'ยาเกล็ดบัวบก'บำรุงสมอง | คมชัดลึก

                ยาเกล็ด คือ ยาในรูปแบบของเกล็ดคล้ายน้ำตาลทราย ซึ่งเกล็ดที่ได้นั้นเกิดจากน้ำตาลซึ่งเป็นส่วนผสมในยานั่นเอง ทั้งนี้ ข้อดีของการทำยาในรูปแบบที่เป็นเกล็ด ก็คือ มีรสหวานทำให้รับประทานง่าย นอกจากนี้ น้ำตาล หนึ่งในส่วนผสมหลักมีสรรพคุณในทางบำรุงร่างกายด้วยเช่นเดียวกัน

                การปรุงยาเกล็ด เป็นการปรุงยาตามหลักและตำรับอายุรเวทที่ได้ความรู้มาจากอินเดีย ซึ่งมีส่วนผสมหลัก คือ สมุนไพรที่สกัดความเป็นยาในรูปแบบของของเหลว อาจจะเป็นน้ำคั้นหรือยาต้ม น้ำตาลทรายหรือน้ำตาลกรวด และมีการเพิ่มยาผงจำพวกเครื่องเทศที่มีรสเผ็ดร้อน เช่น ดีปลี กระวาน อบเชย ลงไปในปริมาณเล็กน้อย เพื่อเพิ่มไฟธาตุหรือเพิ่มพลังในการย่อยของร่างกาย เพราะยาที่มีสรรพคุณในทางบำรุง มักจะมีสรรพคุณหนัก ซึ่งหมายถึงว่าต้องการพลังในการย่อยที่มากพอที่จะย่อยหรือทำให้แตกตัวเป็นโมเลกุลเล็กๆ ตำรับยาบำรุงของอายุรเวทจึงมักใส่สมุนไพรรสเผ็ดร้อนลงไปด้วย

                ยาเกล็ดบัวบก มีสรรพคุณบำรุงร่างกาย บำรุงสมอง รำรุงเลือด แก้ร้อนใน โดยมีส่วนผสม คือ บัวบกเฉพาะส่วนที่อยู่เหนือดิน ล้างสะอาด 200 กรัม, น้ำตาลทรายชนิดไม่ฟอกขาว 400 กรัม,  เปลือกอบเชยเทศบดผง 16 กรัม

                วิธีทำ

                1. นำบัวบกที่ล้างสะอาดแล้วหั่นเป็นชิ้นเล็กๆ ตำให้แหลก หรืออาจปั่นด้วยเครื่องปั่นน้ำผลไม้ โดยใส่น้ำลงไปเล็กน้อยก็ได้ จากนั้นให้คั้นและกรองเอาแต่น้ำ

                2. เคี่ยวน้ำคันใบบัวบกรวมกับน้ำตาลทรายโดยใช้ไฟปานกลางในกระทะทองเหลืองหรือกระทะสเตนเลส หมั่นคนเป็นระยะๆ

                3. เคี่ยวจนได้น้ำเชื่อมเข้มข้น จนน้ำงวดลง โดยสังเกตุว่าน้ำเชื่อมส่วนบนสุดซึ่งเกาะอยู่กับขอบด้านในของกระทะจะมีลักษณะคล้ายผลึกหรือเกล็ดน้ำตาลสีเขียว แสดงว่าน้ำเชื่อมเข้มข้นได้ที่แล้ว

                4. เติมผงเปลือกอบเชยเทศลงไปทีละน้อย พร้อมกับใช้ทัพพีหรือตะหลิวคนอย่างรวดเร็วแต่นุ่มนวล เพื่อไม่ให้ยาผงฟุ้งกระจาย หลังจากเติมผงเปลือกอบเชยเทศจนหมดแล้ว ให้ปิดไฟและยกกระทะลงจากเตา

                5. กวนส่วนผสมไปเรื่อยๆ เพื่อให้ตัวยาเข้ากัน เมื่ออุณหภูมิลดลง ยาจะค่อยๆ แห้งและเกาะกันเป็นเกล็ดคล้ายเกล็ดน้ำตาลทราย ตัวอยาบางส่วนอาจจับกันเป็นก้อน ให้ใช้ตะหลิวเคาะหรือกดให้แตก จะได้ยาที่มีลักษณะคล้ายเกล็ดน้ำตาล ตักยาใส่ภาชนะที่มีฝาปิดสนิท เพื่อไม่ให้ความชื้นเข้าไป

                วิธีรับประทาน รับประทานครั้งละ 1-2 ช้อนชา โดยอาจรับประทานแล้วดื่มน้ำอุ่นตาม หรือผสมในนมอุ่นๆ กินก่อนนอน

                ข้อควรระวัง เนื่องจากบัวบกเป็นสมุนไพรที่มีพลังเย็น ยิ่งเมื่อเคี่ยวรวมกับน้ำตาลทำให้ร่างกายต้องใช้พลังพอสมควรในการย่อยก่อนที่ตัวยาจะถูกดูดซึมไปบำรุงร่างกาย จึงไม่ควรรับประทานในกรณีที่ระบบย่อยอาหารทำงานไม่ปกติ หรือที่เรียกว่า “ไฟย่อยอาหารอ่อนกำลัง” หรือให้รับประทานร่วมกับน้ำขิงอุ่นๆ แทนน้ำอุ่นหรือนมก็ได้ ส่วนผู้ที่เป็นโรคเบาหวานห้ามรับประทาน เพราะเป็นยาที่มีน้ำตาลมาก

ภญ.ดร.สุภาภรณ์ ปิติพร
หัวหน้ากลุ่มงานเภสัชกรรม
โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร
โทร. 0-3721-1289