รังสรรค์ประกอบศิลป์ ศึกกุมภกรรณ
ศิลปวัฒนธรรม : รังสรรค์ประกอบศิลป์ ศึกกุมภกรรณ
ด้วยนิสัยรักสุจริต ยุติธรรม พญายักษ์กุมภกรรณไตร่ตรองว่าสงครามเกิดขึ้นเพราะทศกัณฑ์ที่ลักตัวนางสีดามา จึงทูลให้คืนตัวนางให้พระรามเสียแต่ทศกัณฑ์ไม่ยอมทำตาม กุมภกรรณจึงจำใจออกทำสงครามตามหน้าที่ เมื่อเสียสัจสุจริตไปแล้วหอกโมกขศักดิ์อันมีฤิทธิ์ร้ายกาจกลับกลายเป็นสนิมทั้ง 4 คม กุมภกรรณจึงต้องไปทำพิธีลับหอกที่เขาทับทิมริมแม่น้ำใหญ่ ฝ่ายพระรามใช้อุบายขัดขวางจนพิธีไม่สำเร็จแต่การรบก็ยังต้องดำเนินต่อไป ในการต่อสู้พระลักษณ์พลาดท่าเสียทีถูกหอกโมกขศักดิ์ปักพระอุระจนสลบลง หนุมานรีบรับอาสาหาสรรพยาแก้ฤทธิ์หอกนี้ ด้วยการหยุดรถพระอาทิตย์ไว้ก่อนเพื่อนำต้นสังกรณีตรีชวา และน้ำปัญจมหานทีมารักษาก่อนสว่าง พลานุภาพของพระอาทิตย์ได้แผดเผาหนุมานจนเหลือแต่เส้นขน พระอาทิตย์สงสัยในการกระทำรีบชุบตัวหนุมานมาถามสาเหตุ พร้อมให้ความช่วยเหลือด้วยการหลบรถเข้าไปในกลีบเมฆให้หนุมานได้เก็บสรรพยา
ข้างต้นคือตัวอย่างเรื่องราวโขนรามเกียรติ์ ชุดศึกกุมภกรรณ ตอนโมกขศักดิ์ ที่ต้องขอเกริ่นเรื่องย่อไว้สักหน่อย เพราะทุกฉากทุกตอนจะถูกเนรมิตให้เป็นสถาปัตยกรรมสมจริง ในการแสดงโดยมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ วันที่ 9 พฤศจิกายน-5 ธันวาคม นี้ บริเวณหอประชุมใหญ่ศูนย์วัฒนธรรม โดยบรรดาฉาก เครื่องประดับ และเครื่องประกอบฉาก ก็ถือเป็นเครื่องการันตีความงดงานของศิลปะไทย ที่ปัจจุบันถูกสานต่อถึงฝีมือของกลุ่มช่างศิลป์คนรุ่นใหม่หลากหลายสถาบัน พร้อมเข้ามาช่วยกันสร้างองค์ประกอบอลังการกว่า 100 คน ภายในโรงเรียนศิลปพระนคร (เดิม) ตั้งแต่เดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา
งานสร้างฉากของโขนชุดนี้ได้รับการควบคุมโดย อ.สุดสาคร ชายเสม ที่พร้อมพาเดินชมเบื้องหลังการสร้างความวิจิตรพร้อมให้รายละเอียดชวนติดตามและเข้าใจในการแสดงวันจริงมากขึ้น เริ่มจาก ฉากท้องพระโรงลงกา ขนาด 11x24 เมตร จำลองพระที่นั่งของกษัตริย์ไทยมาให้ชมแต่เปลี่ยนตามเนื้อเรื่องให้ทศกัณฑ์มานั่งตั่ง ใช้การวาดภาพเป็นสถาปัตยกรรมไม้แกะสลักติดกระจก เป็นเทคนิคการเพ้นท์ลายลวงตามีความทับซ้อนให้ความรู้สึกเหมือนอยู่ในสถานที่จริง ในส่วน ฉากโรงพิธีของกุมภกรรณ ที่ต้องมาลับหอกขึ้นสนิม