ปฏิเสธไม่ได้ว่าฤดูหนาวเป็นช่วงที่เหมาะแก่การดูนกมากที่สุด ทั้งด้วยความหลากหลายของชนิดนกและสภาพอากาศที่เย็นสบาย แต่เมื่อย่างเข้าสู่ฤดูร้อนที่สภาพอากาศไม่พึงประสงค์เท่าใดนัก ก็มีนกหลายชนิดที่ไม่พบในฤดูหนาวอพยพผ่าน (passage migrant) ให้ดูเช่นกัน โดยเฉพาะตามเกาะกลางทะเลและสวนสาธารณะใจกลางเมือง โดยนกอพยพเหล่านี้ถูกบีบจากให้จำต้อง “ลงจอด” ในพื้นที่เล็กๆ ที่เหมาะสำหรับพักหาอาหารก่อนเดินทางต่อ
เร็วๆ นี้ ก็เริ่มมีรายงานการพบนกอพยพผ่านมากมายหลายชนิด บางชนิดสามารถเจอกลางฤดูหนาวได้ด้วย การระบุสถานภาพตามฤดูกาล (seasonal status) จึงคลุมเครือพอสมควร แต่ก็มีหลายชนิดที่เป็นเฉพาะนกอพยพผ่าน นกประจำสัปดาห์นี้อย่างนกคัคคูพันธุ์หิมาลัย (Himalayan Cuckoo) ถือเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของนกที่มีสถานภาพเป็นนกอพยพผ่าน หากไม่นับทางภาคใต้ จะพบมันได้ในช่วงต้นและปลายฤดูกาลอพยพเท่านั้น
เช่นเดียวกับนกคัคคูชนิดอื่นๆ นกคัคคูพันธุ์หิมาลัยตัวเต็มวัยเป็นนักกินบุ้งตัวยง มักถูกพบขณะหากินอยู่บนต้นไม้ที่มีหนอนผีเสื้อหรือบุ้งอาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก ตามปกตินกคัคคูพันธุ์หิมาลัยจะมีลำตัวด้านบนสีเทา เพศเมียต่างจากเพศผู้ตรงที่มีแถบสีน้ำตาลจางๆ คาดอก แต่เพศเมียจำนวนมากมีลายขวางสีดำทั่วทั้งตัวและมีลำตัวสีน้ำตาลแดง นกที่มีลักษณะเช่นนี้อยู่ในชุดขนที่เรียกว่า hepatic morph
นักดูนกหลายคนจะคุ้นเคยกับชื่อ Oriental Cuckoo มากกว่า Himalayan Cuckoo เพราะคู่มือดูนกบางเล่มจัดพวกมันเป็นชนิดเดียวกันภายใต้ชื่อแรก สองชนิดนี้มีหน้าตาคล้ายกันมาก ข้อมูลการจำแนกชนิดยังไม่ชัดเจน ต้องจับมาวัดความยาวปีกหรือฟังเสียงร้อง ซึ่งเสียงร้องจับคู่ของ Himalayan Cuckoo ตามปกติจะเป็น 4 พยางค์ ในขณะที่เสียงร้องของ Oriental Cuckoo มีเพียง 2 พยางค์ ที่น่าประหลาดใจคือ Oriental Cuckoo ซึ่งมีการกระจายพันธุ์ช่วงจับคู่กว้างครอบคลุมยุโรปตะวันออกไปจนถึงเอเชียตะวันออก มันอพยพมายังเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และออสเตรเลีย แต่ยังไม่มีรายงานในประเทศไทย นกที่ถูกเก็บตัวอย่างในอดีตและที่ถูกดักติดห่วงขาที่ผ่านมาทั้งหมดล้วนเป็น Himalayan Cuckoo
วันอาทิตย์ที่ 19 เมษายนนี้ทางสมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย (BCST) จะมีกิจกรรม “ค้นหานก จากป่าเล็ก...ในเมืองใหญ่” ที่สวนสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ ลองไปร่วมกิจกรรมแล้วช่วยกันมองหานกคัคคูชนิดนี้ดูครับ
นกคัคคูพันธุ์หิมาลัย
ชื่ออังกฤษ Himalayan Cuckoo
ชื่อวิทยาศาสตร์ Cuculus saturatus (Blyth, 1843)
วงศ์ (Family) Cuculidae (วงศ์นกคัคคู)
อันดับ (Order) Cuculiformes (อันดับนกคัคคู)
