ศิลป์แห่งแผ่นดิน : นกอพยพ
ศิลป์แห่งแผ่นดิน : นกอพยพ : โดย...ศักดิ์สิริ มีสมสืบ
เมื่อต้นเดือนที่แล้ว มิตรรักของผมผู้หนึ่ง มีสัญจรผ่านถิ่นของผม ได้นัดแนะพบกันที่ร้านกาแฟ โดยเรามิได้ประสงค์กาแฟ เราเพียงใช้เป็นที่พบปะสนทนาเรื่องไม่สลักสำคัญทางกิจธุระ แต่มีความหมายทางใจระดับหนึ่ง
ห้างสรรพสินค้าใหญ่กลางเมือง (นครสวรรค์) นั่นแหละดี มีที่จอดรถกว้างขวาง สำหรับรถหลายร้อยคัน
ผมและเพื่อนผู้นี้มีนัดกันทีไร ฟ้าดินเป็นใจให้ราบรื่นทุกครั้ง ทั้งเรื่องสถานที่ และเรื่องเวลา ที่แทบจะไม่คลาดเคลื่อนจากกำหนดนัดหมาย
การได้พบเขา สำหรับผมเป็นเรื่องน่ายินดี เพราะผม (รู้สึก) เป็นฝ่ายได้รับสิ่งดีๆ ทุกครั้ง ไม่เคยต้องเป็นฝ่ายเสีย เขาเป็นเพื่อนที่ไม่เคยแบ่งปันความทุกข์ จนผมดูว่าเขาเป็นคนไม่มีความทุกข์ หรือ ถึงมีก็คงมิได้เก็บไว้ หรือมิได้นำติดมือมาด้วย พบกันทุกครั้งผมเป็นฝ่ายได้ประโยชน์ มีหรือผมจะไม่ยินดีหากจะได้พบกัน
วันนั้น เขามิได้มาลำพัง มีชายหนุ่มคนหนึ่งแนบมาด้วย ผมเคยได้ยินชื่อ “ภักดี ไชยหัด” มาแล้ว รู้ว่าเขาเป็นคนหนุ่มที่รักการเรียนรู้ การเดินทาง รักการอ่าน การเขียน เมื่อได้เห็นตัว เห็นหน้าตา ผมก็ชื่นใจ ยินดีที่ได้รู้จัก ผ่านการแนะนำของเพื่อน เพื่อนผู้ไม่เคยแนะนำในสิ่งไม่ดี
เราได้พูดคุยกัน ในช่วงเวลาอันสั้น ชั่วโมงเดียว แต่เขาได้มอบสิ่งหนึ่งแก่ผม
“นกอพยพ” หนังสือรวมบทกวีเล่มหนึ่ง ปกสีเหลืองเข้ม มีรูปนกตัวหนึ่ง (ผมดูว่าน่าจะเป็นนกกระจอก บินออกจากรัง ซึ่งถักจากเส้นหญ้าแห้ง ดูคล้ายรังนกกระจาบ) มีคำว่า นกอพยพอยู่ด้านบน โดยใช้สีเหลืองของพื้นปกเป็นสีตัวอักษร ล้อมด้วยสีฟ้าสดเป็นพื้นซ้อนพื้นไปอีกที ส่วนล่างทางขวามีตรา “หนึ่งในผลงานเข้ารอบรางวัลซีไรต์ปี 2556” “The 2013 S.E.A Write Awark Long List” ศุ บุญเลี้ยง บรรณาธิการ ผลงานของนักเขียนดีเด่น รางวัล Yong Thai Artist award SCG สองปีซ้อน
หนังสือรวมบทกวี “นกอพยพ” เล่มนี้ จัดพิมพ์โดย สำนักพิมพ์กะทิกะลา เมื่อเดือนมีนาคมปีนี้เอง นักอ่านทั่วไปโดยเฉพาะผู้ชื่นชอบ “บทกวี” หาซื้ออ่านได้ตามร้านหนังสือชั้นนำทั่วไป แต่ขอบอกว่าให้มองหาให้ถูกที่ เพราะแม้แต่ร้านหนังสือชั้นนำที่ว่ายังจัดหนังสือ “นกอพยพ” เล่มนี้ไว้ในหมวดหนังสือว่าด้วยธรรมชาติ พืช และสัตว์ ประมาณนั้น อย่างร้านหนังสือในห้างที่นครสวรรค์ เขาวางหนังสือเล่มนี้ ไว้คู่กับหนังสือนกในเมืองไทย แวดล้อมด้วยหนังสือเกี่ยวกับการเลี้ยงสัตว์ ปศุสัตว์ สัตว์สวยงาม ใช่แต่ร้านหนังสือที่บ้านผมหรอก ที่กรุงเทพฯ อย่างน้อยก็สองสามร้าน ในสองสามห้างที่ผมเดินมา
ผมทำความรู้จัก “ภักดี ไชยหัด” ผ่านหนังสือ “นกอพยพ” เขาเป็นชาวจังหวัดเลย ภูเวียง เรียนคณะจิตรกรรมฯ มหาวิทยาลัยศิลปากร เป็นเวลา 5 ปี ทว่า.. ก็ยังมีวุฒิการศึกษาสูงสุด อยู่ที่ ม.6 นั่นเอง
ปัจจุบันล่องลอยอยู่เหนือท้องฟ้าเมฆาฝัน วาดเขียนทำเพลงบรรเลงรมย์ ปี 2553 มีผลงาน “เกี่ยวถ้อยจากรอยเท้า” ปี 2554 ก็ “นกอพยพ” เล่มนี้
เขาล่องลอยไปๆ มาๆ เหมือนว่าเดิน (บิน) ทางไกล ไปทางตรง แต่ในความจริงก็ย่อมเป็นวงกลม ก็ใครลองเดินทางรอบโลกดู
“เป็นนกสองปีก สองขา ต้องหาทางหวนคืนเหย้า ขามาจำได้เลาเลา ขากลับฝุ่นเงากลบงำ”
กลับไปไหนหรือ.. กลับไปสำรวจตรวจทานความทรงจำวัยเยาว์...
