พัฒนา'ส้มโอแดง'ของดีชัยภูมิยกระดับพันธุ์พื้นเมืองมุ่งส่งออก | คมชัดลึก

 

                         การปลูกส้มโอกระจายอยู่ทุกพื้นที่ของประเทศไทย สำหรับภาคตะวันออกเฉียงเหนือ แหล่งปลูกที่สำคัญอยู่ที่ อ.เกษตรสมบูรณ์และ อ.บ้านแท่น จ.ชัยภูมิ พันธุ์เกษตรกรนิยมปลูกส้มโอพันธุ์ทองดี มีลักษณะเด่นทั้งเปลือกบาง เนื้อมีรสหวานฉ่ำ เป็นรสชาติที่ผู้บริโภคชื่นชอบ ทำให้เมื่อถึงฤดูเก็บเกี่ยวจะมีกลุ่มพ่อค้าสั่งซื้อนำส้มโอของ จ.ชัยภูมิ ไปส่งขายต่างประเทศ

 

                         จากความสนใจสายพันธุ์ส้มโอที่ปลูกใน จ.ชัยภูมิ รศ.ดร.สังคม เตชะวงค์เสถียร อาจารย์ภาควิชาพืชศาสตร์และทรัพยากรการเกษตร คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้เริ่มโครงการส้มและส้มโอเพื่อการส่งออก โดยเริ่มจากการศึกษาสายพันธุ์เพื่อหาลักษณะเด่นของส้มโอในท้องถิ่นที่นำไปพัฒนาต่อยอดให้เป็นส้มโอที่มีคุณภาพทั้งขนาด ความหวาน และรูปทรง เหมาะสำหรับการส่งออก โดยได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) 

 

                         จากการสำรวจและสอบถามเกษตรกรที่ปลูกส้มโอ พบว่า ที่บ้านบุ่งสิบสี่ หมู่ 4 ต.โนนทอง อ.เกษตรสมบูรณ์ เกษตรกรปลูกส้มโอหลากหลายสายพันธุ์ รวมทั้งส้มโอที่เกษตรกรเรียกพันธุ์นี้ว่า ส้มโอแดง ซึ่งเป็นสายพันธุ์พื้นเมือง เพื่อขายในตลาดท้องถิ่น สอบถามเกษตรกรเจ้าของสวนทราบว่า ได้รับแจกต้นพันธุ์จากราชการ คาดว่าต้นพันธุ์นี้มาจากการเพาะเมล็ด จึงทำให้เกิดการกลายพันธุ์ ได้เป็นส้มโอที่มีลักษณะเด่น คือ เมื่อผลสุกเปลือกจะเป็นสีทอง เปลือกในจะอมชมพู เนื้อสีแดงเข้มสะดุดตา มีกลิ่นหอมอ่อนๆ คล้ายผลท้อ มีเมล็ดมาก อายุการเก็บเกี่ยวผลช้ากว่าพันธุ์ทองดีประมาณ 15 วัน พบแห่งเดียวในภาคอีสาน 

 

                         กว่า 6 ปีที่คณะวิจัยได้รวบรวมสายพันธุ์ส้มโอแดงเพื่อศึกษาและเลือกสายพันธุ์เด่น ผลการศึกษาพบความหลากหลายทางสัณฐานวิทยาของต้น ใบและผล พบว่า ผลสดที่ระยะเก็บเกี่ยวมีสีของเนื้อผล 5 สี  คือ ขาว  เหลือง ชมพู แดงส้มและแดง มีค่าความหวานระหว่าง 7-11 องศาบริกซ์ มีค่าความเปรี้ยวระหว่างร้อยละ 0.4-1.0  ส่วนรสชาติตั้งแต่ เปรี้ยว เปรี้ยวอมหวาน หวาน และหวานมาก

 

                         จากข้อมูลงานวิจัยระบุว่า สีแดงเข้มของส้มโอมีสารต้านอนุมูลอิสระ มีฤทธิ์ยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับการย่อยและดูดซึมไขมัน มีสารแอนโทไซยานิน ช่วยลดอัตราเสี่ยงการเกิดโรคหัวใจ และเส้นเลือดสมองอุดตัน ซึ่งสร้างจุดเด่นให้แก่ส้มโอแดงได้ เพราะกระแสการบริโภคอาหารเพื่อสุขภาพกำลังมาแรง จากนั้นทางทีมวิจัยได้เก็บสายพันธุ์ส้มโอแดงทั้ง 22 ต้น นำไปใช้เป็นพันธุ์ต้นแบบในแปลงเกษตรกร มีการใช้เทคโนโลยีการจัดการที่เหมาะสม   

 

                         เขายอมรับว่านักวิจัยต้องนำพันธุ์ส้มโอที่มีลักษณะเด่น 2 ต้น มาผสมกันเพื่อให้ได้พันธุ์ลูกผสม จากนั้นนำเมล็ดมาเพาะต่อ ซึ่งตั้งแต่เริ่มโครงการเพาะเมล็ดได้เพียง 1,000 เมล็ดเท่านั้น จากนั้นต้องรอให้ติดผลจึงจะทราบว่าต้นใดที่มีลักษณะเด่นเหมาะสำหรับการนำไปเป็นต้นพันธุ์ พร้อมกับพัฒนาปรับปรุงพันธุ์โดยการใช้เทคโนโลยีทางการเกษตรที่เหมาะสม ซึ่งต้องใช้เวลารอรอบปีที่ผลส้มโอสุก จึงจะได้ส้มโอแดงสายพันธุ์ที่สมบูรณ์เหมาะสำหรับการส่งออก

 

                         "เป้าหมายอีก 3 ปีข้างหน้าจะให้เกษตรกรลด ละและเลิกใช้สารเคมี เพื่อให้ผลผลิตที่ได้เป็นสายพันธุ์ส้มโอที่เป็นอัตลักษณ์ของชัยภูมิ ที่มีคุณภาพตามมาตรฐานตามที่ตลาดต้องการจากที่เกษตรกรขายได้ในราคา 3 ลูก 100 บาท จะเพิ่มมูลค่าได้ลูกละ 200-300 บาทได้” 

 

                         สนใจเข้าเยี่ยมชมและศึกษาเรื่องการใช้เทคโนโลยีพัฒนาสายพันธุ์ส้มโอแดง สามารถติดต่อได้ที่ รศ.ดร.สังคม เตชะวงค์เสถียร อาจารย์ภาควิชาพืชศาสตร์และทรัพยากรการเกษตร คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

 

 

 

 

 

-----------------------

 

(ทำมาหากิน : พัฒนา 'ส้มโอแดง' ของดีชัยภูมิ ยกระดับพันธุ์พื้นเมืองมุ่งส่งออก : โดย...กวินทรา ใจซื่อ)