นกป่าสัปดาห์ละตัว : นกกระจิ๊ดหัวมงกุฎ | คมชัดลึก

 

                              วันเสาร์ที่ 6 กันยายน ผู้เขียนได้รับมอบหมายให้เป็นวิทยากรหัวข้อ “ถิ่นอาศัยและสถานภาพตามฤดูกาลของนก” และ “นกจำแนกชนิดยากที่พบได้ใน กทม.” ในโครงการอบรมอาสาสมัครผู้นำดูนก ของสมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย (BCST) สัปดาห์นี้จึงไม่มีนกชนิดใดเหมาะที่จะพูดถึงเท่ากับ นกกระจิ๊ดหัวมงกุฎ (Eastern Crowned Warbler) อีกแล้ว เพราะมันเป็น “นกอพยพผ่าน” (passage migrant) ที่พบได้ง่ายตามสวนสาธารณะใน กทม. ช่วงนี้ของปีพอดิบพอดี และนักดูนกต่างเห็นพ้องต้องกันว่านกกระจิ๊ด (leaf wablers) คือนกกลุ่มที่ท้าทายต่อการจำแนกชนิดมากที่สุด

 

                              ช่วงนี้นกอพยพนอกฤดูผสมพันธุ์ยังเดินทางมาถึงเมืองกันไม่มากนัก แต่หากใครมีโอกาสไปร่วมกิจกรรม Bird walk กับสมาคมอนุรักษ์นกในวันที่ 6 (สวนรถไฟ) วันที่ 7 (สวนหลวง ร.๙) หรือวันที่ 14 กันยายน (สวนสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์) แล้วพบนกกระจิ๊ด อย่าเพิ่งขยาดที่จะจำแนกชนิด เพราะช่วงต้นกันยายน มีโอกาสสูงมากที่จะเป็นนกกระจิ๊ดหัวมงกุฎ ชนิดอื่นในช่วงนี้มีเพียง นกกระจิ๊ดขั้วโลกเหนือ (Arctic Warbler) ส่วนที่เหลือนั้นยังอพยพมาไม่ถึงเมืองไทยแน่นอนครับ ทั้งกระจิ๊ดหัวมงกุฎและขั้วโลกเหนือพบได้ตามสวนและป่าแทบทุกประเภท แต่ทางภาคกลางขึ้นไปจะพบชุกชุมเฉพาะช่วงต้นและปลายฤดูกาลอพยพเท่านั้น เพราะประชากรส่วนใหญ่อพยพต่อไปอาศัยอยู่ทางคาบสมุทรมลายูและเกาะสุมาตราตลอดทั้งฤดูหนาว

 

                              จะว่าไปแล้วนกกระจิ๊ดหัวมงกุฎก็เป็นนกกระจิ๊ดที่จำแนกชนิดได้ไม่ยาก หนึ่งในจุดเด่นคือแถบจางๆ ที่พาดกลางกระหม่อม (เป็นที่มาของชื่อ “หัวมงกุฎ”) แต่ปกติมันจะหากินใกล้เรือนยอด เราจึงมักเห็นด้านใต้ลำตัวเสียส่วนใหญ่ ซึ่งก็มีเอกลักษณ์คือก้นสีเหลืองอ่อนและท้องสีขาวสะอาด จะงอยปากยาวและปากล่างสีส้มทั้งหมด ส่วนลำตัวด้านบนนั้นสีเขียวสดกว่ากระจิ๊ดชนิดอื่น มีแถบปีกบางๆ สีเหลือง และมีแถบคิ้วยาวชัดเจน

 

                              นกกระจิ๊ดหัวมงกุฎเป็นนกกระจิ๊ดที่พบได้บ่อยที่สุดชนิดหนึ่ง แต่สถานภาพในภูมิภาคถือว่าใกล้ถูกคุกคาม (Near-threatened) เพราะป่าฝนแบบซุนดาซึ่งเป็นถิ่นอาศัยหลักช่วงฤดูหนาวยังคงถูกบุกรุกทำลายลงอย่างต่อเนื่อง ป่ายังคงถูกเปลี่ยนเป็นสวนยางพารา ดูเผินๆเหมือนว่ายังมีต้นไม้ใหญ่ให้นกเล็กๆอาศัยอยู่ได้ แต่จริงๆ แล้วความหลากหลายของชนิดแมลงในสวนยางนั้นต่ำมาก แหล่งอาหารที่สำคัญของนกกระจิ๊ดหัวมงกุฎและนกอพยพขนาดเล็กอื่นๆ จึงเหลือน้อยลงทุกปี แม้ถิ่นอาศัยช่วงผสมพันธุ์ในญี่ปุ่นจะยังถือว่าปลอดภัยมากก็ตาม

 

 

-------------------------------

 

นกกระจิ๊ดหัวมงกุฎ

 

 

ชื่ออังกฤษ Eastern Crowned Warbler, Temminck’s Crown Warbler

 

ชื่อวิทยาศาสตร์ Phylloscopus coronatus (Temminck & Schlegel, 1847)

 

วงศ์ (Family) Phylloscopidae (วงศ์นกกระจิ๊ด)

 

อันดับ (Order) Passeriformes (อันดับนกเกาะคอน)

 

 

-------------------------------