'ครูแพท'เบื้องหลังโขนบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
ผู้อยู่เบื้องหลังโขนบ้านสมเด็จเจ้าพระยา หญิงแกร่ง 'ครูแพท' ผู้ไม่เคยหวั่นเกรงอุปสรรค
ใครที่หนีปัญหา ความลำบาก หรือคิดจะทำอะไรที่ยากๆ แล้วชีวิตมีสะดุด เมื่อได้รับฟังประสบการณ์ของอาจารย์ปัทมา วัฒนพานิช “ครูแพท” ผอ.ศูนย์ศิลปวัฒนธรรมและประธานวิชานาฏยศิลปศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฎบ้านสมเด็จเจ้าพระยา (มรภ.บ้านสมเด็จเจ้าพระยา) รับรองว่าต้องเริ่มเปลี่ยนความคิดของตัวเองอย่างแน่นอน
อาจารย์ปัทมา วัฒนพานิช เริ่มต้นเล่าถึงความเป็นมาของคณะโขนบ้านสมเด็จเจ้าพระยาให้ฟังว่า โขนราชภัฎเกิดขึ้นมาจากจุดอ่อนของนักศึกษาราชภัฏบ้านสมเด็จ ซึ่งเรามีแนวนโยบายให้โอกาสทางการศึกษาแก่เยาวชนทุกคน ดังนั้นการเปิดรับนักเรียนที่จบจากชั้นม.6 โดยไม่ได้สอบคัดเลือกความถนัดของเด็ก จึงเป็นสิ่งที่เลวร้ายในระบบการศึกษา ผู้วางนโยบายสั่งการให้รับเด็กเข้าเรียนแต่คนที่สอนคืออาจารย์ ราชภัฏ เด็กมาเรียนนาฏยศิลปศึกษา แต่ไม่มีพื้นฐานความรู้เรื่องการรำหรือการเคลื่อนไหวเพื่อการแสดงเลย ตั้งแต่ปี 2547 – 2554 เป็นหลักสูตรเก่า รับเด็กทุกคนแม้จะไม่มีพื้นฐานด้านการรำหรือการแสดงมาก่อนก็ต้องรับ ปี 2555 – ปัจจุบัน เป็นหลักสูตรใหม่แล้ว วิธีการคัดเลือกเด็กเริ่มเปลี่ยนไปจากเดิม
ครูแพท เริ่มบุกเบิกตั้งคณะโขนขึ้นมาเพื่อฝึกซ้อมนักศึกษา ในช่วงหลักสูตรเก่า เหตุที่เลือกการแสดงโขนเพราะโขนเป็นเสมือนพื้นฐานในการแสดงและการเคลื่อนไหวร่างกาย มีการปรับร่างกายให้นักศึกษา ถือเป็นครูของการแสดงอื่นๆ จึงเลือกตั้งคณะโขนขึ้นมา ตอนนั้นขอบอกว่าทำงานเหนื่อยมาก แต่ได้กำลังใจจากแม่ครูทั้งสองคน ซึ่งเป็นอาจารย์ของเรา นั่นคือ
อาจารย์สถาพร สนทอง และรศ.ดร.เสาวณิต วิงวอน ได้บอกให้เรามาทำงานที่ราชภัฏดีกว่าเพราะเป็นสถานที่ๆ เขาต้องการคน
ตลอดถึงเยาวชนก็ยังขาดโอกาสอีกมาก ก่อนมาสอนมหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยาก็สอนอยู่หลายสถาบัน ส่วนใหญ่เป็นสถาบันการศึกษาที่เขาพร้อมและมีชื่อเสียงอยู่แล้ว ความพร้อมทำให้เรามองว่า เราคงไม่ได้ใช้ความรู้ความสามารถในการแก้ไขปัญหา อีกทั้งชีวิตก็ชอบความท้าทาย ทำงานยากๆ ทั้งสิ้นจึงเลือกมาอยู่มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