บทกวีเล่มนี้ ฉายภาพจากมุมมอง “สายตานก” บนเวิ้งฟ้า เห็นผู้คน เรื่องราวอันหอมหวนในอดีต สลับกับภาพปัจจุบัน ซึ่งยิ่งล้อให้สับสนต่อคุณค่าภายใน การเปลี่ยนผ่านของฤดูกาล และฤดีกาล
ฉายภูมิทัศน์ ภูมิประเทศ โนน/ หนอง/ นา/ โคก/ กุด/ โพน/ ห้วย/ ซำ/ วัง/ อันเป็นคำขึ้นต้นของชื่อบ้านนามเมือง ฉายให้เห็นรูปธรรมที่ประจักษ์แก่ตาของผู้คน และฉายภาพนามธรรมซ้อนลงไปให้ผู้อ่านตระหนักแก่ใจ “บ้านเก้าเสา”, “เจ้าสาวมะนาวสวน”, “โลกใบเก่าไร่ข้าวโพด”, ฉายภาพผู้คน “ยามสวนแตงโม” “ผู้เฒ่าแห่งเยาว์วัย” “ไปตัดอ้อยที่เมืองกาญจน์” ฉายภาพสถานที่ที่ผูกพัน วิถีชีวิต อารมณ์ ความรู้สึกของผู้คน ทุกเรื่องราวผ่านสายตาของนกภายในตัวหนึ่ง ไม่ปรากฏดอกชัดว่าเป็นนกชนิดใด คำว่า “นกอพยพ” ตามความหมายที่ได้จากการอ่านบทกวีเล่นนี้นั้น คือ นกใจ นกแห่งชีวิต ที่บินไปในเวิ้งฟ้าแห่งชีวา ได้พบเห็นจากมุมสูง บางคราวก็บินลงเกาคอนไม้ เกาะสายไฟฟ้าในเมือง โผลงจับไหล่ผู้คน บินเข้าไปทางรูหูสู่หัวมนุษย์ บินเข้าทางรูจมูกไปถึงปอด บินเข้าทางดวงตาไปถึงใจ บินเข้าทางปากไปถึงกล่องเสียง ส่งสำเนียงขับขาน
นกอพยพนาม “ภักดี ไชยหัด” บินมาไกลเพียงไหนไม่สำคัญ ที่ระยะทางหรือชั่วโมงบิน สำคัญที่นกตัวนี้ได้พบเห็นสิ่งใดมา สายตาของเขา “คม” แค่ไหน และสำเนียงที่ขับขานหวาน หรือขม อมเศร้า เร่งเร้า ทอดอาลัย หรือเปี่ยมด้วยความหวัง “หลายคืนฟืนฝันมีควัน..เพลิง ระเริงลุกเร่าเขม่าไหม้ ทุกเมื่อเชื่อวันยังเชื้อไฟ พิไรพิลาป.. พิราบนั้น..”
ทั้งนกถิ่น และนกอพยพ ล้วนต้องเผชิญชะตากรรม พบและผ่านทั้งด้านสวยงาม และอัปลักษณ์
“จากรังแม่นก กกกำเนิด ต้องเพริดปีกผินบินลมแผ่ว
ถิ่นเก่าเหล่ากอยังหน่อแนว วี่แววหวัง หวังเพียงวันวัน”
นก “ภักดี ไชยหัด” ยังคงโบกบินไป พบหนังสือ “นกอพยพ” ของเขาได้ ที่ร้านหนังสือชั้นนำ ขอย้ำ ควรดูที่ชั้นหนังสือ หมวด สัตว์, พืช, ก่อน ถ้าไม่เจอค่อยไปดูชั้นหมวดวรรณกรรม นะจะบอกให้
----------------------------------------------
(ศิลป์แห่งแผ่นดิน : นกอพยพ : โดย...ศักดิ์สิริ มีสมสืบ)