การออกแบบที่พักในอุทยานแห่งชาติ | คมชัดลึก

 

 

          การออกแบบที่ดีนอกจากจะช่วยให้เกิดความงดงาม มีสุนทรียภาพกับพื้นที่ตั้ง ความสะดวกปลอดภัย ประสิทธิภาพก็ถือเป็นสาระสำคัญของการออกแบบที่มีคุณภาพ

 

          อุทยานแห่งชาติเป็นสภาพที่สำคัญที่ควรดูแลรักษาปกป้องไม่ให้เกิดความทรุดโทรม บอบช้ำแต่ที่ผ่านมาหลายๆแห่ง มีการลุกล้ำทางสายตาและมุมมองจากทั้งรูปแบบอาคารของภาครัฐที่ขัดต่อความกลมกลืนของอุทยาน  ตลอดจนการเปิดให้เอกชนเข้ามาสร้างที่พักและสถานที่จำหน่ายสินค้าของที่ระลึกรอบๆ อุทยาน  แต่สิ่งที่เกิดขึ้นคือ การรบกวนธรรมชาติขาดการจัดระบบระเบียบที่เหมาะสม รูปแบบอาคารทั้งภายในภายนอก ขาดความเหมาะสม กลมกลืน ระบบการจัดการต่างๆ ยังไม่มีประสิทธิภาพเท่าที่ควร แต่สิ่งเหล่านี้สามารถกำหนดเป็นแนวทาง รูปแบบที่เหมาะสมได้ด้วยการออกแบบที่มีลำดับขั้นตอน ดังนี้

 

          1. สำรวจสภาพแวดล้อมอย่างลงลึกว่าสถานที่นั้นมีลักษณะเฉพาะอย่างไรบ้าง ตลอดจนกฎหมายที่เกี่ยวข้องต่างๆ สภาพที่ดิน  คอนทัวร์ ภูมิประเทศ น่านฟ้าอากาศ เพื่อนำมาเป็นข้อมูลในการออกแบบอย่างเหมาะสมงดงามกลมกลืนไม่ก่อให้เกิดความขัดแย้งกับพื้นที่

 

          2. กำหนดแนวทาง ทางสัญจรของแหล่งท่องเที่ยวนั้นว่ามีวงจรในการหมุนเวียน เพื่อเข้าพื้นที่อย่างไร  การออกแบบสามารถกำหนดเป็นโหนด หรือเป็นโซนลำดับตามการเข้าพื้นที่ เพื่อนำไปสู่การออกแบบภาพรวมไปจนถึงการออกแบบกราฟฟิก สื่อสาร สัญลักษณ์ต่างๆ ในโครงการ และการกำหนดการลำดับความสำคัญปริมาณใช้พื้นที่

 

          3. ศึกษาวัฒนธรรมรากเหง้าประวัติศาสตร์ของที่ตั้ง เพื่อนำมาใช้ในการสร้างสรรค์สถาปัตยกรรม และมัณฑนศิลป์อย่างมีรากฐานที่แข่งแกร่ง โดยประยุกต์สู่การนำมาใช้ในรูปแบบที่มีการตัดทอนเรียบง่ายไม่รบกวนภูมิทัศน์สะท้อนตัวตนของที่ตั้งตามความเหมาะสม ตลอดจนสามารถนำภูมิปัญญามาประยุกต์สร้างสรรค์อย่างมีคุณค่า 

 

          4. คำนึงถึงการก่อสร้างตกแต่งที่เหมาะสมกับพื้นที่ตั้ง คำนึงถึงสภาพอากาศและภูมิประเทศในการก่อสร้าง การขนส่งที่คล่องตัวหรือยุ่งยากตลอดจนการคำนึงถึงการดูแลรักษาได้ง่ายคล่องตัวในอนาคต

 

          ตัวอย่างไอเดีย การกำหนดแนวคิดและปัจจัยออกแบบต่างๆ เสนอแนะในการออกแบบที่พักและบ้านรับรองในอุทยานแห่งชาติต่างๆ ดังนี้

