นกป่าสัปดาห์ละตัว : นกเด้าลมแม่น้ำโขง | คมชัดลึก

 

                               ยามนี้ที่อากาศร้อนระอุและแห้งแล้งที่สุดในรอบปี ทราบหรือไม่ครับว่า นกส่วนใหญ่กำลังขะมักเขม้นอยู่กับการจับคู่สร้างรังวางไข่? สำหรับนกที่อาศัยอยู่ตามแม่น้ำสายใหญ่ๆ ช่วงฤดูร้อนมีความเหมาะสมต่อการทำรังเพราะระดับน้ำตามธรรมชาติจะต่ำที่สุด แหล่งทำรังของนกเหล่านี้คือหาดทรายและแก่งหินที่ส่วนใหญ่จะจมอยู่ใต้น้ำในฤดูน้ำหลาก พวกมันวิวัฒนาการควบคู่ไปกับวัฏจักรแม่น้ำที่ระดับน้ำเปลี่ยนไปตามฤดูกาลมาเป็นเวลานาน

 

                               แต่วัฏจักรของแม่น้ำก็ผันผวนมากขึ้นเรื่อยๆ ทุกปี โดยมีสาเหตุสำคัญมาจากการสร้างเขื่อนขนาดใหญ่กั้นเพื่อผลิตกระแสไฟฟ้า ไม่นานมานี้ผู้เขียนได้ทราบข่าวระดับน้ำที่สูงมากผิดปกติจากหลายจุดในแม่น้ำโขง เหตุเพราะมีการปล่อยน้ำจากเขื่อนในประเทศจีน สร้างความเสียหายใหญ่หลวงต่อพืชผลการเกษตรริมน้ำที่เลี้ยงชีพคนปลายน้ำมายาวนาน และแม้ผลกระทบต่อสัตว์บกนั้นจะเทียบไม่ได้เลยกับสัตว์น้ำ แต่รังและไข่นกตามหาดทรายและแก่งหินต้องจมอยู่ใต้น้ำ สำหรับ นกเด้าลมแม่น้ำโขง (Mekong Wagtail) ที่ประชากรทั้งโลกทำรังและอาศัยอยู่ตามแก่งหินในแม่น้ำโขงตอนล่าง พวกมันอาจเสียโอกาสในการออกลูกออกหลานในฤดูกาลนั้นไปเลยทีเดียว

 

                               นกเด้าลมแม่น้ำโขงเพิ่งถูกตั้งชื่อครั้งแรกใน พ.ศ.2544 จากการค้นพบในกัมพูชา แต่เมื่อตรวจสอบตัวอย่างซากนกในพิพิธภัณฑ์พบว่าจริงๆ แล้วมันถูกเก็บตัวอย่างได้เป็นครั้งแรกที่ จ.อุบลราชธานี ตั้งแต่ พ.ศ.2515 โดยถูกเข้าใจว่าเป็น นกอุ้มบาตร (White Wagtail) ซึ่งเป็นนกเด้าลมสีขาวดำที่มีลวดลายหลากหลายมาก นกเด้าลมแม่น้ำโขงต่างจากนกอุ้มบาตรตรงที่มีแถบคิ้วสีขาว มีเส้นสีดำพาดตาและแก้ม แถบสีดำกลางกระหม่อมยาวจรดโคนปาก และมีแต้มสีขาวข้างคอ นอกจากนี้มันยังมีจะงอยปากยาวกว่านกอุ้มบาตรเล็กน้อยด้วย เพศเมียต่างจากเพศผู้ตรงที่มีหลังสีอ่อนกว่า นกวัยเด็กก็จะมีสีขาวที่ปีกน้อยกว่าและสีสันโดยรวมจางกว่าตัวเต็มวัย

 

                               นกเด้าลมแม่น้ำโขงมักเดินกระดกหางหากินตามหาดทราย แต่บางครั้งก็พบเกาะกิ่งไม้ตามแก่งหินบริเวณที่กระแสน้ำไหลแรง มีพฤติกรรมจิกกินแมลงตามพุ่มไม้และโฉบกลางอากาศบ่อยกว่านกเด้าลมชนิดอื่น

 

                               วันที่ 28 เมษายน มีงานสัมมนารับฟังความคิดเห็นเกี่ยวกับพื้นที่สำคัญเพื่อการอนุรักษ์นก (IBAs) สำหรับภาคเหนือ แม้นกเด้าลมแม่น้ำโขงจะไม่พบในแถบนี้ แต่แม่น้ำทางเหนือหลายสายเป็นถิ่นอาศัยของนกใกล้สูญพันธุ์หลายชนิด ใครสนใจเข้าร่วมสามารถดูรายละเอียดได้ที่เว็บไซต์สมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย (BCST)

 

 

----------------------

 

 

นกเด้าลมแม่น้ำโขง

 

 

ชื่ออังกฤษ Mekong Wagtail

 

ชื่อวิทยาศาสตร์ Motacilla samveasnae (Duckworth et al., 2001)

 

วงศ์ (Family) Motacillidae (วงศ์นกเด้าลมและนกเด้าดิน)

 

อันดับ (Order) Passeriformes (อันดับนกเกาะคอน)

 

 

----------------------