เสียงจากอีสาน'3.5แสนล้าน'ไม่ตอบโจทย์ | คมชัดลึก

              “เวทีรับฟังความคิดเห็น และให้ชาวบ้านเสนอแนวคิดในโครงการการจัดการน้ำ 3.5 แสนล้านบาท จะให้ชาวบ้านเสนอได้อย่างไร รัฐอ้างว่าเป็นโครงการเร่งด่วน แต่เป็นการเร่งด่วนเรื่องการกู้เงิน จึงมีการกู้เงินก่อน แต่ไม่มีความคืบหน้ารายละเอียดผลกระทบของโครงการ ในเมื่อข้อมูลโครงการในแต่ละพื้นที่ชาวบ้านยังไม่รู้เลย เช่น จ.เลย ไม่มีพื้นที่โครงการทาง กบอ.จะนำข้อมูลอะไรให้ชาวบ้านรับฟัง จ.สกลนคร รู้แค่ว่าจะมีการก่อสร้างกั้นหนองหารป้องกันน้ำท่วม แต่ยังไม่มีข้อมูลรายละเอียดพื้นที่การก่อสร้าง ขนาด และการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อม จึงมองว่าการจัดเวทีในครั้งนี้ไม่มีความชอบธรรม"

              "สุวิทย์ กุหลาบวงษ์" เลขาธิการคณะกรรมการประสานงานองค์กรเอกชนพัฒนาชนบท หรือ กป.อพช.อีสาน เปิดประเด็นกับ "คม ชัด ลึก" เช่นเดียวกับองค์กรเอกชนอีกหลายแห่งที่ออกมาแสดงความกังวลถึงผลกระทบที่จะเกิดขึ้นถึงการจัดเวทีฟังความเห็นเกี่ยวกับโครงการน้ำ 3.5 แสนล้าน ของรัฐในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

              ทั้งนี้ ทันทีที่ศาลปกครองกลางมีคำพิพากษาโครงการบริหารจัดการน้ำ 3.5 แสนล้านบาท โดยให้รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องปฏิบัติตามมาตรา 57 วรรคสอง และมาตรา 67 วรรคสองของรัฐธรรมนูญ โดยการนำแผนแม่บทการบริหารจัดการน้ำไปจัดกระบวนการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนให้ทั่วถึง คณะอนุกรรมการจัดทำการรับฟังความคิดเห็นของประชาชน ศูนย์บริการประชาชน สำนักงานปลัด สำนักนายกรัฐมนตรี ตามคำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการบริหารจัดการน้ำและอุทกภัย จึงจัดให้มีเวทีรับฟังความคิดเห็นของประชาชนขึ้น โดยแบ่งออกเป็นเวทีประชุมรับฟังความคิดเห็นของประชาชนในพื้นที่ออกแบบและก่อสร้าง 36 จังหวัด และเวทีรับฟังความคิดเห็นของประชาชนนอกพื้นที่แผนงานก่อสร้าง 41 จังหวัด ซึ่งในจำนวนนี้รับฟังความคิดเห็นในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 18 จังหวัด

              ตลอด 24 ปี แม่น้ำสายหลักในภาคอีสานอย่างโขง-ชี-มูล มีโครงการก่อสร้างเขื่อนกักเก็บน้ำ ในชื่อโครงการโขงชีมูล เป็นโครงการบริหารจัดการน้ำขนาดใหญ่ สุวิทย์ ระบุว่าก่อให้เกิดผลกระทบต่อวิถีชีวิตของคนอีสาน ถือเป็นบทเรียนการบริหารจัดการน้ำที่ล้มเหลวของรัฐ การก่อสร้างเขื่อนทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทั้งทิศทางการไหล กระแสน้ำ ป่าบุ่ง ป่าทามถูกทำลาย ล้วนแต่ส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตของชาวบ้านและสิ่งแวดล้อมจนนำไปสู่การเรียกร้องให้หน่วยงานรัฐออกมาดูแลรับผิดชอบ

