ทอดน่องท่องย่านเก่า เล่าเรื่องฟิน เถ้า ฮง ไถ่ | คมชัดลึก

 

                              สำหรับเมืองที่มีแม่น้ำไหลผ่าน หรืออยู่ติดแหล่งน้ำขนาดใหญ่ เช่นทะเลสาบ ฯลฯ ผมคิดว่าทางเดินเลียบริมน้ำ เป็นสิ่งบ่งชี้ความเจริญทางจิตใจของผู้คนในเมืองนั้นๆ ได้เป็นอย่างดี ในฐานะเขยเมืองโอ่ง ผมคิดว่าได้ซอกแซกไปเห็นแง่มุมต่างๆ ของราชบุรีมาพอสมควร จนวันหนึ่งถึงนึกขึ้นได้ว่า ยังไม่ได้สัมผัสบรรยากาศริมน้ำแม่กลอง ช่วงที่ไหลผ่านตัวเมืองราชบุรีเลย จึงตัดสินใจชวนคนข้างกาย ไปเดินทอดน่องท่องย่านเก่าริมน้ำแม่กลอง จากศาลากลางราชบุรีเก่า ซึ่งปัจจุบันเป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติราชบุรี เลียบเรื่อยไปตามถนนวรเดช จนถึง “โคยกี๊” ย่านตลาดเก่าของชุมชนชาวจีนเมืองโอ่ง มองเห็นเรือเมล์ลอยลำอยู่ใต้สะพานรถไฟเก่าแก่ตั้งแต่สมัยสงครามโลกครั้งที่สอง ได้บรรยากาศย้อนยุค (Retro) สุดแสนสุนทรียะ

 

                              อัตลักษณ์ราชบุรี ไม่ว่าจะเป็นลายผ้าจกของชาวไท-ยวน (โยนก) บ้านคูบัว ดอนแร่ และหนองโพ หรือโอ่งมังกรของชาวจีนที่อพยพเข้ามาพึ่งบรมโพธิสมภารตั้งแต่ศตวรรษก่อน ถูกสำแดงให้ประจักษ์ได้ตลอดทางเดินเลียบริมน้ำ ในหลากหลายรูปแบบงานศิลปะทั้งสไตล์คลาสสิกและร่วมสมัย แต่ที่ชอบใจคือเสาไฟฟ้ารูปมังกรคาบแก้ว ที่ดูดี มีสกุล ไม่เคอะเขิน และบอกเล่าความเป็นมาของเมืองนี้ ที่มีดินดีเป็นดินเหนียวสีแดง-ดำ เหมาะแก่การปั้นโอ่งลายมังกร เป็นฐานการเติบโตทางเศรษฐกิจของราชบุรีแต่ไหนแต่ไรมาได้เป็นอย่างดี 

 

                              ที่น่าสนใจคือยามปกติย่านนี้จะเงียบสงบ เหมาะแก่การมาออกกำลังกาย หรือมาพักผ่อนสูดอากาศบริสุทธิ์ริมน้ำ ถึงขั้นมีคนมาเปิดบริการนวดแผนไทย ตั้งเตียงผ้าใบเรียงรายริมฝั่งแม่กลอง ผุดผ่องในอารมณ์กันทั้งคนนวดและคนถูกนวด พูดอย่างวัยโจ๋ว่า “ฟินสุดๆ” (กระปุกดอทคอม อธิบายว่า “ฟิน” มาจาก "ฟินาเล่" ที่แปลว่า จบแบบสมบูรณ์แบบ มักใช้พูดตอนรู้สึกว่าสิ่งนั้น หรือเรื่องนั้นมันดี...สุดยอด) ซึ่งต้องยอมรับว่าพื้นที่นี้มัน “ฟิน” จริงๆ เพราะยามไม่ปกติ ที่นี่คือแหล่งชุมนุมของคนรักงานศิลปะมารวมตัวกันรังสรรค์โลกสวยด้วยไอเดียบรรเจิด ทั้งจิตรกรรม ประติมากรรม หนังสั้น เพลงการงานดนตรี ไปจนกระทั่งกิจกรรม Eat Art ที่เปิดโอกาสให้ทุกคนมีส่วนร่วมในการทำ “เค้กโอ่ง” ด้วยตัวเอง โดยผสมเค้กให้เป็นสีต่างๆ ตามใจชอบลงในภาชนะเซรามิกร่วมสมัย ทำเสร็จแล้วก็หม่ำฝีมือตนเองได้เลย ภายใต้ชื่องานสุดฟินอีกเช่นกันว่า “งานติดศิลป์...บนราชบุรี” นิทรรศการศิลปะบนถนนที่จัดต่อเนื่องกันมาหลายปี โดยมี “เถ้า ฮง ไถ่ คาเฟ่” และ ดีคุ้นสท์ แกลเลอรี่ (Tao Hong Tai-d Kunst cafe & gallery) ตรงหัวมุมถนนวรเดชตัดกับถนนสฤษดิ์เดช เป็นศูนย์กลางงาน และมี "ติ้ว" วศินบุรี สุพานิชวรภาชน์ เจ้าของเถ้า ฮง ไถ่คาเฟ่ เป็นหัวเรี่ยวหัวแรงสำคัญ สร้างสรรค์งานติดศิลป์...บนราชบุรีขึ้นมา 

 

