'พีซีอาร์'คุมการระบาด'โรคกุ้งตายด่วน' | คมชัดลึก

 

                         จากสถานการณ์การผลิตกุ้งไทยปีที่แล้วลดลง 54% จากโรคอีเอ็มเอส (Early mortality syndrome : EMS) หรือ “โรคกุ้งตายด่วน” ในกุ้งขาวแวนนาไม ที่ระบาดในประเทศไทยมาตั้งแต่ปี 2555 ได้สร้างความเสียหายต่อระบบอุตสาหกรรมทั้งระบบ ทำให้เกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งและผู้ประกอบการ ไม่ว่าจะเป็นจีน เวียดนาม และมาเลเซียที่เป็นกังวลอย่างหนัก และยังไม่สามารถที่จะแก้ปัญหาได้โดยสิ้นเชิง อีกทั้งยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด สำหรับประเทศไทยนั้นที่พบว่ากุ้งมีอาการคล้ายโรคตายด่วนที่ปล่อยลงเลี้ยงในบ่อดินไม่เกิน 35 วันแรก ช่วงต้นปี 2556 มีอาการตับอักเสบอย่างเฉียบพลัน มีอัตราการตายสูงถึง 100% ซึ่งขณะนี้สถานการณ์เริ่มคลี่คลายลงบ้างแล้ว

                         หลังจากที่หลายหน่วยงานทั้งภาครัฐ และเอกชนต่างเร่งหาทางออกสำหรับโรคอีเอ็มเอสนี้ ในที่สุดก็พบทางออกแล้ว ล่าสุดเมื่อไม่กี่วันที่ผ่านมา มีการแถลงข่าวของคณะนักวิจัยไทยร่วมกับนักวิจัยไต้หวัน ในการพัฒนาวิธีการตรวจแบคทีเรียสาเหตุกุ้งตายด่วน (อีเอ็มเอส) ครั้งแรกของโลกที่อาคารเฉลิมพระเกียรติ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล โดยศ.ดร.ทิมโมที วิลเลียม ฟลีเกล ผู้เชี่ยวชาญจากหน่วยวิจัยเพื่อความเป็นเลิศเทคโนโลยีชีวภาพกุ้ง ซึ่งเป็นหน่วยงานวิจัยที่เกิดจากความร่วมมือระหว่าง คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล กับศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติกับคณะนักวิจัยไต้หวันนำโดย ศ.ชู ฟุง โล จากมหาวิทยาลัยแห่งชาติเชียงกุง ในการสุ่มตัวอย่างกุ้งตายด่วนแล้วนำมาทำการศึกษา

                         ศ.ดร.ทิมโมที วิลเลียม ฟลีเกล กล่าวอย่างมั่นใจว่า จากการเก็บตัวอย่างมาวิจัย พบว่ามีตัวอย่างที่มีโรคของตับและตับอ่อนวายฉับพลัน (Acute Hepato pancreatic Necrosis Disease, AHPND) เข้ามาเกี่ยวข้อง และมีแบคทีเรียที่ก่อให้เกิดโรคนี้คือแบคทีเรียในกลุ่ม Vibrio parahaemolyticus  ซึ่งในขณะนั้นถึงแม้จะทราบสาเหตุของโรค แต่การควบคุมและป้องกันแบคทีเรียที่เป็นสาเหตุนั้นเป็นไปได้ยาก เนื่องจากยังขาดวิธีการตรวจวินิจฉัยเชื้อก่อโรคที่มีความจำเพาะและรวดเร็ว ที่สามารถนำไปใช้ตรวจหาเชื้อก่อโรคในพ่อพันธุ์แม่พันธุ์ และคัดกรองลูกกุ้งก่อนปล่อยลงบ่อดินได้

                         "จากปัญหาดังกล่าวคณะนักวิจัยได้วิธีแก้ปัญหาจนประสบความสำเร็จในการพัฒนาวิธีการตรวจแบคทีเรียสาเหตุกุ้งตายด่วนด้วยเทคนิคพีซีอาร์ได้เป็นครั้งแรกของโลก ด้วยการใช้ยีนของกุ้งมาตรวจ ที่รู้ผลได้รวดเร็วภายใน 3 ชั่วโมง"

                         เขาอธิบายขั้นตอนการตรวจว่ามี 4 ขั้นตอนหลักในการตรวจกุ้งตายด่วน ได้แก่ การนำดีเอ็นเอจากกระเพาะกุ้ง (หากเป็นลูกกุ้งให้นำทั้งกระเพาะและตับมาด้วย) มาใส่ในน้ำยาพีซีอาร์ที่มีไพรเมอร์ตรวจเชื้อแบคทีเรียที่นักวิจัยค้นพบ ในขั้นตอนที่ 3 จะมีการทำปฏิกิริยาในเครื่องพีซีอาร์ แล้วจึงรู้ผลในขั้นตอนสุดท้าย จะเห็นได้ว่ามีขั้นตอนที่มีความรวดเร็วมาก

                         ด้วยเล็งเห็นถึงผลกระทบของโรคระบาดนี้ต่ออุตสาหกรรมการเลี้ยงกุ้งในระดับโลก จึงเร่งควบคุมการระบาดให้ได้เร็วที่สุด คณะนักวิจัยจึงได้เปิดเผยข้อมูลต่างๆ ทั้งวิธีการ และลำดับเบสในการออกแบบไพรเมอร์สำหรับตรวจหาเชื้อดังกล่าวสู่สาธารณะ เพื่อให้ผู้ประกอบการสามารถนำวิธีการไปใช้เพื่อลดความเสี่ยงการระบาดของโรคได้อย่างกว้างขวางในประเทศไทย และช่วยให้ผู้มีส่วนได้เสียที่มีความสนใจนำไปใช้ประเมินการติดเชื้อ และพัฒนาเพิ่มประสิทธิภาพในการตรวจต่อไป เพื่อช่วยลดความเสี่ยงในการระบาดของแบคทีเรียชนิดนี้ต่อไป

                         จากผลงานวิจัยที่โดดเด่นดังกล่าว ล่าสุด ศ.ดร.ทิมโมที วิลเลียม ฟลีเกล ได้รับรางวัลนักวิจัยดีเด่นจากสภาวิจัยแห่งชาติ สาขาเกษตรศาสตร์และชีวภาพประจำปี 2557 ส่วนผลงานวิจัยการตรวจแบคทีเรียสาเหตุกุ้งตายด่วนด้วยเทคนิคพีซีอาร์จะนำไปจัดแสดงในงาน "วันนักประดิษฐ์" ประจำปี 2557 ณ อิมแพ็ค อารีน่า เมืองทองธานีจัดขึ้นในระหว่างวันที่ 2-5 กุมภาพันธ์นี้

                         นับเป็นอีกก้าวความสำเร็จในการพัฒนาวิธีการตรวจหาโรคกุ้งที่เป็นความหวังของเกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้ง ที่กำลังประสบปัญหาโรคกุ้งตายด่วนในขณะนี้

 

 

----------------------

(ตรวจแบคทีเรียด้วยเทคนิคพีซีอาร์ คุมการระบาด 'โรคกุ้งตายด่วน' : เรื่อง...จุฬาลักษณ์ อำนาจสมบูรณ์ / ภาพ...ภาวดี ชุปวา)