เปิดปูมชีวิตเด็กรักษ์เขาชะเมา | คมชัดลึก

               ขณะที่เด็กๆ หลายคนเพลินกับคอมพิวเตอร์ และการท่องอินเทอร์เน็ต ในชีวิตประจำวัน กิ่งกาญจน์  ศุภผล  หรือ กิ่ง อายุ 17 ปี โรงเรียนแกลงวิทยสถาวร อ.แกลง จ.ระยอง เลือกจะมาใช้ชีวิตกับธรรมชาติ ทุ่งนา ป่าเขา แม่น้ำ ทั้งๆ ที่พ่อกับแม่มีธุรกิจร้านถ่ายภาพ ซึ่งเกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีโดยตรง แต่กิ่งเป็นเยาวชนที่เข้ามาเป็นสมาชิกกลุ่มรักษ์เขาชะเมา ต.ทุ่งควายกิน  อย่างเป็นทางการเมื่ออายุ 10 ปี เติบโตในชุมชนเมืองเขตเทศบาล ชอบพื้นที่สีเขียว

               บังเอิญว่าพ่อแม่เป็นญาติกับ ป้าแฟ้บ บุปผาทิพย์ แช่มนิล  ผู้ก่อตั้งศูนย์ จึงมีโอกาสได้เข้ามาดูกิจกรรมตั้งแต่ยังเรียนอนุบาล และเดินตามรอยป้าแฟ้บ อดีตนักกิจกรรมค่ายเพื่อการเรียนรู้แห่งรั้วมหาวิทยาลัยรามคำแหง ด้วยการทำกิจกรรมทุกอย่างที่จัดกระบวนการเรียนรู้ของศูนย์ มาตั้งแต่ปี 2537 และพัฒนามาเป็น “กลุ่มรักษ์เขาชะเมา” ในปัจจุบัน  

                การเดินป่า สำรวจทะเล ศึกษาสภาพน้ำ ทำนา และส่องนก เรียนรู้ประมงพื้นบ้าน เป็นกิจกรรมที่กิ่งสัมผัสมาหมดทุกรูปแบบ จึงอธิบายถ่ายทอดสู่ผู้อื่นได้อย่างฉะฉาน ล่าสุด กิ่งทำหน้าที่บรรยายองค์ความรู้ในฐานะเยาวชนรักษ์เขาชะเมาต่อหน้าผู้เยี่ยมชมนานาชาติ ในกิจกรรมลงพื้นที่ศึกษาชุมชนต้นแบบของการประชุมนานาชาติด้านการสร้างเสริมสุขภาพ ครั้งที่ 21 (The 21th IUHPE World Conference on Health Promotion 2013) ในฐานะประเทศเจ้าภาพ

                 “ตื่นเต้นกับการนำเสนอข้อมูลต่อหน้า ฝรั่ง จีน ญี่ปุ่น แต่เชื่อว่าเป็นโอกาสในการส่งต่อพื้นที่เล็กๆ ของเยาวชน ก็ต้องทำเต็มที่ ตอนนี้ใกล้จะจบ ม.6 แล้ว กะว่าจะเรียนนิเทศศาสตร์ อยากเป็นนักเขียน นักข่าว แต่ถ้าไม่ได้ คือ สอบแอดมิดชั่นส์ไม่ติดก็ไม่เป็นไร เรียนแถวบ้านด้านวิทยาศาสตร์ หรือด้านการถ่ายภาพ สตูดิโอเหมือนพ่อ เหมือนแม่ก็ได้” กิ่งพูดถึงความฝันในอนาคต

               แม้ว่าครั้งแรกที่เป็นสมาชิก ขี้อาย ไม่กล้าแสดงออก มีเพื่อนแค่ 20-30 คน พอเวลาผ่านไปครึ่งปี ประสบการณ์กิจกรรมกลุ่มทั้งเดินป่า ปลูกต้นไม้ ศึกษาประเภทสัตว์น้ำ ฝึกทอดแห ตกเบ็ด และสำรวจสัตว์ป่า เรียนภาษาท้องถิ่น เรียนนวด และทำนา ล้วนต้องสื่อสาร คล่องไปตามกาลเวลา แถมยังใช้เทคโนโลยีแต่งภาพ ถ่ายภาพ คล่อง วัยเพียง 17 ปี  กิ่ง เป็นทั้งครูของเด็กรุ่นหลัง เป็นเจ้าหน้าที่ของศูนย์ ว่างก็ร่วมจัดกิจกรรมสอนละครใบ้ พาเด็กๆ ไปเดินป่า และลงพื้นที่สัมภาษณ์ปราชญ์ชาวบ้าน