มีโครงสร้างเป็นจตุรมุข ภายในมีงานดอกไม้ห้อยระย้าภู่กลิ่นปั้นจากดินไทย เป็นหนึ่งในงานช่างที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ มีพระราชดำรัสให้ช่วยกันฟื้นคืนและนำมาใช้ในงานโขนครั้งนี้ด้วย นอกจากนี้ฉากโรงพิธีใช้ลายรดน้ำกำมะลอ จิตรกรรมลายรดน้ำไทยแท้ มีพื้นดำวาดรายละเอียดต่างๆ เป็นสีทองทั้งหมดแต่ไม่ใช้ทองคำเปลวจริง งานวาดไม่มีระยะแสงเงาเหมือนสากลแต่ลวดลายเมื่อสะท้อนแสงสามารถขับตัวละครให้โดดเด่นออกมาได้
"ฉากที่มหัศจรรย์ที่สุดคือตอนที่หนุมานไปยื้อยุดฉุดรถพระอาทิตย์เอาไว้ รังสีของพระอาทิตย์เผาหนุมานไม่เหลืออะไรเลย เราคิดทำพระอาทิตย์ดวงใหญ่ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 4 เมตรมาเป็นไฮไลท์ ใช้การหล่อไฟเบอร์ทั้งหมดมีวิมานรถอยู่ตรงกลางให้คนสามารถนั่งจริง และค่อยๆ เคลื่อนตัวให้สูงขึ้นเหมือนอาทิตย์ขึ้นลง อีกหนึ่งฉากที่ต้องติดตามคือตอนที่หนุมานแปลงกายให้ตัวใหญ่ขึ้นเพื่อไล่จับสรรพยาเหนือภูเขาสูง 8 เมตร เราทำตัวโครงลิงยักษ์เสร็จแล้ว สามารถขยับสอดส่ายหาสรรพยาด้วยระบบไฮดรอลิก ซึ่งตอนนี้เหลือขั้นตอนการวาดแต่งเติมเส้นขน เครื่องประดับให้สมบูรณ์" อ.สุดสาคร ชี้ชวนให้ดูแต่ละฉากสำคัญ ท่ามกลางบรรยากาศความคึกคักของเหล่านักเรียนศิลปาชีพเกาะเกิด และวิทยาลัยเพาะช่างร่วมกันทำงานอย่างขันแข็ง
หนึ่งมุมมองของคนทำงานศิลป์ "เบิร์ด" ธงชัย จำปาสัก ช่างวาดฉาก วัย 24 ปี รุ่นพี่วิทยาลัยเพาะช่างที่มาช่วยงานเป็นปีที่ 4 บอกว่าในการทำงานอาจารย์จะวาดตัวอย่างเอาไว้ให้ชัดเจนว่า งานต้องมีความละเอียดสมกับเป็นสมบัติของชาติ ใครมาเห็นก็ต้องชื่นชมว่าเป็นงานของคนไทย รุ่นน้องที่มาก็ได้ทำได้ภูมิใจกับผลงานจริง ที่สำคัญสิ่งที่ทุกคนทุ่มเททำไม่ได้มีให้ชมแค่ในโรงละคร เพราะมีการเผยแพร่ในอินเทอร์เน็ต ดีวีดีต่างๆ ให้คนทั้งโลกได้เห็นศิลปวัฒนธรรมไทยที่สวยงาม
ระหว่างชื่นชมขั้นตอนการสร้างมีข่าวดีจาก อ.สุดสาคร มาว่า ทั้งฉาก อุปกรณ์ และชุดการแสดง ทั้งหมดตั้งแต่การแสดงโขนพระราชทานครั้งแรกยังถูกจัดเก็บเอาไว้อย่างดี โดยจะมีการรวบรวมให้คนไทยและชาวต่างชาติได้เห็นในรูปแบบพิพิธภัณฑ์ขนาดใหญ่ บนพื้นที่ของพระตำหนักเจ้าจอมมารดาเลื่อนเก่า เขตดุสิต นับเป็นการพลิกฟื้นพื้นที่ให้เป็นแหล่งรวบรวมมรดกของชาติให้ร่วมกันภูมิใจกันเร็วๆ นี้ อีกด้วย