ศิลป์แห่งแผ่นดิน : สีเด็ก | คมชัดลึก

 

             ผมเคยได้รับเชิญให้ (ร่วม) เป็นกรรมการตัดสินการประกวดภาพเขียนของเยาวชนอยู่บ่อยๆ  ส่วนใหญ่เป็นระดับประถมศึกษาตอนต้นและประถมศึกษาปลาย  ทั้งได้รับเชิญไปสอนศิลปะเด็กๆ ตามค่ายกิจกรรมอยู่เนืองๆ  ช่วงสมัยที่ผมยังเป็นครูศิลปะผมพยายามที่จะหาคำตอบว่าการเรียนการสอนศิลปะควรจะเป็นเช่นไร

 

             คล้ายจะเห็นภาพลางๆ แต่ผมก็ทำได้เพียงสอนไปตามที่คนอื่นๆ เขาทำกัน  คือสอน "ทักษะ" เป็นหลัก

 

             ปัจจุบันผมได้พ้นจากหน้าที่การสอนในสถานศึกษาแล้ว และตอนนี้ผมได้กลับมาวาดรูปอย่างจริงๆ จังๆ โดยเริ่มต้นด้วยการฝึกพื้นฐานทักษะ เริ่มตั้งแต่การลากเส้นตรงแนวนอน แนวตั้ง เส้นเฉียง เส้นโค้ง ฝึกเขียนรูปร่าง รูปทรง แรเงาน้ำหนัก แสงเงา  สามปีเต็มที่ผมฝึก "ดรออิ้ง" จนมั่นใจ  แล้วผมก็เริ่มเขียนสี  โดยใช้สีเทียน สีชอล์กแบบเด็กๆ  ซึ่งเป็นสีที่เด็กระดับประถมนิยมใช้

 

             ครูศิลปะทั่วประเทศมีวิธีการสอนไม่ต่างกัน คือสอนทฤษฎีสี สีร้อน สีเย็น  สีกลมกลืน สีตัดกัน สอนไล่น้ำหนักสี สอนองค์ประกอบศิลป์ ผมซึ่งเรียนจบมาทาง "จิตรกรรมสากล" โดยตรงกลับพบปัญหาบนหนทางศิลปะ นั่นคือผมพบว่า "ความรู้และทักษะ" นั่นเองเป็นอุปสรรค เป็นเครื่องพันธนาการ หากศิลปะคือการสร้างสรรค์  และคือการแสดงตัวตนของเราผ่านงานที่เราสร้าง  ใช่หรือไม่ว่าการสอนศิลปะตามรูปแบบที่ทำกันอยู่คือการทำเทปูนปลาสเตอร์ลงบนพิมพ์เดียวกัน  ดังเราจะได้เห็นภาพวาดสวยๆ ฝีมือเด็กๆ ที่ดูเหมือนๆ กัน เป็นแบบเดียวกันหมด  ซึ่งผมเองก็คิดไม่ออกว่าเราควรจะสอนศิลปะกันอย่างไรจึงจะถูกต้อง

 

             เมื่อครั้นผมกลับมาวาดรูปอย่างจริงจังอีกครั้งในช่วงสูงวัย  ผมกลับเลือกเดินทางสาย "ทักษะ" ผมเขียน "สีเทียนน้ำมัน" หรือ "ออยล์พาสเทลส์" ของเด็กอย่างสนุกสนาน  โดยพยายามทำตามวิธีที่ครูประถมสอน จัดสีเป็นระบบ "สีร้อน-สีเย็น" แรระบายตามลำดับจากอ่อนไปเข้ม ไล่น้ำหนัก ระยะใกล้ไกล กำหนดทิศทางของแสง และเงา  ได้เรียนรู้ว่าหนทางของศิลปะนั้นต้องใช้จิตใจนำสมอง ความรู้สึกนำความรู้  ปฏิบัตินำปริยัติ  เพียงแต่ลงมือทำไปเรื่อยๆ  เมื่อผมเขียนไปได้กว่าหนึ่งร้อยรูปผมก็รู้จักวัสดุที่ใช้  สีพาสเทลส์มีลักษณะพิเศษเฉพาะตัว เหมือนที่สีน้ำคือสีน้ำ สีโปสเตอร์คือสีโปสเตอร์  เหมือนที่เราคือเรา เด็กแต่ละคนมีความพิเศษไม่เหมือนใคร ไม่มีใครเหมือนใคร   เราจะสอนศิลปะอย่างไรให้เด็กของเราค้นพบตัวตนว่าเขาเป็นคนพิเศษ

 

             สีออยล์พาสเทลส์  สีเทียนของเด็กๆ  หากเขียนซ้อนทับสามสี่ครั้งเนื้อสีจะหนึบหนับดูดซับกัน เขียนได้หนาเท่าที่ต้องการ และเนื่องจากมีส่วนผสมของน้ำมันจึงสามารถเขียนได้เหมือนเขียนสีน้ำมันเลยทีเดียว

 

             ผมทดลองวาดไปเรื่อยๆ และรู้สึกสนุกกับการเรียนรู้เชิงเทคนิค ส่วนการสอนเชิงเนื้อหานั้นคงเป็นอีกเรื่องที่ครูต้องไปคิดว่าจะทำอย่างไรให้ไม่เป็นการยัดเยียด เป็นเรื่องที่ต้องคิดกระบวนการการเรียนรู้  ไม่ใช่อยู่ๆ ก็ตั้งหัวข้อ รักษ์สิ่งแวดล้อม  ต่อต้านยาเสพติด  ต่อต้านคอร์รัปชั่น รักษาประเพณีอันดีงาม  คุณธรรมล้ำเลิศประเสริฐศรี  ส่งเสริมความเป็นไทย

 

             บางทีการสอนศิลปะอย่างถูกต้องอาจเป็นหนทางสู่แสงสว่างก็เป็นได้  ศิลปะไม่ใช่แค่การสอนทักษะ ความรู้ โลกศิลปะกว้างใหญ่ลึกล้ำกว่านั้น ซึ่งผมเองคิดไม่ออกบอกไม่ถูก  วันนี้แค่ชวนคุย และชวนเด็กๆ วาดรูปสีออยล์พาสเทลส์กัน  นำภาพที่ผมหัดวาดมาอวดด้วยนะ ขอเชิญชมครับ