วันหยุดเทศกาลสงกรานต์ที่อากาศสุดแสนจะร้อนอบอ้าวนี้ ไม่ได้มีเพียงแค่มนุษย์เราเท่านั้นที่เล่นน้ำคลายร้อน อันที่จริงนกหลายชนิดโปรดปรานการเล่นน้ำมาก ยามที่อากาศทั้งร้อนและแล้งเช่นนี้ ใครวางแผนจะไปนั่งเฝ้าตามแอ่งน้ำในป่า ย่อมมีโอกาสเจอนกหลากหลายชนิดมาหาน้ำเพื่ออาบและดับกระหาย มีนกหลายกลุ่มทีเดียวที่มีอุปนิสัยค่อนข้างลึกลับ แต่กลับเป็นขาประจำที่จะมาลงเล่นน้ำให้เห็นกันง่ายๆ อย่างไม่น่าเชื่อเลยทีเดียว
นกที่นักดูนกหวังจะได้เห็นหลายชนิดเป็นพวกที่หากินตามพื้นดิน แม้บางชนิดจะเป็นนกพื้นๆ ที่มีอยู่ชุกชุมดาษดื่นจริง แต่การจะได้เห็นตัวนั้นล้วนไม่ใช่เรื่องง่ายเลย วิถีชีวิตท่ามกลางพรรณไม้หนาทึบบนพื้นป่าทำให้พวกมันเล็ดรอดสายตานักดูนกไปได้ง่ายกว่านกที่หากินตามต้นไม้ มิหนำซ้ำหลายชนิดยังมีอุปนิสัยขี้อายพ่วงไปด้วยอีก สัปดาห์นี้ขอแนะนำให้รู้จักกับ นกจาบดินหัวดำ (Black-capped Babbler) นกกินแมลงพื้นๆ แห่งป่าดิบชื้นภาคใต้ที่เราได้ยินเสียงร้องบ่อยกว่าเห็นตัวหลายเท่า
นกจาบดินเป็นนกกินแมลง (babblers) จำพวกที่วิวัฒนาการมาให้หากินอยู่ตามพื้นดินโดยเฉพาะ สีสันของนกจาบดินหัวดำดูจะโดดเด่นกว่านกจาบดินชนิดอื่นๆ ซึ่งมีลำตัวสีน้ำตาลตุ่นๆ มันกลับมีลำตัวสีน้ำตาลแดง ลักษณะเด่นอื่นๆ ได้แก่ กระหม่อมสีดำ แก้มสีเทา มีคอและแถบคิ้วสีขาว ชนิดย่อยที่บนเกาะบอร์เนียวจะมีใบหน้าสีเข้มกว่าทางคาบสมุทรมลายูและเกาะสุมาตรา ส่วนชนิดย่อยหลักที่พบบนเกาะชวานั้นหน้าตาแตกต่างจากชนิดย่อยอื่นมาก มีความเป็นไปได้สูงที่จะถูกแยกชนิดในอนาคต เพราะมันมีแก้มและแถบคิ้วสีส้ม นอกจากนี้ยังไม่มีแถบสีดำที่ใบหน้าอีกด้วย สีสันที่เข้มสดตามแบบฉบับนกป่าใต้ของเจ้าจาบดินหัวดำ นั้นราวกับเป็นการวิวัฒนาการมาเพื่อทดแทนเสียงร้องที่ไม่ได้เป็นท่วงทำนองไพเราะและซับซ้อนแบบนกจาบดินชนิดอื่นๆ ของนกจาบดินหัวดำเป็นเพียงเสียงแหลมชุดละ 1-3 พยางค์ดังก้องเป็นจังหวะไปเรื่อยๆ เท่านั้น
ท่วงท่าการหากินของนกจาบดินหัวดำต่างจากนกจาบดินชนิดอื่นๆ อย่างชัดเจน ในขณะที่ชนิดอื่นๆ จะหากินโดยการกระโดดไปมาตามพื้นป่า คุ้ยเขี่ยหาแมลงและสัตว์เล็กๆ ตามใบไม้แห้งที่ตกอยู่บนพื้น นกจาบดินหัวดำเป็นนกกินแมลงเพียงไม่กี่ชนิดที่มีพฤติกรรมเยื้องย่างด้วยการก้าวขาเดิน และมักหากินอย่างโดดเดี่ยว แม้จะพบมากในถิ่นอาศัยที่เหมาะสม แต่นักปักษีวิทยาชั้นครูอย่าง David Wells ได้จัดให้มันมีสถานภาพเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ (VU: Vulnerable) ในคาบสมุทรมลายู เพราะป่าที่ราบต่ำซึ่งเป็นถิ่นอาศัยหลักของมันถูกทำลายไปมาก
นกจาบดินหัวดำ
ชื่ออังกฤษ Black-capped Babbler
ชื่อวิทยาศาสตร์ Pellorneum capistratum (Temminck, 1823)
วงศ์ (Family) Pellorneidae (วงศ์นกจาบดิน)
อันดับ (Order) Passeriformes (อันดับนกเกาะคอน)
