พิพิธภัณฑ์ฉลอง อินทร์น้อย | คมชัดลึก

 

                          เมื่อคืนวันลอยกระทง ผมพาครอบครัวไปเที่ยวงานที่วัดเกยไชยเหนือ (บรมธาตุ) อำเภอชุมแสง ซึ่งทางวัดภูมิใจนำเสนอ “ลอยกระทงสองน้ำ” ยม-น่าน 

 

                          จังหวัดนครสวรรค์ของผม ผู้คนรู้จักกันในนามเมืองสี่แคว (เมืองสี่แคว แห่มังกร พักผ่อนบึงบอระเพ็ด ปลารสเด็ดปากน้ำโพ) หลายคนเคยรู้มาว่า ที่ปากน้ำโพนี้ คือต้นแม่น้ำเจ้าพระยา พาให้นึกถึงภาพ แคว ปิง วัง ยม น่าน ทั้งสี่สายไหลบรรจบ ที่จริงคือ แคว ปิง และวังนั้นรวมตัวกันมาตั้งแต่จังหวัดตากแล้ว และแควยมกับแควน่าน รวมตัวกันที่อำเภอชุมแสงบ้านผม ที่หน้าวัดเกยไชยเหนือโดยแควน่านนั้นสีแดง แควยมนั้นสีเขียว ช่องหน้าน้ำหากจะเห็นได้ชัด

 

                          วัดเกยไชยเหนือมีตำนาน จระเข้ “ด่างเกยไชย” อันลือลั่น ไม่แพ้ความโด่งดังของชาละวันแห่งเมืองพิจิตร และจระเข้ชุมพร ซึ่งมีนามว่า “ด่าง” เหมือนกัน และที่วัดเกยไชยเหนือ มี “บรมธาตุ” เก่าแก่คู่บ้านคู่เมือง มี “พิพิธภัณฑ์ต้นน้ำ” ที่จัดได้อย่างสวยงาม มีหน่วยงานของบ้านเมืองควบคุมดูแล

 

                          พูดถึง “พิพิธภัณฑ์” ปัจจุบันนี้ได้ขยายความหมายและวิธีกรรม ให้กว้างออกไปจากเดิมที่เป็นเพียงที่เก็บของเก่า และได้ขยับเขยื้อนเคลื่อนไหวจากส่วนกลางออกไปสู่ท้องถิ่นชุมชน 

 

                          จากที่แต่เดิม เป็นการรวบรวมของเข้าไปเก็บตรงกลาง (ซึ่งก็เก็บไม่ค่อยทันพวกค้าของเก่า) เดี๋ยวนี้มีการส่งเสริมให้แต่ละที่เก็บและดูแลกันเอง

 

                          ผมไม่มีความรู้เรื่อง พิพิธภัณฑ์ อะไรกับเขาหรอกครับ แต่ก็ชอบชมพิพิธภัณฑ์ สมัยเป็นเด็ก (หนุ่ม) ผมอยู่วัดมหาธาตุฯ ใกล้ชิดพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ชมได้เป็นวันๆ

 

                          น่ายินดีที่เดี๋ยวนี้ท้องถิ่นชุมชนทุกระดับ ตื่นตัวเรื่องนี้ ทุกจังหวัดมีพิพิธภัณฑ์ หรือสถานที่ “จัดแสดงข้าวของ” ที่เรียกในชื่ออื่น แต่ละอำเภอต่างมีที่มา มีตำนาน ประวัติศาสตร์ อย่างที่ตำบลท่าไม้ของผม มีแควยมเป็นเส้นเลือดหล่อเลี้ยง แต่ก่อนเป็นดินแดนที่อุดมไปด้วยป่าไม้ โดยเฉพาะต้นยางนา (ปัจจุบันหลงเหลืออยู่น้อยมาก) อันเป็นที่มาของนามตำบล

 

