต้น ในการปรับปรุงสภาพเมล็ดพันธุ์ และดัดแปลงเครื่องสีข้าวที่ไม่ใช้แล้วมาทำเป็นเครื่องทำความสะอาดและคัดเมล็ดพันธุ์ข้าว ในระบบปรับปรุงคุณภาพเมล็ดพันธุ์ของศูนย์ข้าวชุมชนด้วย

 

                       ปัจจุบันศูนย์ส่งเสริมและผลิตพันธุ์ข้าวชุมชนบ้านวังเย็นยัง มีจำนวนสมาชิกทั้งหมด 45 ราย สามารถสร้างกองทุนหมุนเวียนและมีการจัดทำบัญชีรายรับรายจ่ายที่สอดคล้องและเป็นปัจจุบัน โดยมีกรมตรวจบัญชีสหกรณ์มาเป็นพี่เลี้ยง มีเงินกองทุนจำนวน 113,550 บาท เป็นรายได้จากการจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ เพื่อนำมาใช้ซื้อเมล็ดพันธุ์คืนจากสมาชิกทุกรายที่มีคุณภาพดีตามมาตรฐาน เพื่อใช้ผลิตในแปลงพันธุ์ทั้ง 200 ไร่ 

 

                       ขณะเดียวกันการพัฒนาชุมชนด้วยการนำร่องศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร และกำจัดศัตรูพืชโดยวิธีผสมผสาน เช่น ใช้ไฟล่อแมลง ปลูกพืชหมุนเวียนตัดวงจรข้าวเรื้อ ซึ่งเป็นกิจกรรมด้านสาธารณประโยชน์ และเป็นการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

 

                       จากการที่ศูนย์ส่งเสริมและผลิตพันธุ์ข้าวชุมชนบ้านวังเย็นยัง มีความคิดสร้างสรรค์ สามารถแก้ปัญหาต้นทุนการผลิตสูงได้ อีกทั้งยังมีการบริหารและจัดการกลุ่มได้ดี จึงทำให้ศูนย์ส่งเสริมและผลิตพันธุ์ข้าวชุมชนบ้านวังเย็น ได้รับรางวัลศูนย์ส่งเสริมและผลิตพันธุ์ข้าวชุมชนดีเด่น ประเภทข้าวอื่นๆ ประจำปี 2558 ในครั้งนี้

 

 

 

 

 

--------------------------

 

(ท่องโลกเกษตร : สัมผัสวิถีชีวิตเกษตรกรบ้านวังเย็น แหล่งผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวดีเด่นปีนี้ : โดย...ดลมนัส กาเจ)