'ศ.ปรีชา เถาทอง'...เปิดปมร้อนละเมิด!ลิขสิทธิ์ศิลปินแห่งชาติ | คมชัดลึก

            การถูกเอารัดเอาเปรียบ ความไม่เป็นธรรมแทรกซึมอยู่ทุกชนชั้น  รวมไปถึงปูชนียบุคคลอย่าง “ศิลปินแห่งชาติ” ปราชญ์แห่งแผ่นดิน ผู้ถ่ายทอดอัตลักษณ์ความเป็นไทยทุกสาขาด้วย ล่าสุด ศ.ปรีชา เถาทอง ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ ออกมาเปิดเผยในงานเปิดนิทรรศการ “บทบาทศิลปินแห่งชาติกับก้าวต่อไปของกองทุนส่งเสริมงานวัฒนธรรม” ที่ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย เมื่อเร็วๆ นี้ว่า แม้ภาครัฐอย่างกรมส่งเสริมวัฒนธรรม (สวธ.) จะช่วยดูแลสวัสดิการ ค่ารักษาพยาบาล สนับสนุนเผยแพร่ผลงานต่อสาธารณะอย่างเป็นรูปธรรมแล้ว แต่ยังมีปัญหาศิลปินแห่งชาติถูกละเมิดลิขสิทธิ์ผลงานที่ยืดเยื้อยาวนาน ดูท่าว่าจะไม่มีหนทางแก้ไขได้ในเร็ววัน

            อย่างเรื่องการคุ้มครองลิขสิทธิ์ ผลประโยชน์จากผลงานด้านศิลปกรรม ศ.ปรีชา บอกว่าปัจจุบันยังไม่มีหน่วยงานไหนดูแล เช่น งานด้านทัศนศิลป์ที่รังสรรค์ออกมาถือเป็นองค์ความรู้ของคนคนนั้น ตามหลักการเมื่อมีการจัดแสดงออกสู่สาธารณชนแล้วถือว่าได้ประกาศจับจองเป็นลิขสิทธิ์เจ้าของแล้ว ไม่จำเป็นต้องมีการขึ้นทะเบียน จดลิขสิทธิ์ แต่ในทางปฏิบัติจริงๆแล้ว ต้องมีการจดลิขสิทธิ์ ยิ่งร้ายไปกว่านั้นเมื่อจดลิขสิทธิ์แล้วกลับมีการละเมิดลิขสิทธิ์กันเป็นจำนวนมาก ดังนั้น จึงอยากจะขอให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องลงมาช่วยดูแลเรื่องกฎหมายลิขสิทธิ์ของศิลปินแห่งชาติอย่างจริงจัง อย่างน้อยก็มี สวธ. และสำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย น่าจะจับประเด็นนี้มาทำงานอย่างบูรณาการร่วมกัน

            ด้าน ครูนคร ถนอมทรัพย์ ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทยสากล-ประพันธ์และขับร้อง) บอกว่า ตัวเองเคยฟันฝ่าต่อสู้เรื่องลิขสิทธิ์เพลงมานาน มีการประชุมหาทางออกเกี่ยวกับเรื่องนี้ไม่น้อยว่า 30 ครั้ง ทะเลาะกันบ้าง ประนีประนอมกันบ้าง ส่วนใหญ่ปัญหาเกิดจากการอนุญาตซื้อขายเพลงสมัยก่อน  แต่ในความเป็นจริงผู้ขายนั้น ไม่ได้ขาย เพียงแต่อนุญาตให้นำไปใช้ แต่คนนำไปใช้กลับมัดมือชกศิลปินเอาไปใช้ประโยชน์ให้ตัวเอง ปัญหานี้ยืดเยื้อมาจนถึงปัจจุบัน แม้มีกฎหมายคุ้มครองลิขสิทธิ์ ก็ยังมีปัญหาอยู่ เพราะกฎหมายคุ้มครองเฉพาะผลงานคนรุ่นใหม่ แต่ครูเพลงรุ่นเก่าก็ยังน้ำตาตกอยู่ดี ฝากให้ช่วยกันคิดแก้ปัญหา ผลงานศิลปิน ควรตกแต่ศิลปิน ทายาท แผ่นดิน ไม่ใช่พ่อค้าเพลง

