สมุนไพรรสร้อนหลากสรรพคุณรักษาเส้น | คมชัดลึก

 

                       ตำรับพระโอสถพระนารายณ์ เกิดขึ้นครั้งแรกในสมัยอยุธยา ตำรายาฉบับนี้นับได้ว่าเป็นตำรับยาฉบับแรกๆ ของประเทศไทยที่มีการรวบรวมตำรับยาไว้ถึง 81 ขนาน แต่ละขนานล้วนแล้วแต่เป็นยาที่ปรุงเพื่อถวายพระนารายณ์มหาราช และพระบรมวงศานุวงศ์ ซึ่งมีการระบุชื่อแพทย์ผู้ปรุงยาในแต่ละตำรับด้วย แต่เป็นที่น่าเสียดายในปัจจุบันตำรับยาดังกล่าวเลือนหายจากสังคมไปมาก มีเพียงคนกลุ่มน้อยที่รู้จักยาทาพระเส้นและใช้ยาทาพระเส้นในการรักษา 

 

                       นอกจากนี้ ตำรายังได้กล่าวถึงยาที่ใช้ภายนอกในการรักษาเส้นที่ชื่อ “ยาพระอังคบพระเส้น” เมื่อพิจารณาตำรับยาทั้งสองตำรับแล้วตำรับยาทาพระเส้นมีส่วนประกอบของสมุนไพรรสร้อนเป็นส่วนใหญ่ โดยในตำรับมีอัตราส่วนของใบมะคำไก่มากกว่าตัวอื่นๆ ตามสรรพคุณของใบมะคำไก่นั้น สามารถช่วยถ่ายลมในเส้นที่คั่งค้างอยู่ตามร่างกายได้ และบรรเทาอาการปวดเมื่อยได้ดี ส่วนยาพระอังคบพระเส้น มีส่วนประกอบของยาสมุนไพรที่สามารถอมความร้อนได้ดี เป็นภูมิปัญญาของบรรพบุรุษที่ใช้สมุนไพรอมความร้อนในการแก้อาการปวดเมื่อย และนอกจากนี้ สมุนไพรในตำรับยังมีสรรพคุณในการแก้อาการเคล็ดขัดยอกอีกด้วย 

 

                       ในตำรายาพระโอสถพระนารายณ์ ได้สะท้อนให้เห็นการผสมผสานของตำรับยาสมุนไพรในการแพทย์แผนไทยเข้ากับการแพทย์แผนปัจจุบันที่เผยแพร่เข้ามาในสยามขณะนั้นอย่างลงตัว อาทิ ตำราขี้ผึ้งรักษาบาดแผลของหมอฝรั่ง ที่แพร่กระจายออกมาข้างนอกวัง ให้พวกกุฎีจีนใช้รักษาบาดแผลก็มีประสิทธิภาพมากเช่นเดียวกัน ในตำรายาพระโอสถพระนารายณ์ประกอบด้วยยารักษาโรคใน 5 กลุ่มได้แก่ โรคและอาการของระบบทางเดินอาหาร เช่น ลงท้อง พรรดึก ริดสีดวง ท้องขึ้น ท้องพอ โรคและอาการที่เกี่ยวกับเส้นเอ็น กล้ามเนื้อและประสาท เช่น เส้นตึง เส้นกล่อน อัมพาต ตะคริว โรคและอาการของระบบการหายใจและโรคตา เช่น หวัด คัดจมูก ปวดศีรษะ ไอมองคร่อ, โรคติดเชื้อ เช่น ไส้ด้วน ไส้ลาม โรคและอาการไม่สบายอื่นๆ เช่น ไข้ต่างๆ สัตว์พิษกัดต่อย ผมร่วง

 

                       สำหรับ “ยาพระอังคบพระเส้น” นั้น เป็นตำรับยาที่ 57 ของตำรายาพระโอสถพระนารายณ์ ซึ่งเป็นตำรับลูกประคบที่ใช้อังคบพระเส้นที่ตึงให้หย่อน หรือผ่อนคลายลง ในตำรับประกอบตัวยาเทียนดำ เกลือ อย่างละ 1 ส่วน อบเชย 2 ส่วน ใบพลับพลึง 8 ส่วน ใบมะขาม 16 ส่วน ตำคลุกกันห่อผ้านึ่งให้ร้อนแล้วนำไปประคบตามเส้นที่ตึง

 

                       และในส่วนของ “ยาทาพระเส้น” เป็นตำรับยาขนานที่ 58 ของตำรายาพระโอสถพระนารายณ์ ซึ่งเป็นยาน้ำใช้ทาบริเวณที่มีอาการของโรค โดยมีสรรพคุณสำหรับทาแก้เส้นที่ผิดปกติ แก้ลมอัมพาต แก้ลมปัตคาด แก้ตะคริว แก้จับโปง แก้เมื่อยขบทั้งหลาย ยาขนานนี้มีตัวยา 13 ชนิด ได้แก่ พริกไทย กระชาย ข่า หอม กระเทียม มหาหิงคุ์ ยาดำ อย่างละ 1 ส่วน ตะไคร้หอม ใบขี้เหล็ก ใบตองแตก ใบมะขาม ใบเลี่ยน อย่างละ 4 ส่วน ใบมะคำไก่ 16 ส่วน โดยใช้เหล้าขาว หรือน้ำส้มสายชู เป็นกระสายยา

 

                       การหยิบยกตัวอย่างตำรับยาโอสถพระนารายณ์ในครั้งนี้ ได้คำนึงถึงความเหมาะสมของส่วนประกอบในตำรับยาที่สามารถหาใช้ได้ง่าย ซึ่งเหมาะกับการฟื้นฟูตำรับยาพระโอสถพระนารายณ์ให้กลับมาสู่สังคมไทยอีกครั้ง

 

 

 

 

โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร

 

โทร.0-3721-1289