“จากความไม่พร้อม ตั้งแต่ห้องเรียน อุปกรณ์การเรียน ครูอาจารย์ ตัวเด็กเอง งบประมาณ ไม่มีอะไรพร้อมสักอย่าง แต่ที่เราทำทุกอย่างได้เพราะเราเป็นคนชอบฟันฝ่า ชอบอุปสรรค ไม่รังเกียจปัญหา อะไรที่ยากๆ เราชอบ มันท้าทายความสามารถ ประกอบกับคำพูดของแม่ครูสถาพร และแม่ครูเสาวณิต ยังดังก้องในโสตประสาทเราตลอดคือ ไปสอนราชภัฏเถอะ ที่นั่นยังต้องการครูดีๆ อีกมาก คำพูดนั้นท่านไม่ได้ชมว่าเราดีเลิศกว่าคนอื่นหรอก เพียงแต่ท่านคงเห็นว่าเราอยากทำอะไรมากมาย รู้เป้าหมายและความฝันของเรา จึงได้สนับสนุนให้มาอยู่ที่ราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา มาอยู่ที่นี่ก็ทำให้เราฉลาดและเก่งขึ้นทุกวันเพราะเราได้ฝึกฝนและเรียนรู้ที่จะแก้ไขปัญหาซึ่งมีไม่ใช่น้อยเลย”
ครูแพทเริ่มต้น ตั้งคณะโขนบ้านสมเด็จขึ้นมาจากไม่มีอะไร ไม่พร้อม บุกเบิกโดยมีแนวคิดว่า ทำอย่างไรให้การแสดงโขนอยู่ได้อย่างสมศักดิ์ศรีในสังคมไทย ท่ามกลางเทคโนโลยีที่ทันสมัยศิลปะการแสดงโขนจะอยู่ตรงไหน เธอคิด แล้วคิดอีก ทำอย่างไรให้ไม่น่าเบื่อ การปรับเพื่อให้โขนเป็นที่ยอมรับของคนรุ่นใหม่จึงเริ่มขึ้น บนหนทางที่ต้อง เริ่มต้นด้วยความมั่นใจและมองเห็นช่องทางที่สามารถสื่อสารเกี่ยวกับการแสดงโขนให้คนรุ่นใหม่ได้ร่วมกันซาบซึ้ง จึงได้ประยุกต์การแสดงโขนมาร่วมแสดงประกอบวงโยทวาทิต พร้อมทั้งไม่ทิ้งการขับร้องซึ่งเป็นขนบเดิม
11 ปีเต็มที่ ของการเป็นครูที่นี่ มันอาจจะเป็นเวลาที่ยาวนานของใครหลายๆ คน แต่สำหรับครูแพทแล้วมันเพิ่งเริ่มต้นเดินอย่างมั่นคงและเริ่มมีพื้นของตัวเองในการจะหยัดยืนบนถนนสังคมการศึกษา ล่าสุดเข้าร่วมโครงการเผยแพร่แลกเปลี่ยนเรียนรู้การแสดงศิลปวัฒนธรรมไทย ณ ประเทศออสเตรีย และประเทศเยอรมันเมื่อปลายปี 2556 โดย ครูแพท ได้รับการคัดเลือกด้านนาฏยศิลป์ จาก Art No Walls ให้นำแสดงโขนชุดลักสีดา และอาจารย์สุเมธ พัดเอี่ยมได้รับการคัดเลือกผลงานด้านศิลปะ และผลงานนักศึกษาสาขาศิลปกรรมศึกษาจำนวน4คน เพื่อเผยแพร่แลกเปลี่ยนเรียนรู้การแสดงศิลปวัฒนธรรมไทย ณ ประเทศออสเตรีย และประเทศเยอรมันจากการได้เข้าร่วมโครงการในครั้งนี้ได้รับความชื่นชมจากชาวเยอรมัน ชาวออสเตรีย และคนไทยที่อยู่ในต่างแดนอย่างมากมาย ถือเป็นการนำศิลปวัฒนธรรมไทยออกสู่โลกสากลอย่างสมภาคภูมิ
กับความเชื่อมั่นและศรัทธาในการลงมือ “เพื่อบุกเบิก”