ทรานสมิชชั่น : ส่องมรดกทางวัฒนธรรมและศิลปะร่วมสมัย | คมชัดลึก

 

                      เมื่อวันที่ 21 มีนาคมที่ผ่านมา ถือว่าเป็นวันครบรอบวันเกิด 108 ปี จิม ทอมป์สัน และในวาระพิเศษนี้ หอศิลป์บ้านจิม ทอมป์สัน จึงได้นำเสนอ นิทรรศการ "ทรานสมิชชั่น" เพื่อมุ่งสำรวจจุดเชื่อมต่อระหว่างมรดกทางวัฒนธรรมและศิลปะร่วมสมัย ขณะเดียวกันก็ต้องการเผยให้เห็นเสี้ยวหนึ่งของความเป็นไทยก่อนการเป็นรัฐชาติผ่านผลงานศิลปะของ 7 ศิลปิน ทั้งชาวไทยและต่างชาติ ได้แก่ สาครินทร์ เครืออ่อน, สุวิชชา ดุษฎีวนิช, ถกล ขาวสะอาด, นิค ชาน (ศิลปินชาวสิงคโปร์), อัลเบิร์ต โยนาธาน เซ็ตยาวัน (ศิลปินชาวอินโดนีเซีย), โสเพียซ พิช (ศิลปินชาวกัมพูชา) และ เดอะโพรเพลเดอร์ กรุ๊ป (กลุ่มศิลปินจากเวียดนาม) โดยศิลปินทั้งหมดผ่านการคัดเลือกจาก เดวิด เทห์ ภัณฑารักษ์ผู้ริเริ่มการจัดนิทรรศการ

 

                      ในงาน เดวิด เทห์ เล่าว่า เมื่อมีโอกาสได้เข้ามาสำรวจดูร่องรอยวัฒนธรรม ณ พิพิธภัณฑ์บ้านจิม ทอมป์สัน ก็ได้เห็นงานศิลปะและวัตถุโบราณจำนวนมากมาย ซึ่งส่วนใหญ่เป็นของสะสมที่มีอายุเกินร้อยปี จึงบอกกับตัวเองว่าสิ่งเหล่านี้ไม่ได้สะท้อนแค่ประวัติศาสตร์ความเป็นชาติไทย แต่บอกความหมายได้กว้างกว่านั้น และจึงเป็นที่มาของนิทรรศการ

 

                      "นิทรรศการจะตั้งคำถามถึงในช่วงเวลาก่อนประเทศจะถูกสถาปนาเป็นรัฐชาติ และช่วงเวลาก่อนจะเข้าสู่สมัยใหม่ ว่ามีการส่งผ่านองค์ความรู้กันอย่างไร ทั้งระหว่างผู้คนและระหว่างกลุ่มคน วัฒนธรรมสามารถก้าวข้ามพื้นที่และเวลาได้อย่างไร อะไรคือปัจจัยที่ทำให้วัฒนธรรมบางอย่างไม่เคยแปรเปลี่ยน หรือเปลี่ยนไปเรื่อยๆ และเหตุใดวัฒนธรรมบางอย่างยังคงอยู่ ในขณะที่อีกหลายส่วนได้สลายไปกับการเวลาแล้ว" เดวิดเผยความน่าสนใจของนิทรรศการ

 

                      คำถามเหล่านี้นำเสนอผ่านงานศิลปะใหม่ๆ หลากหลายรูปแบบ ตั้งแต่งานไม้ งานจิตรกรรม ไปจนถึงศิลปะการจัดวาง วิดีโอและเสียง โดย ภัณฑารักษ์ให้เหตุผล 2 ประการในการคัดเลือกศิลปินที่มาจัดแสดงงานครั้งนี้คือ ต้องศิลปินที่สร้างสรรค์งานหัตถกรรม และมีแนวคิดการทำงานที่น่าสนใจ ซึ่งทั้ง 7 ศิลปินมีลักษณะที่ตรงกับความต้องการที่ตั้งเอาไว้ ผลงานของแต่ละคนได้ตีความมาจากงานสะสมของพิพิธภัณฑ์บ้านจิม ทอมป์สัน ตามรูปแบบของตัวเอง ซึ่งไม่เพียงแสดงให้เห็นว่าอดีตจะเป็นแรงบันดาลใจได้อย่างไรเท่านั้น หากแต่ยังทำให้เห็นว่าอดีตยังสามารถเป็นคำท้าทายได้เช่นกัน

 