                              เอ่ยชื่อ “เถ้า ฮง ไถ่” ชาวราชบุรีจะรู้จักดีว่าเป็นผู้บุกเบิกงานเครื่องปั้นดินเผาเป็นรายแรกๆ ตั้งแต่ราว 80 ปีก่อน จนทำให้สมญานาม "เมืองโอ่ง” อยู่คู่กับราชบุรีมาเนิ่นนาน ครั้นยุคสมัยเปลี่ยนไป นับวันคนไทยจะใช้โอ่งกันน้อยลง “เถ้า ฮง ไถ่” ยุคที่สอง จึงขยับตัวจากการผลิตโอ่งในฐานะภาชนะคู่ครัวเรือน สู่การเป็นเฟอร์นิเจอร์ตกแต่งบ้านและสวน ด้วยการบุกเบิกทำเซรามิกสีเขียวไข่กา และสีน้ำเงินขาว ขยายตลาดจากกลุ่มครัวเรือนสู่กลุ่มโรงแรม รีสอร์ท จนกระทั่งเมื่อราวสิบปีที่ผ่านมา ถึงยุคของ "ติ้ว"  วศินบุรี ทายาทรุ่นที่สาม พกดีกรีปริญญาตรีและโทด้านเซรามิกจากเยอรมนี กลับมาพลิกโฉม “เถ้า ฮง ไถ่” ให้กลายเป็นโรงงานผลิตเครื่องเซรามิกแบบไร้ขีดจำกัด ทั้งดีไซน์และสีสันที่โดนใจคนรุ่นใหม่ โดยไม่ทิ้งคนรุ่นเก่าที่มีรสนิยมคลาสสิก

 

                              โรงงานเซรามิก เถ้า ฮง ไถ่ ที่ ต.เจดีย์หัก อ.เมือง จ.ราชบุรี จึงกลายเป็นสถานที่ของคนทุกเพศทุกวัย จะมาหาซื้อเครื่องเซรามิกได้ตั้งแต่กระถาง อ่างบัว แจกัน โอ่ง โต๊ะ เก้าอี้ ไปจนกระทั่งที่ใส่เทียนหอม หรือตุ๊กตาประดับฝาผนัง นานวันเข้า ก็กลายเป็นแหล่งเรียนรู้ว่าด้วยศิลปะเซรามิก สำหรับนักเรียน นักศึกษา ครูอาจารย์และชาวบ้าน จวบจนวันนี้ “เถ้า ฮง ไถ่” ได้กลายเป็นสถานที่ท่องเที่ยวยอดนิยมอีกแห่งหนึ่งของราชบุรีอย่างปฏิเสธมิได้ เพราะยากที่ใครจะจินตนาการ (สมัยนี้เรียก “มโน”) ไปได้ว่า โรงงานโอ่งอะไรหวา...จะสวยปานนี้ แถมมีร้านกาแฟและแกลเลอรี่แสดงงานศิลปะให้สุนทรียะในอารมณ์อีกต่างหาก วันที่ผมไปเยือน กำลังมีนิทรรศการแสดงเดี่ยว ผลงานเครื่องเคลือบดินเผาและภาพถ่าย ชุด "ภาชนะรูปแมว และ การผจญภัยของจ๊างน้อย" โดย ธาตรี เมืองแก้ว ซึ่งจะจัดแสดงไปจนถึงวันที่ 16 พฤศจิกายนนี้ ณ แกลเลอรีที่โรงงานเถ้า ฮง ไถ่ ต.เจดีย์หัก และที่ ดีคุ้นสท์ แกลเลอรี่ ในเถ้า ฮง ไถ่ คาเฟ่ ที่หัวมุมถนนสฤษดิ์เดช ใกล้ศาลากลางเก่าราชบุรี

 

                              เห็นชีวิตและงานเพื่อบ้านเกิดเมืองนอนของ "ติ้ว" วศินบุรี แล้ว ภาพและเสียงของ “ทิพเดช” ตัวละครเอกในบทจินตภาพการแสดงชุด “ศรีสชชนาไลย” โดยอาจารย์นคร พงษ์น้อย ก็ผุดพรายขึ้นในมโนสำนึก ตอนที่ว่า “ศรีสชชนาไลยเป็นที่อยู่ของคนดี...จะขอลาท่านยุธิษเสถียรไปทำบุญที่นั่น แล้วขออยู่ต่อปั้นหม้อปั้นไหไปตามประสา มือข้าจับดาบไม่ถนัด มือทั้งสองของข้าช่ำชองแต่จะสัมผัสก้อนดินจากฝั่งแม่ยม...ข้ามิปรารถนาอื่นใดอีกแล้ว เช้ามาก็จะไปทำเครื่องสังคโลกที่เตาป่ายาง ตอนดึงดินขึ้นรูปหม้อไห ข้าจะนึกถึงความกลมกลึงของเจ้า-บุษปะธารา...ค่ำลงก็กลับมานอนในเมืองศรีสชชนาไลย มีเจ้าอยู่แนบข้าง ข้ามิปรารถนาอื่นใดอีกแล้ว แม้แต่แก้วสัตตพิธรัตน์”

 

                              ด้วยใจชื่นชม เถ้า ฮง ไถ่ และวศินบุรี สุพานิชวรภาชน์-ทิพเดชแห่งลุ่มน้ำแม่กลอง

 

 

 

 

 

 

 

-----------------------------

 

(ท่องไปกับใจตน : ทอดน่องท่องย่านเก่า เล่าเรื่องฟิน เถ้า ฮง ไถ่ : โดย...ธีรภาพ โลหิตกุล [email protected])