                “ว่างจากช่วยงานทางบ้านก็กลับมาสอนน้องถ่ายรูป เล่นเกม และจดบันทึกประจำวันที่เรียนรู้ บางคนถามเกี่ยวกับเรื่องข้าว เรื่องผัก ปลา ต้องไปถามคนแก่ ไปถามผู้ใหญ่ เช่น จะถามเรื่องข้าว เราก็พาพวกเขาไปหาชาวนาใจดีสักคน อยากรู้เรื่องประมงก็พาเขาไปลงพื้นที่ตามน้า อาที่ทำประมง ตากแดด ตากลมกันไป น้องๆ สนุกกันใหญ่ บางคนต้องกลับมาขอร่วมกิจกรรมซ้ำๆ” กิ่ง เล่าถึงหน้าที่หลักในศูนย์

               บุปผาทิพย์ เล่าว่า กลุ่มรักษ์เขาชะเมา เป็นสนามเรียนรู้ผ่านรูปแบบหลากหลาย เช่น การจัดค่ายต่างๆ ทั้ง ค่ายสานฝัน...สู่ป่าสวย, ค่ายรักษ์วัฒนธรรม, ค่ายเรื่องเก่าที่บ้านเกิด ตลอดจนกิจกรรมอื่น เช่น สื่อละคร...สัญจรสานฝัน, ละครเร่า ละครใบ้ ตลอดจนกิจกรรมเชิงวิชาการอย่าง สำรวจน้ำ สำรวจอากาศ ฯลฯ ทั้งหมดเป็นกิจกรรมส่งเสริมการพัฒนาสุขภาพกาย สุขภาพใจของเด็กทั้งสิ้น โดยวัดความสำเร็จที่การแปรเปลี่ยนพฤติกรรมของสมาชิก เช่น คนที่เคยมีโลกส่วนตัวสูง คนที่เคยติดเกม และคนเกียจคร้านกลายเป็นอีกคนที่สามารถอยู่ได้ในสังคมที่แตกต่าง

                “บางคนอยู่บ้านไม่ล้างจาน ไม่ทำความสะอาดบ้าน พอมาที่ค่ายก็ต้องรับผิดชอบตัวเอง พฤติกรรมเหล่านี้ เด็กๆ จะซึมซับเมื่ออยู่กับคนที่ไม่ใช่ครอบครัว ความเกรงใจ ความรัก ความมีน้ำใจจะก่อตัวขึ้นเมื่อพวกเขาต้องอยู่กับคนจำนวนมาก มันเป็นบทบาทของสังคมอยู่แล้ว ที่จะสร้างทางอยู่ร่วมกับคนอื่นอย่างมีความสุขให้เด็ก” บุปผาทิพย์ อธิบาย

               ระบบของกลุ่มรักษ์เขาชะเมาไม่ใช่ระบบโรงเรียน แต่เป็นระบบผสมผสานระหว่างชีวิตและชุมชนกับการเรียนในห้องเรียน โดยผู้ที่มีอายุตั้งแต่ 7-24 ปี สามารถเป็นสมาชิกได้ โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย เนื่องจากได้รับทุนสนับสนุนกิจกรรมจากกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ปัจจุบันจึงทำหน้าที่ชุมชนต้นแบบในการเปิดพื้นที่เรียนและเล่นของเด็กๆ ทั้งใน จ.ระยองและจังหวัดอื่นๆ ที่สนใจ สถานศึกษาสนใจทำกิจกรรม ติดต่อได้ที่ บ้านเลขที่ 45/3 หมู่ 1 ต.ทุ่งควายกิน อ.แกลง จ.ระยอง 21110 โทร.0-3466-9091 อีเมล : [email protected]

               
..................................

(เปิดปูมชีวิตเด็กรักษ์เขาชะเมา วิถีพัฒนาอย่างสร้างสรรค์ : โดย...หทัยรัตน์  ดีประเสริฐ )