          1. อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน

          บ้านพักรับรองในอุทยานแห่งชาติ ลักษณะนี้อยู่ในหุบเขาและเขื่อน ข้อคำนึง คือ การออกแบบให้สอดคล้องกับภูมิประเทศ ปกป้องอันตรายจากสัตว์ป่า และแมลง ตำแหน่งที่ตั้งส่วนใหญ่จะเป็นเนิน การออกแบบควรคำนึงถึงมุมมองจากห้องที่เห็นวิวทิวทัศน์ที่งดงาม  ออกแบบอาคารให้มีระเบียงกว้างขวางและเชื่อมโยงกับลักษณะที่ดินที่ตั้งและกิจกรรมในลักษณะเปิด (OUT DOOR)  การวางผังควรออกแบบจากพฤติกรรมของนักท่องเที่ยวที่เน้นความเป็นหมู่คณะ ห้องพักรวมในสัดส่วนที่มาก ตลอดจนการออกแบบในลักษณะกึ่งน็อกดาวน์มีที่เก็บอุปกรณ์การพักแบบชั่วคราว  กางเต็นท์โดยมีการออกแบบห้องน้ำรวมที่สะอาดปลอดภัย  การตกแต่งภายในควรเน้นเฟอร์นิเจอร์ลอยตัว เป็นไม้จริง ดูแลรักษาง่าย เคลื่อนย้ายสะดวกโดยมีเส้นสายและลักษณะที่ประยุกต์จากอาคารพื้นบ้านของ จ. เพชรบุรี ควรเน้นสีสว่างสะอาดตา โปร่ง อากาศถ่ายเทได้สะดวกและดูแลรักษาง่าย

 

          2. อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่

          ที่พักและอาคารรับรองในอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ต้องคำนึงถึงสภาพแวดล้อม คอนทัวร์ลักษณะเฉพาะของเขาใหญ่มีต้นไม้ ลำธาร โขดหิน โดยการศึกษาค้นคว้าอัตลักษณ์ของพื้นที่โดยรอบอุทยานจะเห็นได้ว่าเป็นการลงทุนทำให้โครงการต่างๆ มากมายโดยเฉพาะอย่างยิ่งอิทธิพลจากรูปแบบสถาปัตยกรรมตะวันตก ตั้งแต่แนวร๊อคโฮมไปจนถึงอิทธิพลสไตล์ยุโรปในประเทศต่างๆ แต่โดยสภาพแวดล้อมในแต่ละช่วงฤดูบางอย่างไม่ให้อาคารสามารถใช้งานได้ในช่วงฤดูทั้งร้อนจัด ฝน และหนาว การออกแบบอาคารให้มีอากาศถ่ายเทจึงเป็นเรื่องสำคัญ 

 

          ปัจจัยที่เกิดจากงบประมาณจำกัดจึงควรพัฒนาการออกแบบให้ก่อสร้างง่าย สะอาดสะอ้าน โดยมีเส้นสายรูปแบบที่กลมกลืนกับสภาพที่ตั้ง เสมือนการแทรกซึมอยู่ในธรรมชาติอย่างกลมกล่อม การตกแต่งผนังอาจออกแบบให้มีพื้นผิวที่หยาบเสมือนหินผาและเติมแต่งไม้จริงด้วยการใช้สีโทนขรึม เทา น้ำตาล การตกแต่งภายใน อาจเน้นลักษณะเฉพาะของเครื่องเรือนแนวศิลปะพื้นบ้านนำมาตกแต่งเสมือนการล่องป่าในลักษณะผจญภัยเป็นต้น ศิลปะภาพเขียนบันทึกเรื่องราวของสัตว์ป่าและท้องทุ่งสามารถนำมาตกแต่งเพื่อสร้างบรรยากาศกลมกลืนทำเลที่ตั้งด้วย

 

          3. อุทยานแห่งชาติผาแต้ม

          การออกแบบสถาปัตยกรรมภาคอีสานซึ่งมีลักษณะเฉพาะโดยควรประยุกต์ให้กลมกลืนและเหมาะสม เรียบง่ายเน้นโปร่งโล่ง อากาศถ่ายเทได้ดี ตลอดจนเพื่อลดอุณหภูมิ การออกแบบที่พักในอุทยานลักษณะนี้สามารถนำความประทับใจมาบันทึกอยู่ในการออกแบบบรรยากาศบ้าง เช่นอาจใช้วิธีการบันทึกภาพถ่ายในมุมแบบศิลปะที่มีองค์ประกอบศิลป์มาจัดวางในการตกแต่ง การใช้สีของอาคารอาจนำกลุ่มสีที่คล้าย สีของหน้าผามาใช้เป็นโครงสีหลักเพื่อบันทึกลักษณะเฉพาะของที่ตั้ง ส่วนการวางผังอาคารก็ควรนำกลุ่มเรื่องของหมู่บ้านแถบภาคอีสานมาประยุกต์เป็นผังรวมของอุทยานไปจนถึงศิลปะพื้นบ้านและหัตถกรรมประยุกต์สู่การตกแต่ง

 

