ท่องอดีตบน 'กระดองเต่า 3,300 ปี' | คมชัดลึก

 

                                แปดชั่วโมงครึ่ง นับจากคณะนักวิชาการด้านไทศึกษากว่าสิบชีวิต นำโดย อ.อรไท ผลดี ผู้อำนวยการพิพิธภัณฑ์ผ้าเผ่าไท และ อ.ฟาน จูน ผู้อำนวยการสถาบันไทย-จีนศึกษา พาลัดฟ้าจากสยามประเทศ สู่สาธารณรัฐประชาชนจีน ที่เมืองเจิ้งโจว แล้วต่อรถบัสไปตามทางหลวงสายปักกิ่ง-กวางโจว เพื่อย้อนเวลาสู่แหล่งอารยธรรมโบราณของมนุษยชาติ ราว 3,300 ปีมาแล้ว ณ เมืองโบราณอันหยาง

 

                                แม่น้ำเหลือง หรือฮวงเหอ (คนไทยรู้จักในชื่อ ฮวงโห) ทอดตัวอ้อยอิ่งให้เห็นจากสะพานข้าม ผิดจากเรื่องราวของสายน้ำเชี่ยวกรากที่เคยคร่าชีวิตชาวจีนไปนับแสนเมื่อครั้งอดีต

 

                                ฮวงเหอไหลจากทิศตะวันตกไปยังตะวันออก แบ่งคั่นแดนมังกรออกเป็น ‘จีนตอนเหนือ และจีนตอนล่าง’

 

                                เมืองอันหยาง ตั้งอยู่ทางฟากจีนตอนเหนือเฉียงไปทางตะวันออกเล็กน้อย ห่างจากเมืองหลวงปักกิ่ง ระยะทาง 700 กิโลเมตรภูมิประเทศเป็นที่ราบ ไม่ไกลกัน คือเทือกเขาไทหางอันยิ่งใหญ่ งดงามติดอันดับ 1 ใน 10 หุบเขางามที่สุดของจีน ได้รับฉายาว่า ‘แกรนด์ แคนยอน เมืองจีน’ ไทหางเทือกนี้แผ่ตัวไปจนถึงปักกิ่งขนานไปกับทางหลวง มีทางรถไฟทั้งแบบดั้งเดิมและรถไฟความเร็วสูงสายปักกิ่ง-กวางโจว

 

                                อ.ฟาน จูน เล่าว่า ทุกวันนี้รัฐบาลจีนเป็นผู้ส่งออกรถไฟความเร็วสูงไปทั่วโลกในอันดับต้นๆ 

 

                                ตลอดสองฝั่งถนนมองเห็นไร่ข้าวโพด ชาวจีนนิยมนำแป้งข้าวโพดมาทำข้าวต้ม ขณะที่อาหารหลักของชาวอันหยาง คือข้าวสาลี ใช้ทำหมั่นโถวและบะหมี่ 

 

                                แม้จะมีสถานะเป็นเมืองเล็ก ประชากรราว 5.8 ล้านคน ทว่าความสำคัญของเมืองนี้คือการปรากฏอยู่ของ ‘แหล่งโบราณคดียินซวี’ (Yinxu) ซึ่งได้รับการยกย่องให้เป็น ‘มรดกโลก’ จากองค์การยูเนสโก ด้วยเป็นสถานที่ค้นพบมรดกวัฒนธรรมสำคัญยิ่ง นั่นคือ ซากวังราชวงศ์ซาง สุสานรถม้า และแหล่งโบราณคดีอักษรคำทำนายบนกระดองเต่าที่เก่าแก่ของโลก

 

                                อาณาบริเวณแหล่งยินซวี กว้างขวางกว่า 24 ตารางกิโลเมตร จัดเป็นเส้นทางเดินให้เยี่ยมชมหลุมขุดค้นต่างๆ ในรูปของ Site Museum

 

                                เริ่มทำความรู้จักประวัติศาสตร์ราชวงศ์ซาง และโบราณวัตถุกว่า 500 ชิ้น โดยเฉพาะเอกลักษณ์สำคัญของราชวงศ์ซาง คือ เครื่องสำริดอันวิจิตร และเครื่องหยก ที่ ‘พิพิธภัณฑ์ยินซวี’ พิพิธภัณฑ์ใต้ดิน ตั้งตามตำแหน่งที่ขุดค้นทางโบราณคดี โบราณวัตถุชิ้นสำคัญ ได้แก่ กระถางธูปกำยานสำริดขนาดใหญ่ เรียกว่าติ่ง (Ding) และตำแหน่งหลุมขุดค้น ที่พบอักษรกระดองเต่ากว่าแสนชิ้นขึ้นจากใต้ดิน ลัดเลาะไปตามละเมาะไม้ สู่ ‘พิพิธภัณฑ์สุสานรถม้า’ ที่ยังคงปรากฏซากกระดูกม้าเทียมเกวียนและกระดูกมนุษย์อยู่ร่วมกัน 