              การบริหารจัดการน้ำโดยชุมชนเป็นทางเลือกของการแก้ไขปัญหาน้ำท่วม น้ำแล้ง ถือเป็นแนวทางที่ บำรุง คะโยธา ประธานคณะกรรมการน้ำตำบลสายนาวัง นำมาแก้ปัญหาน้ำที่ใช้ในการเกษตร อุปโภคและบริโภค ใน ต.สายนาวัง อ.นาคู จ.กาฬสินธุ์ ที่ผ่านมาประชาชนถูกฝังความคิดว่า อีสานคือภาคที่แห้งแล้ง กันดาร ทางเลือกของการแก้ปัญหาคือการสร้างเขื่อนเท่านั้น ที่จะทำให้คุณภาพชีวิตของประชาชนชาวอีสานดีขึ้น

              คณะกรรมการน้ำตำบลสายนาวังมีการจัดการน้ำโดยชุมชน ถือเป็นพื้นที่ต้นแบบที่ดำเนินการแล้ว สามารถแก้ไขปัญหาน้ำแล้ง น้ำท่วมได้ เริ่มจากการจัดทำข้อมูลแหล่งน้ำ ศึกษาข้อมูลปริมาณน้ำที่นำไปใช้ทำน้ำประปา ใช้ในการเกษตรเพื่อนำไปสู่การวางแผนการใช้น้ำในแต่ละปี นอกจากนี้ทางคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขงได้เลือก ต.สายนาวัง ซึ่งอยู่ในสาขาลุ่มน้ำยัง เป็นพื้นที่นำร่องศึกษางานวิจัยไทบ้าน จัดทำหลักสูตรท้องถิ่นการจัดการน้ำ ที่ผ่านมาจึงมีหน่วยงานรัฐ เอกชน และประชาชนสนใจเดินทางเข้ามาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เพื่อจะนำไปปรับใช้ในพื้นที่ของตัวเอง

              “ในเวทีการพูดคุยจะบอกทุกครั้งว่า อีสานเมื่อถึงฤดูแล้งก็ต้องแล้ง ฤดูน้ำก็ต้องท่วม ถือเป็นเรื่องธรรมชาติที่เกิดขึ้น ชาวบ้านเขาก็มีช่วงจังหวะที่ปรับตัวในการใช้ชีวิตของเขาในแต่ละช่วงฤดูอยู่แล้ว สำหรับการจัดการน้ำก็เน้นย้ำมาตลอดว่า ชุมชนต้องจัดการน้ำเอง ไม่ใช่ให้คนอื่นคิดมาจากข้างนอกแล้วนำแผนให้ชาวบ้านจัดการ นอกจากชาวบ้านจะไม่เข้าใจแล้ว ยังขาดการมีส่วนร่วมของประชาชน”

              บำรุง มองว่า เวทีรับฟังความคิดเห็นที่จะมีขึ้น คงไม่ต่างจากเวทีทางออกประเทศไทย ที่จังหวัดกาฬสินธุ์จัดขึ้นเมื่อ 2 เดือน ที่ผ่านมา คือ กลุ่มประชาชนที่เข้ามารับฟังจะถูกระบุมีรายชื่อแล้วว่าจะเป็นใคร ถูกเกณฑ์เข้าไปรับฟัง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นกลุ่มที่เห็นด้วยกับโครงการของหน่วยงานรัฐ เปิดวิดีโอให้ดูโครงการ จัดนักวิชาการมาพูด จากนั้นแบ่งกลุ่มย่อย ก่อนจะสรุปว่าชาวบ้านมีความเข้าใจ และเห็นด้วยกับโครงการของภาครัฐ

              “สำหรับเวทีที่จะจัดขึ้นใน จ.กาฬสินธุ์ เรื่องน้ำนี้ ยังไม่รู้รายละเอียดหัวข้อที่จะพูดคุยกัน จึงมองว่าเป็นการละเลยของภาครัฐในการให้ข้อมูล ข้อเท็จจริง กำลังรอข้อมูลการพูดคุยในเวที จ.ตราด จ.ระยอง ที่ได้จัดเวทีไปแล้ว ส่วนที่กาฬสินธุ์ก็จะเดินทางเข้าร่วมรับฟัง และเสนอความคิดในเวทีอย่างแน่นอน ถือว่าเป็นหน้าที่ของประชาชน เพราะเงินที่จะนำมาพัฒนาก็คือภาษีของเรา”