          4. อุทยานแห่งชาติเขาสามร้อยยอด

          ความงดงามแห่งอุทยานและขุนเขาการออกแบบที่ดีไม่ควรก่อให้เกิดความขัดแย้งทางสายตาจากรูปทรงของภูเขาที่มีการลดหลั่นกันอาจเป็นไปในแนวทางที่ล้อ และคล้องจองไปกับจังหวะของภูเขาในลักษณะโค้งรับกับแบ็กกราวนด์ ทำเลที่สอดคล้องกับพื้นที่ที่มีทั้งป่าชายเลน ขุนเขาและหายทราย วัสดุการตกแต่งควรคำนึงถึงความทนทานกับสภาพดินฟ้าอากาศอายทะเล  การวางผังในทำเลลักษณะนี้สอดคล้องกับพฤติกรรมผู้บริโภคคือ ผังในแบบครอบครัวมีพื้นที่ส่วนกลางแฟมิลี่รูมและห้องนอน 2 ห้อง ในพื้นที่บริเวณลักษณะนี้ ข้อคำนึงอีกเรื่องคือ การออกแบบที่สามารถปกป้องจากแมลง ยุง ด้วยการออกแบบให้อากาศถ่ายเท  มีแรงลมเคลื่อนไหวในอาคาร  อีกทั้งการยกเรือนที่มีเสาสูงโดยนำภูมิปัญญาเรือนไทยในภูมิภาคนี้เข้ามาประยุกต์ให้เหมาะสม เช่น ภูมิปัญญาในการปกป้องมด มอดและแมลง  การปกป้องลมและฝนสำหรับหน้ามรสุม เป็นต้น

 

          5. อุทยานแห่งชาติเขาแหลมพญา และเกาะเสม็ด

          ที่พักรับรองในพื้นที่ลักษณะที่เป็นสภาพเป็นเกาะขนาดเล็กนอกชายฝั่ง การออกแบบที่ดีต้องคำนึงถึงการขนส่ง เพื่อนำไปตกแต่งและก่อสร้างโดยเฉพาะการขนส่งทางเรือหรือแพ ยานยนต์ คำนึงถึงน้ำหนักของวัสดุและเนื้อวัสดุที่เหมาะสมกับภูมิอากาศ  ทนฟ้าทนฝนและไอทะเล โดยเฉพาะหน้ามรสุม  รายละเอียดของการออกแบบต้องสามารถปกป้องความรุนแรงของลมและฝนในระดับหนึ่งในแต่ละฤดู  ความชื้นในระดับหนึ่ง

 

          การออกแบบในอุทยานจะแตกต่างจากการออกแบบของเอกชนรอบๆ อุทยานก็คือ ความพยายามในการใช้งบประมาณที่จำกัดแต่คุ้มค่าที่สุด  การออกแบบที่ส่งเสริมให้อุทยานมีค่าไม่ไปทำร้ายสภาพแวดล้อมและวิวทิวทัศน์  ในขณะที่การออกแบบต้องคิดถึงการที่สามารถปรับเปลี่ยนโยกย้าย ปรับ ขยับ ขยายได้ในอนาคต

 

          6. อุทยานแห่งชาติตะรุเตา

          ความสดและเดิมๆ ของเกาะตะรุเตา  การออกแบบที่ดีควรคำนึงถึงการรักษาไว้ เพื่อความสมดุลทางธรรมชาติ เริ่มต้นที่การศึกษาที่พักอาศัยของชุมชนต่างๆ ตามเกาะต่างๆ ในทะเลอันดามัน ศึกษาวิถีการสร้างเงื่อนผูกเรือนของชาวเกาะ ชาวประมง ตลอดจนภูมิปัญญาของชาวบ้านในการอยู่อาศัยอย่างปลอดภัยต่อสภาพภูมิอากาศ ภูมิประเทศ แล้วนำมาเป็นโครงสร้างแนวความคิดในการออกแบบโดยขยับให้สามารถตอบสนองคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

 

          การออกแบบที่ดีในสภาพพื้นที่ลักษณะเกาะควรคำนึงถึงการขนส่ง และการเลือกวัสดุที่ทนทานกับสภาพอากาศคล้ายๆ กับอุทยานทางทะเลทั่วไป  มีการออกแบบที่สอดคล้องกับสภาพดิน  ลักษณะดินและร่องน้ำในกรณีอยู่บนพื้นที่สูงชัน การออกแบบภูมิสถาปัตย์ที่กลมกลืนกับภูมิประเทศ เส้นสายคล้ายๆ การซ่อนตัวอยู่ในหุบเขา น่าจะเหมาะสมที่สุดในโครงการลักษณะนี้ 

 

          ท่านผู้อ่านสามารถประยุกต์สู่การพัฒนาชุมชนของท่าน หรืออุทยานในจังหวัดของท่านได้ตามโครงสร้างความคิดเหล่านี้และสามารถขอเข้าร่วมสัมมนา “การออกแบบโรงแรมแนวใหม่ ต้อนรับ AEC” ระหว่างวันที่ 2 - 3 สิงหาคม ได้ที่ 02984-0091-2 รับจำนวนจำกัดครับ

 

.......................................

(หมายเหตุ การออกแบบที่พักในอุทยานแห่งชาติ และสถานที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติ : คอลัมน์ อยู่สบาย โดย... ผศ.เอกพงษ์ ตรีตรง)