 

                                ‘ซากราชธานีใต้ดิน’ ถูกออกแบบให้มองผ่านกระจกชนิดพิเศษ บ่งบอกเรื่องราวของกษัตริย์ราชวงศ์ซางตอนปลาย ที่ย้ายถิ่นฐานจากทางใต้ของจีน ขึ้นมาปักหลักบนดินแดนแถบนี้นานถึง 255 ปี มีกษัตริย์ครองราชย์ 12 พระองค์ ก่อนจะถูกโค่นล้ม และตั้งราชวงศ์ใหม่ คือ ราชวงศ์โจว

 

                                ความสำคัญของดินแดนแห่งอักษรโบราณนี้เอง ทำให้รัฐบาลจีนทุ่มทุนสร้าง ‘พิพิธภัณฑ์แห่งชาติด้านอักษรจีน’ ขึ้นที่เมืองอันหยาง เปิดให้เข้าชมเป็นทางการในปี พ.ศ.2552

 

                                โบราณวัตถุจำนวน 4,123 ชิ้น จากแหล่งโบราณคดีแห่งต่างๆ ทั่วประเทศ ที่พบจารึกและอักษรโบราณ ทำให้เข้าใจพัฒนาการของอักษรจีน จากอักษรภาพคำทำนายบนกระดองเต่า เขาสัตว์ กระดูกวัว ภาชนะดินเผา ภาชนะสำริด มาสู่อักษรบนแผ่นไม้ไผ่ ผ้าไหม และกระดาษ ตามลำดับ รวมถึงการจัดแสดงพัฒนาการของอักษรกลุ่มชาติพันธุ์ในจีน รวม 56 ชนเผ่า

 

                                คำทำนายบนกระดองเต่าและเขาสัตว์นี้ กลายเป็นบทบันทึกประวัติศาสตร์สังคมของยุคบรรพกาลได้อย่างดี 

 

                                การเสี่ยงทายและถามตอบระหว่างกษัตริย์กับสวรรค์ โดยมีพ่อหมอหรือโหรหลวงเป็นสื่อกลางและเป็นผู้บันทึกคำทำนายบนกระดองเต่า ได้แก่ ปรากฏการณ์สุริยุปราคา พิธีกรรมขอฝน การเพาะปลูก โรคภัยไข้เจ็บ คำพยากรณ์ว่าด้วยจักรราศีต่างๆ เป็นต้น

 

                                อ.อรไท ผลดี ผู้พยายามเชื่อมโยงหลักฐานอักษรคำทำนายบนกระดองเต่าอันเป็นระบบแบบแผนที่สุดในสมัยราชวงศ์ซางตอนปลาย ว่าเกี่ยวข้องกับอักษรชาวไท (ไต) ที่อพยพจากตอนใต้ของจีนเช่นกัน ให้ความเห็นว่า

 

                                “บรรพชนเผ่าไท-จีน น่าจะมีวัฒนธรรมร่วมกัน การค้นพบอักษรคำทำนายบนกระดองเต่าเขาสัตว์ที่ยินซวี ก็เหมือนเราได้ค้นพบรากเหง้าของอักษรไทโบราณด้วย ยังมีหลักฐานโบราณวัตถุจากแหล่งวัฒนธรรมของจีนอีกมากมายที่สะท้อนความสัมพันธ์นี้ เช่น ที่มณฑลกานซู อดีตนครลุง อายุ 6,000 ปี มณฑลชานตุง อายุ 5,000 ปี รวมถึงวัฒนธรรมต้าซี วัฒนธรรมหลงซาน วัฒนธรรมเลียงจู่ มณฑลเจ้อเจียง อายุ 5,000-6,000 ปี ที่พบอักษรภาพบนเครื่องปั้นดินเผา”

 

                                ไม่ว่าจะเป็นการตีความด้วยแง่มุมใดมรดกวัฒนธรรมด้านภาษาของมนุษยชาติก็เป็นสิ่งท้าทายให้นักวิชาการเดินหน้าค้นคว้าต่อไป

 

                                ... เมฆไล้ชะง่อนผาและหุบเขาไทหาง โตรกธารไหลรินชำแรกอดีต 

 

                                ไม่ผิดเลยที่ภูมิสถานบริเวณที่ราบไม่ไกลจากเทือกเขาใหญ่ จะเคยเป็นที่ตั้งของอาณาจักรเมื่อหลายพันปีก่อน

 

 

 

 

--------------------------

 

(ชิค & ชิล : ท่องอดีตบน 'กระดองเต่า 3,300 ปี' : เรื่อง / ภาพ ... ยุวดี วัชรางกูร)