            ประภัสสร เสวิกุล ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ มองว่า ลิขสิทธิ์ศิลปินแห่งชาติที่ถูกละเมิดมีอยู่ 2 ประเภท 1.เจ้าของลิขสิทธิ์ที่ยังมีชีวิตอยู่ยังดูแลได้ 2.ลิขสิทธิ์ของศิลปินแห่งชาติที่เสียชีวิตไปแล้วแต่ไม่ถึง 50 ปี ไม่มีลูกหลานคอยดูแล ตรงนี้จะต้องมีผู้เข้ามาช่วยเหลือ อย่างไรก็ตาม มองว่าปัจจุบันคนรุ่นใหม่ยังไม่เห็นคุณค่าของศิลปินแห่งชาติ เมื่อประกาศแล้วจะมีความฮือฮาแค่ระยะหนึ่ง แต่ก็ไม่มีใครสนใจมากนัก ควรมีการรวบรวมองค์ความรู้ลงไปในแบบเรียน การเรียนการสอนให้เด็กและเยาวชนเรียนรู้ จัดมหกรรมศิลปินแห่งชาติสู่ภูมิภาค นำผลงานไปแสดงลงไปสู่ประชาชน ได้สัมผัส เข้าใจ เห็นคุณค่าศิลปินแห่งชาติ

            สำหรับในเรื่องนี้หน่วยงานที่ดูแลศิลปินแห่งชาติโดยตรงอย่าง สวธ. ก็ไม่ได้นิ่งนอนใจออกโรงปกป้องศิลปินแห่งชาติถูกละเมิดลิขสิทธิ์ โดย ชาย นครชัย อธิบดี สวธ. กล่าวว่า จะนำเรื่องนี้หารือกับกรมทรัพย์สินทางปัญญาว่าจะสามารถเข้ามาดูแล ปกป้อง และคุ้มครองมรดกทางภูมิปัญญาของศิลปินแห่งชาติแต่ละคนได้อย่างไรบ้าง ซึ่งจะพิจารณาหาทางป้องกันทั้งในแง่ข้อกฎหมายที่มีอยู่ และหาแนวทางด้านอื่นๆ มาคุ้มครอง เป็นการแก้ปัญหาระยะยาว ซึ่งหากข้อกฎหมายไม่มีความครอบคลุม ก็อาจจะต้องมีการแก้กฎหมายให้มีความชัดเจน และทันสมัยมากขึ้น เนื่องจากปัจจุบันต้องยอมรับว่าการละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา ไปใช้หาผลประโยชน์ทางธุรกิจ สามารทำได้หลากหลายรูปแบบ
  
            “สำหรับการแก้ปัญหาเบื้องต้นนั้นผมได้สั่งการให้กองทุนส่งเสริมงานวัฒนธรรม ดำเนินการจัดทำคู่มือพิทักษ์สิทธิ์ผลงานของศิลปินแห่งชาติ จัดข้อมูลและวิธีการพิทักษ์สิทธิ์ของศิลปิน แจกให้กับทายาทและศิลปิน ให้มีความเข้าใจในการดูแลและปกป้องผลงานของศิลปินแห่งชาติที่ยังมีชีวิตอยู่ และเสียชีวิตไปแล้ว ขณะนี้ได้จัดทำของศิลปินแห่งชาติสาขาวรรณศิลป์เสร็จแล้ว และจะมีการจัดทำสาขาทัศนศิลป์ และศิลปะการแสดงเพิ่มเติมด้วย

            นอกจากนี้ยังมีแนวคิดจัดทำบัญชีทะเบียนผลงานของศิลปินแห่งชาติโดยความสมัครของแต่ละคน เพื่อเป็นการป้องกันการลักลอบนำผลงานของศิลปินแห่งชาติไปหาประโยชน์อันมิชอบ และยังสามารถใช้เป็นหลักฐานอ้างอิงของการดำเนินคดีต่อผู้นำไปกระทำการละเมิดผลงานได้” อธิบดี สวธ. กล่าว

            ขณะเดียวกัน หากมีการพิจารณาเห็นว่า บุคลากรที่ทำหน้าที่ดูแลและคุ้มครองผลงานของศิลปินแห่งชาติแต่ละคนไม่เพียงพอ สวธ.ก็จะจัดหาทีมกฎหมายเข้ามาช่วยเหลือ ทำหน้าที่ดูแลทรัพย์สินทางปัญญาอีกทางหนึ่งด้วย โดยตั้งแต่มีการประกาศยกย่องศิลปินแห่งชาติ เมื่อปี 2528-2556 มีจำนวนทั้งสิ้น 246 คน เสียชีวิตไปแล้ว 102 คน ยังคงมีชีวิตอยู่ 144 คน 

....................

(หมายเหตุ : 'ศ.ปรีชา เถาทอง'...เปิดปมร้อน ละเมิด!ลิขสิทธิ์ศิลปินแห่งชาติ : ผกามาศ ใจฉลาดรายงาน)