                      สุวิชชา ดุษฎีวนิช เลือกสะท้อนวัฒนธรรมผ่านผลงานประติมากรรมไม้ชิ้นใหญ่ ชื่อ "ทบ-ทวน" ลักษณะคล้ายรูปเคารพ ตรงกลางปล่อยเป็นพื้นที่ว่าง เพื่อให้คนเข้าไปนั่งพักกายใจทบทวนสิ่งต่างๆ เล่าว่า ส่วนตัวมีความสนใจของเก่าอยู่แล้ว โดยเฉพาะไม้เก่าที่มีเรื่องราวความเป็นมาในตัวของมัน ผลงานชิ้นนี้ใช้ไม้เก่าที่หามาได้จากหลายที่ อาทิ แผ่นไม้จากบ้านเก่า แผ่นไม้จากอาคารที่ถูกไฟไหม้ เป็นต้น เล่นกับความเป็นวัตถุโบราณของประติมากรรมทางศาสนา แต่เน้นไปยังพื้นที่ว่างรอบเนื้อหา ที่เมื่อเข้าไปนั่งก็อยากให้ได้ทบทวนสิ่งเก่าๆ ที่ได้กระทำมา ขณะเดียวกันก็ให้คิดถึงสิ่งที่จะทำในอนาคต ดังนั้นต้องการให้ทุกคนเดินผ่านกาลเวลาอย่างมีสติ เพื่อให้เกิดความพลาดผิดน้อยที่สุด

 

                      ส่วนผลงาน "แปดศอก หนึ่งวา และ เครื่องมือ" ของ ถกล ขาวสอาด นั้นเจ้าตัวเล่าว่า จับประเด็นมาจากเรือนไทยหลายๆ หลังภายในพิพิธภัณฑ์ จิม ทอมป์สัน เกี่ยวกับเรื่องมาตรการวัดและเครื่องไม้เครื่องมือของครอบครัวที่สืบทอดประเพณีงานช่างไม้มายาวนาน โดยชิ้นงานที่ทำขึ้นด้วยมือตั้งแต่เริ่มแรกจากองค์ความรู้และวัสดุทั้งในพื้นถิ่นและต่างประเทศ เปรียบได้ดั่งการหลอมรวมกันของทักษะพื้นบ้านและความเป็นเหตุผลอันเป็นสากล ซึ่งเผยให้เห็นว่ามาตรฐานของโลกนั้น คิดคำนวณมาจากมาตรวัดเฉพาะตัวในพื้นถิ่นอยู่เสมอ

 

                      ขณะที่ แมท ลูเซโร หนึ่งในศิลปินชาวเวียดนาม เดอะโพรเพลเลอร์ กรุ๊ป เลือกถ่ายทอดจุดเชื่อมต่อระหว่างมรดกทางวัฒนธรรมและศิลปะร่วมสมัย ผ่านผลงาน "Antique Space Debris" ศิลปะงานแกะสลักไม้ขนุนอันงดงาม หัตถกรรมอันเก่าแก่ของชนเผ่าเวียดนาม สร้างสรรค์ผ่านไอเดียร่วมสมัย ชวนให้หวนรำลึกถึงมรดกทางวัฒนธรรมของเวียดนาม

 

                      ด้านศิลปินชาวอิเหนา อัลเบิร์ต โยนาธาน เซ็ตยาวัน เจ้าของผลงาน "โกลเด้น โบว์ส โลตัส เฮ้าส์ มายสติ๊ก ฟาวเวอร์ส และ โกลเด้น เฮ้าส์" โดยเจ้าตัวเลือกสร้างสรรค์ผลงานเซรามิกอันบอบบางผสมผสานพืชพรรณเข้ากับแมลงพื้นถิ่นที่ยึดโยงเข้าด้วยกันผ่านแรงดึงดูดและการลอยละล่องภาพลายเส้นวาดมืออันละเอียดลออ แม้จะสร้างสรรค์ขึ้นจากลวดลายเรขาคณิต ทว่ากลับเต็มไปด้วยพลังชีวิตของศิลปิน ช่วยย้ำเตือนว่าก่อนการเกิดขึ้นของเครื่องจักร การผลิตซ้ำนั้นที่จริงเป็นงานทำมือมานานนับศตวรรษ

 

                      ผู้ที่สนใจเข้าชมนิทรรศการครั้งนี้สามารถเข้าชมได้ตั้งแต่บัดนี้ถึง 30 สิงหาคม 2557 ณ หอศิลป์บ้านจิม ทอมป์สัน เปิดทำการทุกวัน ตั้งแต่เวลา 09.00-17.00 น.