ดูแลสุขภาพ : ตำรับยาประคบ (ตอน1) | คมชัดลึก

 

                                ตำรับยาประคบนั้น มีมากมายหลากหลายตำรับ เพราะการตั้งตำยารับถือเป็นศิลปะเฉพาะตัวของพ่อหมอแม่หมอเลยก็ว่าได้ โดยตัวยาหลักๆ ในตำรับยาประคบ ได้แก่ ใบเปล้า ใบหนาด หรือใบพลับพลึง และพืชตระกูลขิง เช่น ไพล ข่า กะทือ เร่ว ขมิ้นชัน ขมิ้นอ้อย เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีสมุนไพรที่มีรสร้อน เช่น เปลือกมะรุม สมุนไพรที่มีกลิ่นหอมจำพวกพืชตระกูลส้ม เช่น ส่องฟ้า มะกรูด ส้มโอ สมุนไพรที่มีรสเปรี้ยว เช่น ใบมะขาม ใบส้มป่อย และสมุนไพรที่มีรสฝาด เช่น เปลือกแดง เปลือกประดู่ เป็นต้น ในตำรับยาต่างๆ มักมีเกลือในปริมาณเล็กน้อยอยู่ด้วย แม้บางตำรับจะไม่ได้บันทึกไว้ก็ตาม

 

                                การทำลูกประคบจะนำสมุนไพรมาหั่นเป็นชิ้นเล็กๆ ตำให้เข้ากันพอหยาบ ยกเว้นสมุนไพรบางชนิดที่ไม่ต้องตำ เช่น ใบมะขาม การบูร เกลือ ให้นำมาคลุกรวมกับสมุนไพรที่ตำเสร็จแล้วภายหลัง สามารถใช้ได้ทั้งสมุนไพรสดและสมุนไพรแห้ง ลูกประคบที่ทำจากสมุนไพรแห้งทั้งหมดจะเก็บได้นาน แต่ปริมาณน้ำมันหอมระเหยก็จะน้อยลงไปด้วย จากนั้นให้นำสมุนไพรที่คลุกเข้ากันแล้วมาห่อด้วยผ้า ได้แก่ ผ้าครามหม้อนิล ผ้าม่อฮ่อม ผ้าดำมะเกลือ และผ้าขาว ผ้า 3 ชนิดแรก จะมีคุณสมบัติดีกว่าผ้าขาว เนื่องจากตัวผ้าเองมีฤทธิ์เป็นยาด้วย

 

                                เมื่อทำลูกประคบเสร็จแล้วควรเก็บไว้ในตู้เย็น ในช่องแช่เย็นธรรมดา โดยสามารถเก็บไว้ได้ 7 วัน แต่ถ้าแช่ช่องแช่แข็งจะเก็บไว้ได้นานเป็นเดือน ส่วนลูกประคบแห้งควรทำจากสมุนไพรที่แห้งสนิท เสร็จแล้วให้เก็บในที่โปร่ง ไม่อับชื้น

 

                                สำหรับตำรับยาประคบนั้น ทางโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศรได้บันทึกไว้อย่างน่าสนใจหลายตำรับ ในหนังสือบันทึกของแผ่นดิน 5 สมุนไพร ประคบ อบ อาบ นวด ได้แก่

 

 

 

ยาประคบแก้อาการเคล็ดขัดยอก 

 

 

                                ใช้ไพล พลับพลึง ขมิ้นชัน ทั้งหมดเป็นสมุนไพรสด นำไปทำยาประคบเช้า

 

 

 

ยาประคบแก้ปวดเมื่อย

 

 

                                ใช้ไพล 500 กรัม ผิวมะกรูด 200 กรัม ตะไคร้บ้าน 100 กรัม ใบมะขาม 300 กรัม ขมิ้นชัน 100 กรัม เกลือ 1 ช้อนโต๊ะ การบูร 2 ช้อนโต๊ะ ใบส้มป่อย 100 กรัม นำไปทำยาประคบเช้าเย็น

 

 

 

ยาประคบเพื่อสุขภาพ

 

 

                                ใช้ไพลแห้ง ผิวมะกรูดแห้ง เปราะหอมแห้ง สมุลแว้ง ตะไคร้ ใบมะขาม อย่าง 100 กรัม การบูร 2 กรัม บดให้ละเอียด ทำเป็นลูกประคบแห้ง การตากแห้งสมุนไพรพืชหอมต้องตากในร่ม เพื่อรักษาน้ำหอมระเหยให้คงอยู่

 

 

 

ยาประคบเส้นตึง

 

 

                                ตำรับที่ 1 นำเทียนดำ 1 บาท เกลือ 1 บาท อบเชย 2 บาท ไพล 4 บาท ใบพลับพลึง 8 บาท ใบมะขาม 12 บาท ตำห่อผ้า นึ่งในร้อน ใช้ประคบเส้นตึงให้หย่อน

 

                                ตำรับที่ 2  นำเปลือกกุ่ม เปลือกก่าม ใบหนาด ใบส้มป่อย ใบมะขาม ว่านนางคำ การบูร ผิวมะกรูด อย่างละ 1 ตำนึ่งให้สุก จุ่มน้ำส้มสายชูประคบ

 

                                ตำรับที่ 3 นำหว่านไฟ กะทือ เปลือกสัง เปลือกตูมกา เปลือกลิ้นฟ้า เปลือกท่อน หัวข่าป่า หมากเว่อ หมากนาว อย่างละ 1 ตำด้วยกัน นึ่งให้สุก ให้เอาน้ำมันทาก่อนประคบ

 

                                ตำรับที่ 4 นำรากแจง ขมิ้นชัน ขมิ้นอ้อย เปลือกเพกา ไพล เปลือกมะรุม รากเจตพังดี ตับเต่า เปลือกคัดสิ้น พิมเสน การบูร นำไปทำยาประคบครั้งละประมาณ 30 นาที วันละครั้ง

 

 

 

ยาประคบอาการมึนชาตามตัว ปาก คอ ไม่มีแรง 

 

 

                                นำหัวเตยสด บัวบก เปลือกไม้แดง ใบเอ็นอ่อน ใบบัวฮา(เสนียด) ไพล พลับพลึง ขมิ้น เกลือเล็กน้อย นำไปประคบบริเวณที่มึนชา ข้อปฏิบัติ คือ ห้ามกินผลไม้ เนื้อ ไข่ หลังจากประคบแล้วให้เดิน

 

 

 

ยาประคบแก้ปวดเมื่อย เคล็ดขัดยอก วิงเวียน บำรุงผิว 

 

 

                                ใช้ไพล ขมิ้นชัน ผิวมะกรูด ใบมะขาม ใบส้มป่อย การบูร ใบเปล้า ใบหนาด ว่านซน และเกลือเล็กน้อย 

 

 

 

ยาประคบแก้ปวดหัว  

 

 

                                ใช้รากละหุ่งแดง ตะไคร้ต้น สีไคน้อย ตำห่อแพรขาว ประคบไว้บนหัว

 

 

 

 

 

 

ติดตามตอน 2 ศุกร์หน้า