นกเฉี่ยวดงธรรมดา | คมชัดลึก

               สองสัปดาห์ที่ผ่านมา ได้พาไปรู้จักกับนกสองชนิดที่มีตำแหน่งหลักใน bird wave (อันหมายถึงฝูงนกป่าที่มีหลายชนิดหากินร่วมกันและเคลื่อนที่ไปพร้อมๆ กัน) ผู้อ่านได้ทราบกันแล้วว่า "ผู้ระวังภัย" (sentinel species) ได้แก่นกแซงแซวหางบ่วงใหญ่ ให้กับฝูงที่เป็นนกกะรางหัวหงอกเป็น "ผู้นำ" (leader species) สำหรับครั้งนี้ ขอแนะนำให้รู้จักกับ นกเฉี่ยวดงธรรมดา (Common Woodshrike) ซึ่งอาจถูกจัดให้เป็น leader species ของฝูงนกที่มีขนาดย่อมลงมาหน่อย โดยเฉลี่ยแล้วฝูงนกตัวเล็กมักมีความหลากหลายและจำนวนตัวมากกว่าฝูงนกขนาดกลาง (ซึ่งมีสมาชิกคือสองชนิดที่ได้กล่าวถึงไปข้างต้น)

                ผู้อ่านบางท่านอาจจะได้เห็น bird wave ที่มีสองชนิดดังกล่าวในโครงการอบรมดูนกเบื้องต้นของสมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย (BCST) ในสุดสัปดาห์นี้ ในเวลาเดียวกัน อีกกิจกรรมที่ต้องการพลังมวลชนคือการเดินเท้าคัดค้านรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EHIA) เขื่อนแม่วงก์ ซึ่งวันอาทิตย์ที่ 22 นี้ คุณศศิน เฉลิมลาภ เลขาธิการมูลนิธิสืบ นาคะเสถียร นำขบวนมาถึงกรุงเทพมหานครพอดี

               กลับมาที่นกประจำสัปดาห์นี้ แม้ชื่อและหน้าตาจะดูไม่น่าสนใจ แต่นกเฉี่ยวดงธรรมดาพบได้เฉพาะป่าผลัดใบระดับต่ำ อันเป็นถิ่นอาศัยหลักที่จะได้รับผลกระทบหากมีการสร้างเขื่อนแม่วงก์ นกชนิดนี้มีจำนวนลดลงมากจากการสูญเสียถิ่นอาศัย ป่าเต็งรังและป่าเบญจพรรณในประเทศไทยผ่านการทำไม้และแผ้วถางจนแทบไม่เหลือ ชื่อนกเฉี่ยวดงรรมดา (ซึ่งน่าจะมาจากการแปลตรงตัวจากชื่ออังกฤษ) จึงฟังดูย้อนแย้ง เพราะปัจจุบันไม่ใช่นกธรรมดาๆ อีกต่อไปแล้ว หาดูยากกว่า นกเฉี่ยวดงหางสีน้ำตาล (Large Woodshrike) ญาติของมันที่พบได้ในป่าดิบมาก และจะยิ่งลดจำนวนลงอีกหากมีการสร้างเขื่อนต่างๆ ตามโครงการจัดการน้ำของทางรัฐบาล

                ข้อมูลจากป่าเต็งรังที่สมบูรณ์ของพม่าพบว่านกเฉี่ยวดงธรรมดาเป็นนกที่มีอัตราการพบใน bird wave สูงมากๆ และมีจำนวนตัวเฉลี่ยต่อฝูงสูงถึง 16 ตัว! จากประสบการณ์ของผู้เขียน ในประเทศไทยเจอมากกว่า 4 ตัวต่อฝูงก็ถือว่าเยอะแล้ว ชนิดที่มีหน้าที่เป็น "ผู้ระวังภัย" ของ bird wave ที่นำโดยนกเฉี่ยวดงธรรมดาคือ นกอีแพรดคิ้วขาว (White-browed Fantail) ซึ่งใกล้สูญพันธุ์ไปจากประเทศไทยเต็มที ลวดลายและสีสันละม้ายคล้ายที่นกเฉี่ยวดงน่าจะมีส่วนช่วยสร้างความสับสนให้กับสัตว์ผู้ล่า ทั้งสองชนิดมีแถบคาดตาสีเข้มยาวไปถึงแก้มและแถบคิ้วสีขาว บางครั้งนกเฉี่ยวดงชนิดนี้จึงถูกเรียกด้วยชื่อไทยที่ฟังดูเหมาะสมมากกว่า ว่า "นกเฉี่ยวดงคิ้วขาว" ด้วย

 ..............................

(นกเฉี่ยวดงธรรมดา : คอลัมน์นกป่าสัปดาห์ละตัว)