                          และที่วัดท่าไม้มีพระศักดิ์สิทธิ์ “หลวงพ่อสวน” และมีธรรมจักร(หิน)สมัยทวารวดี.. ดินแดนแถบที่ราบลุ่มปลายแควยมนี้มีเมืองเก่า นครไชยบวร สืบเนื่องประวัติศาสตร์ เมืองพิจิตร ที่วัดบางคลาน (หลวงพ่อเงิน) มีพิพิธภัณฑ์ที่ดี และอีกหลายๆ วัด หลายๆ ชุมชนย่านนี้ ก็ได้ก่อตั้งพิพิธภัณฑ์กันทั่วถึง

 

                          ที่อำเภอชุมแสงของผม นอกจากพิพิธภัณฑ์ที่วัดเกยไชยเหนือ แล้วที่ ต.ไผ่สิงห์ มีชุมชนไทยทรงดำที่รักษา วัฒนธรรมของตนอย่างน่าสนใจ และล่าสุด กำลังจะเปิดตัว (อย่างไม่เป็นทางการ) คือพิพิธภัณฑ์พื้นบ้าน “ฉลอง อินทร์น้อย” ที่เพิ่งสร้างเสร็จ

 

                          ฉลอง อินทร์น้อย เป็นชาว(บ้าน)ตำบลท่าไม้ เป็นเกษตรกร, ชาวสวน เกิดเมื่อ 3 มีนาคม 2476 ได้สร้างอาคารหลังใหม่บนพื้นที่ทำเลงาม แทนอาคารไม้หลังเก่า(3ชั้น) ซึ่งอยู่บนที่สุ่ม ประสบอุทกภัยร้ายวิบัติอยู่หลายครา

 

                          อาคารพิพิธภัณฑ์ปัจจุบัน เป็นอาคารคอนกรีต 2 ชั้น บนพื้นที่ 3 ไร่เศษ เป็นที่มรดกตกทอดจากบรรพบุรุษ ซึ่งคุณฉลองเคยเล่าว่า ที่ดินแปลงนี้ คนรุ่นก่อนซื้อจากเจ้าของเดิมในราคาไร่ละ 1 บาท

 

                          พิพิธภัณฑ์ ฉลอง อินทร์น้อย เป็นที่เก็บรวบรวม, แสดง วัตถุ, สิ่งของต่างๆ ได้แก่เครื่องลายครามเบญจรงค์ นาฬิกาโบราณ, พระพุทธรูป พระเครื่อง, พระบูชา เครื่องเงิน เครื่องทองเหลือง เป็นต้น ภายใต้ คำขวัญ “รักชาติ รักท้องถิ่น ร่วมอนุรักษ์มรดกไทย”

 

                          เปิดตัวในวันที่ 9 ธันวาคม นี้ อย่างเรียบง่าย ไว้เป็นแหล่งเรียนรู้ในท้องถิ่น เป็นพิพิธภัณฑ์เอกชนที่ก่อตั้งขึ้นด้วยความรัก และปรารถนาส่วนเอกบุคคล โดยมี ดร.ทิพวรรณ อินนันทนานนท์ อดีตข้าราชการ “วัฒนธรรมจังหวัด” เป็นผู้อำนวยการดูแล 

 

                          ตั้งอยู่ เลขที่ 71 หมู่ 2 ต.ท่าไม้ อ.ชุมแสง หากไปถึงตัวอำเภอชุมแสง ให้ถามว่า “บ้านท่านบุญชู” ไปทางไหน

 

                          มาเที่ยวชุมแสง ไหว้เจ้าพ่อเจ้าแม่คลองจระเข้เผือก, ไหว้พระบรมธาตุเกยไชยเหนือ, ชมจุดบรรจบสองแควยมน่าน, ชิมตาลหวานบ้านเกยไชย, กินปลาแม่น้ำ, มาท่าไม้อย่าลืมแวะชมพิพิธภัณฑ์ ฉลอง อินทร์น้อย

 

 

 

---------------------------

 

(ศิลป์แห่งแผ่นดิน : พิพิธภัณฑ์ฉลอง อินทร์น้อย : โดย...ศักดิ์สิริ มีสมสืบ)