              ความไม่ชัดเจนของการจัดเวทีรับฟังความคิดเห็นของโครงการ 3.5 แสนล้านบาท จึงทำให้องค์กรภาคเอกชน รวมถึงนักวิชาการ แสดงความกังวลว่าจะสร้างปัญหาซ้ำรอยให้แก่ชาวบ้านในอีสานขึ้นรอบใหม่ การพูดคุยและระดมความคิดเห็นพร้อมทั้งวางแผนรับมือจึงเริ่มขึ้นตั้งแต่วันที่ 14 สิงหาคม 2556 โดยเครือข่ายลุ่มน้ำภาคอีสาน นักวิชาการนิเวศวัฒนธรรม นักศึกษา และตัวแทนประชาชน ตั้งโต๊ะแถลงข่าวคัดค้านโครงการจัดการน้ำ 3.5 แสนล้าน บทเรียนจากความล้มเหลว และความไม่คุ้มค่าของโครงการโขงชีมูล รัฐต้องหยุดการใช้งบประมาณที่ไม่คุ้มค่า ทำลายระบบนิเวศน์ละวิถีชีวิตคนลุ่มน้ำ

              สำหรับการติดตามกระบวนการเปิดเวทีรับฟังความคิดเห็นโครงการบริหารจัดการน้ำ 3.5 แสนล้านบาท เครือข่ายลุ่มน้ำอีสานบอกว่า เพียงเริ่มต้นเวทีก็ดำเนินการขัดต่อเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2550 ที่ว่าด้วยสิทธิชุมชนและการรับรู้ข้อมูลข่าวสารของประชาชน ไม่เป็นไปตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการรับฟังความคิดเห็นของประชาชน จึงมีข้อสรุปร่วมกันว่า เครือข่ายทั้งหมดจะเดินทางเข้าร่วมเวทีในวันที่ 1 พฤศจิกายน 2556 จัดขึ้นที่ จ.เลย เพื่อสังเกตการณ์ พร้อมตั้งประเด็นซักถาม ประเมินสถานการณ์ทั้ง 20 จังหวัดอีสาน เมื่อสรุปภาพรวมของเวทีแล้วทางเครือข่ายยื่นหนังสือคัดค้านการจัดทำเวที พร้อมทั้งเสนอแนวทางการแก้ไขและความต้องการของประชาชนเกี่ยวกับการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนในโครงการบริหารจัดการน้ำ ไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ซึ่งประเด็นปัญหายังคงมีการพูดคุยอย่างต่อเนื่อง

เวทีรับฟังความจัดการน้ำ 3.5 แสนล้าน 

5/11/2556 08.30-16.30 น. หนองบัวลำภู โรงแรมณัฐพลแกรนด์

6/11/2556 08.30-16.30 น. บึงกาฬ โรงแรมเดอะวันโฮเตล

10/11/2556 08.30-16.30 น. ขอนแก่น โรงแรมเจริญธานี

11/11/2556 08.30-16.30 น. อุดรธานี โรงแรมนภาลัย

12/11/2556 08.30-16.30 น. ยโสธร โรงแรมเดอะกรีนพาร์คแกรนด์

13/11/2556 08.30-16.30 น. กาฬสินธุ์ โรงแรมริมปาว

14/11/2556 08.30-16.30 น. นครพนม โรงแรมรีเวอร์วิว

15/11/2556 08.30-16.30 น. ร้อยเอ็ด โรงแรมร้อยเอ็ดซิตี้

16/11/2556 08.30-16.30 น. นครราชสีมา โรงแรมสบายแกรนโฮเต็ล

17/11/2556 08.30-16.30 น. มุกดาหาร โรงแรมพลอยพาเลส

18/11/2556 08.30-16.30 น. มหาสารคาม โรงแรมตักศิลา

19/11/2556 08.30-16.30 น. อำนาจเจริญ โรงแรมฝ้ายขิด

21/11/2556 08.30-16.30 น. สุรินทร์ โรงแรมสุรินทร์มาเจสติก

23/11/2556 08.30-16.30 น. อุบลราชธานี โรงแรมสุณีย์แกรนด์

25/11/2556 08.30-16.30 น. สกลนคร มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร

27/11/2556 08.30-16.30 น. ชัยภูมิ มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ

-----------------------------------

(หมายเหตุ : เสียงจากอีสาน'3.5 แสนล้าน'ไม่ตอบโจทย์ : กวินทรา  ใจซื่อรายงาน)