นกป่าสัปดาห์ละตัว : นกแอ่นฟ้าหงอน | คมชัดลึก

 

                           หนึ่งในปัญหาการจำแนกกลุ่มนกที่นักดูนกมือใหม่ต้องเผชิญ คือ นกแอ่น (swifts) และ นกนางแอ่น (swallows) ซึ่งก่อนจะลงลึกถึงการจำแนกชนิด ต้องดูให้ออกก่อนว่าเจ้าตัวที่บินฉวัดเฉวียนอยู่นั้นเป็นพวกไหน หลักง่ายๆ แบบครอบจักรวาลประการหนึ่งคือนกแอ่นจะไม่เกาะสายไฟฟ้าครับ แต่นั่นก็ไม่ได้หมายความว่าถ้าพบเกาะสายไฟจะเป็นนกนางแอ่นเสมอไป เพราะ นกแอ่นฟ้า (treeswifts) จัดเป็นนกแอ่นกลุ่มที่เรามักพบเกาะกิ่งไม้ หรือสายไฟฟ้าข้างถนนเป็นปกติ

 

                           เหตุที่นกแอ่นไม่เกาะเหมือนนกอื่นๆ เพราะมันมีนิ้วเท้าแบบ pamprodactyl ทำให้มันบิดนิ้วหลังชี้มาด้านหน้าได้ เป็นการวิวัฒนาการมาเพื่อเกาะผนัง ด้วยเหตุนี้ เราจึงไม่เห็นมันเกาะสายไฟหรือกิ่งไม้ ในขณะที่นกแอ่นฟ้ามีนิ้วหนึ่งยื่นไปด้านหลังแบบ anisodactyl เช่นเดียวกับนกส่วนใหญ่ พูดง่ายๆ ว่านกแอ่นฟ้าเป็นนกแอ่นที่เกาะเหมือนนกนางแอ่น ชื่อ treeswifts ก็คงมาจากการที่มันเกาะและทำรังบนกิ่งไม้นี่แหละครับ เกริ่นกันไปพอสมควรแล้ว มารู้จักกับ นกแอ่นฟ้าหงอน (Crested Treeswift) ซึ่งเป็นนกแอ่นฟ้าชนิดเดียวที่พบได้ทางตอนเหนือของประเทศกันดีกว่าครับ

 

                           นกแอ่นฟ้าหงอนมีลักษณะเด่นคือกระจุกขนยาวบริเวณหน้าผาก เพศผู้ต่างจากเพศเมียตรงที่มีแก้มสีส้ม และไม่มีแถบเคราสีขาว มีญาติสนิทหน้าตาคล้ายกันคือ นกแอ่นฟ้าตะโพกสีเทา (Grey-rumped Treeswift) ที่อาศัยอยู่ทางภาคใต้ เจ้าตะโพกเทามีสีด้านบนลำตัวเทาเข้มและเหลือบกว่า ทั้งสองชนิดล้วนมีปีกและหางที่ยาวมาก ขณะบินบางครั้งจะเห็นหางรวบเป็นทรงเรียวแหลมคล้ายเข็ม ทั้งสองชนิดปรับตัวให้อยู่ในถิ่นอาศัยที่เปิดโล่งได้ดี มักเกาะกิ่งไม้สูงและบินโฉบแมลงเหนือยอดไม้ ต่างจากนกแอ่นฟ้าเคราขาว (Whiskered Treeswift) ที่ชอบเกาะกิ่งไม้ไม่สูงนักและไม่พบในที่โล่งห่างไกลป่า อุทยานแห่งชาติแก่งกระจานเป็นแหล่งกระจายพันธุ์ใต้สุดของนกแอ่นฟ้าหงอน และเป็นไม่กี่แห่งที่มันโคจรมาเจอกับนกแอ่นฟ้าชนิดอื่น ซึ่งนกแอ่นฟ้าหงอนจะอยู่ในบริเวณป่าผลัดใบที่แห้งแล้ง ป่าประเภทที่เจอนกแอ่นฟ้าหงอนได้ชุกชุมที่สุดคือป่าเต็งรัง

 

                           ทั่วโลกมีนกแอ่นฟ้าเพียงแค่4ชนิดเท่านั้น ชนิดที่ไม่พบในเมืองไทยคือ Moustached Treeswift ซึ่งอาศัยอยู่ทางตะวันออกของเส้นแบ่งชีวภูมิศาสตร์วอลเลซ (Wallace Line) นกแอ่นฟ้าหงอนเป็นชนิดเดียวในกลุ่มที่กระจายพันธุ์ออกไปนอกเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยพบได้ในจีนตอนใต้และอินเดียด้วย

 

 

---------------------------

 

นกแอ่นฟ้าหงอน

 

 

ชื่ออังกฤษ Crested Treeswift

 

ชื่อวิทยาศาสตร์ Hemiprocne coronata (Tickell, 1833)

 

วงศ์ (Family) Hemiprocnidae (วงศ์นกแอ่นฟ้า)

 

อันดับ (Order) Apodiformes (อันดับนกแอ่น)

 

 

---------------------------