ข้าเกิดที่ไหน ข้าก็เป็นคนของที่นั่น | คมชัดลึก

 

 

                          ‘ในฟ้าบ่มีน้ำ ในดินซ้ำมีแต่ทราย

 

                          น้ำตาที่ตกราย ก็รีบซาบบ่รอซึม

 

                          แดดเปรี้ยงปานหัวแตก แผ่นดินแยกอยู่ทึบทึม

 

                          แผ่นอกที่ครางครึม ขยับแยกอยู่ตาปี

 

                          มหาห้วยคือหนองหาน ลำมูลผ่านเหมือนลำผี

 

                          ย้อมชีพคือลำชี อันชำแรกอยู่รีรอ

 

                          แลไปสะดุ้งปราณ โอ! อีศาน, ฉะนี้หนอ’

 

 

                          แม้บทกวี ‘อีศาน’ ของ นายผี  ที่แต่งตั้งแต่ปี ๒๔๙๔  ก็สะทกสะท้อนไว้แต่อีสานแล้งแถบแถวหนองหาน ลำมูล ลำชี ไม่ได้บ่งบอกถึงอีสานทั้งภาค แต่โดยภาพพจน์ก็ทำให้คิดถึงสภาพของอีสานแล้ง  

 

                          พอคิดถึงอีสาน ก็เหมือนจะพ่วงด้วยนามสกุล ‘แห้งแล้ง’  เป็น ‘อีสานแล้ง’ เหมือนคำว่า ‘ร้องไห้’ พ่วงท้ายเป็นนามสกุลของทุ่งกุลา เป็น ‘ทุ่งกุลาร้องไห้’ มาช้านาน อีกทั้งชื่อนี้ยังเป็นเหมือนนามสกุลพ่วงท้ายของอีสานด้วย พอได้ยินชื่อท้องทุ่งแห่งนี้ เป็นต้องนึกภาคอีสาน หรือคนอีสาน

 

                          ไม่เพียงเท่านั้น อีสานยังมีภาพพจน์พ่วงมากมาย อย่าง ‘น้ำตาอีสาน’ ‘อีสานจน’ ‘อีสานโง่’ ‘อีสานเจ็บ’ ‘อีสานซื่อ’ ‘อีสานเซ่อ’ ‘อีสานเสี่ยว’ ‘อีสานเศร้า’ กระทั่ง ‘อีสานที่มักถูกพรรคการเมืองซื้อเสียงได้’ แม้ในสภาพความเป็นจริงแล้ว อีสานมิได้เป็นมีแต่ด้านลบเช่นนั้นทั้งหมด อีสานก็อาจเหมือนภาคอื่นๆ ที่มีทั้งอีสานชนบท อีสานเมือง อีสานจน อีสานไม่จน  

 

                          คำว่า ‘เสี่ยวอีสาน’ ที่เป็นความหมายด้านบวก  ยังกลับกลายเกิดความหมายด้านลบ  คนอีสานภูมิใจในคำนี้ที่หมายถึงเพื่อนรัก ไม่ชอบคำนี้ที่ออกไปในทางดูถูกดูแคลน 

 

                          เช่นเดียวกับคำว่า ‘ลาวอีสาน’  ที่มีทั้งความหมายเชิงบวกและเชิงลบ คนอีสานภูมิใจในคำนี้ที่หมายถึงชาติพันธุ์ภาษา ไม่ชอบคำนี้ในความหมายเชิงเหยียดหยาม

 

                          คนเกิดภาคอีสาน ก็ย่อมเป็นลูกอีสาน คนอีสาน หรือชาวอีสาน เพียงแต่ภาคอีสานก็กว้างใหญ่ในพื้นที่ภูมิประเทศ หลากหลายในกลุ่มชาติพันธุ์ผู้คนอยู่อาศัย ในภาพพจน์รวม ยังเต็มด้วยรายละเอียดปลีกย่อย  

 

 

                          ‘ข้าเกิดที่ไหน ข้าก็เป็นคนของที่นั่น’  

 

 

                          คำประกาศของ คำพูน  บุญทวี ใน ‘ลูกอีสาน’ แม้เป็นความภาคภูมิโดยรวมของคนอีสาน แต่ในสภาพความเป็นจริงแล้ว นักประพันธ์ผู้ล่วงลับท่านนี้มีสถานะเป็นลูกท้องถิ่น  ทรายมูล ยโสธร เรื่องราวในวรรณกรรมดังกล่าวก็สะทกสะท้อนไว้ซึ่งวิถีชีวิตวัฒนธรรมของคนอีสานแถบแถวบ้านเกิดเมืองนอนของผู้ประพันธ์  

 

                          หนังสือ ‘ลูกอีสาน’ ถือเป็นวรรณกรรมอีสานเล่มหนึ่งหรือไม่-ก็เป็น ภาพยนตร์ ‘ลูกอีสาน’ ถือเป็นหนังอีสานเรื่องหนึ่งหรือไม่-ก็เป็น แม้จะมีสถานะเป็นส่วนย่อยที่เหลื่อมซ้อนอยู่ในส่วนใหญ่ของอีสานทั้งหมด

 

                          โดยส่วนตัว, ผมเป็นลูกอีสานหรือไม่-ก็เป็น เป็นคนอีสานหรือไม่-ก็เป็น เป็นนักเขียนอีสานหรือไม่-ก็เป็น แต่ถามว่าเป็นลาวไหม-ก็ดูจะไม่เป็น อาจเรียกได้ว่าเป็นเขมรด้วยซ้ำ เป็นคนเชื้อเขมรที่เกิดในภาคอีสานของประเทศไทย ไม่ว่าจะรูปร่างหน้าตา ภาษา วัฒนธรรม ก็จัดแบ่งออกไปในทางนั้น บางคนแค่เห็นหน้าเห็นตา เขาก็สามารถเดาได้ว่าเหมือนพวกขอมพวกเขมร  หรือเป็นคนในแถบแถวจังหวัดใด

 

                          อย่างไรก็ตาม ยังคงภูมิใจที่เกิดในภาคอีสาน เป็นลูกอีสาน เป็นคนอีสาน เป็นชาวอีสานใต้ในภาคอีสานของประเทศไทย!

 

 

 

----------------------

 

(หนังสือที่เธอถือมา : ข้าเกิดที่ไหน ข้าก็เป็นคนของที่นั่น : โดย...ไพวรินทร์ ขาวงาม)