'เวียงกุมกาม'88ล้านจุดขายอยู่ตรงไหน? | คมชัดลึก

                     ถือว่าใกล้ความเป็นจริงไปทุกขณะแล้วสำหรับเมกะโปรเจกท์ “เวียงกุมกามอีเวนท์”ของ “เสี่ยแป๊ะ” สนธยา คุณปลื้ม รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม (วธ.) ร่วมกับกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา กระทรวงมหาดไทย เร่งดำเนินการวางแผนพัฒนาแหล่งโบราณสถานเวียงกุมกาม จ.เชียงใหม่ ให้เป็นพื้นที่การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมตามนโยบายรัฐบาล น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี ในช่วง 7 เดือน (ต.ค.2556-เม.ย.2557) ฤดูท่องเที่ยวของภาคเหนือนำรายได้เข้าสู่ประเทศให้ถึงเป้า 2.2 ล้านล้านบาท โดย "เสี่ยแป๊ะ" ตั้งใจเน้นจุดขายที่เมืองประวัติศาสตร์ สถาปัตยกรรม ในฐานะเมืองหลวงแห่งแรกของล้านนา และดูเหมือนว่าขณะนี้จะมีความพร้อมทุกด้าน ทั้งสถานที่ กิจกรรมภายใต้งบ 88 ล้าน แต่ในมุมมองนักวิชาการท้องถิ่น ผู้ประกอบการท่องเที่ยวในเวทีการประชุมการพัฒนาเวียงกุมกามเป็นพื้นที่วัฒนธรรมเพื่อการท่องเที่ยว ที่ศาลากลางจังหวัดเชียงใหม่ เมื่อเร็วๆ นี้ ยังเห็นต่างว่า เวียงกุมกามยังไม่มีจุดขายที่เพียงพอที่จะดึงดูดใจนักท่องเที่ยว

 

                     รศ.สมโชติ อ๋องสกุล อาจารย์ประจำภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ กล่าวว่า การส่งเสริมการท่องเที่ยวเวียงกุมกามไม่ใช่เพิ่งเริ่ม แต่ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องและชาวเชียงใหม่ทำมานานตั้งแต่ปี 2527 แต่ก็ประสบความล้มเหลว เวียงกุมกามยังมีจุดต้องแก้ไขหลายข้อ ประเด็นที่สำคัญคือ การจัดการองค์ความรู้เกี่ยวกับกำเนิดเวียงกุมกามให้ชัดเจนก่อน เพื่อไม่ให้นักท่องเที่ยวและมัคคุเทศน์เกิดความสับสน ยกตัวอย่างกรณีจุดจบเวียงกุมกาม ที่ไม่ใช่แผ่นดินไหว แต่มีสาเหตุมาจากเกิดน้ำท่วมใหญ่ดังปรากฏหลักฐานที่เครื่องถ้วยจีนต้าหมิงว่า นลี่วางเรียงเป็นตัวไขปริศนาที่ว่าจากเมืองบนดินตกไปอยู่ใต้ดินในช่วงปลายสมัยอยุธยา และนอนลงไปอย่างราบเรียบ ไม่ได้หักแตกจากแผ่นดินไหว เป็นต้น ดังนั้นกระทรวงวัฒนธรรมจะต้องทำองค์ความรู้นี้ให้ชัดเจนเพื่อเป็นคู่มือการเรียนรู้ของนักท่องเที่ยว

 

                     “กระบวนการเรียนรู้ประวัติศาสตร์โบราณคดี วัฒนธรรมของท้องถิ่นคือหัวใจหลัก แน่นอนว่า ถ้าเราสร้างทุกอย่างดี ทุกอย่างพร้อม การท่องเที่ยวก็จะตามมา ประเด็นต่อมาคือ การพัฒนาให้เวียงกุมกามอยู่ในรูปแบบอุทยานประวัติศาสตร์ที่มีชุมชนอยู่ร่วมกันเหมือนอุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา มีการทำภาพเมืองโบราณแห่งนี้เป็นสามมิติว่าเป็นเมืองเดียวที่อยู่ใต้ดินที่สมบูรณ์ สุดท้ายคือการบริหารจัดการเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชน เช่น การจำกัดรถยนต์ขนาดใหญ่ให้อยู่ในพื้นที่ที่กำหนด งานสร้างห้องน้ำที่กู่ป้าด้อมและที่ศูนย์ข้อมูลเวียงกุมกาม การดูแลไม่มี ยังไม่เพียงพอและไม่สะอาด สุดท้ายความรู้ที่ล่าช้าทำให้แม่น้ำปิงทำลายวัดในเวียงกุมกามไป 1 วัดแล้ว นี่คืองานท้าทายของกระทรวงวัฒนธรรมว่าจะทำอย่างไร น้ำท่วมเป็นธรรมดา แต่น้ำต้องไม่ขังเกิน 1 เดือน จนโบราณสถานพร้อมจะเปื่อยยุ่ยเพราะพลังน้ำ”รศ.สมโชติกล่าว

 

                     ไพรัช โตวิวัฒน์ ที่ปรึกษาสมาคมผู้ผลิตและผู้ส่งออกสินค้าหัตถกรรมภาคเหนือ กล่าวว่า เมื่อ 10 กว่าปีที่แล้ว รัฐบาลก็เคยโปรโมทเวียงกุมกามขึ้นมา สุดท้ายก็เงียบหายไป ดีใจที่รัฐบาลนี้จะมีการพัฒนาอีกครั้ง แต่เมื่อมีโอกาสได้ลงพื้นที่เวียงกุมกามก็ยังพบว่า ยังมีอีกหลายส่วนที่จะต้องมีการเชื่อมโยงกันกับชุมชนให้เกิดประโยชน์ เพราะไม่อยากให้เหมือนหมู่บ้านที่มีต้นลำพูที่มีหิ่งห้อย มีการนำเรือนักท่องเที่ยวไปทุกวัน วันหลายรอบ ไม่ได้หลับไม่ได้นอน จนเจ้าของบ้านอยากจะตัดต้นลำพูทิ้ง เพราะไม่ได้ประโยชน์อะไร ได้แต่การรบกวน เชื่อว่าหากเกิดเหตุการณ์เช่นนี้ การทำงานในอนาคตคงไม่ได้รับความร่วมมือจากชาวบ้านแน่ อย่างเวียงกุมกามยังมีการสร้างห้องแถว สร้างหอพัก โดยไม่ได้คำนึงถึงผลที่ตามมา สิ่งที่ยังขาดในพื้นที่คือ กิจกรรมต่างๆ ที่กิน ที่เที่ยว ที่ซื้อของ ต้องมีเพราะเป็นแหล่งรายได้ถึง 30 เปอร์เซ็นต์

 

                     ด้าน สำเร็จ เห็นคำ ผู้แทนภาคอุตสาหกรรมท่องเที่ยวใน จ.เชียงใหม่ กล่าวว่า เวียงกุมกามเราได้บรรจุเป็นโปรแกรมท่องเที่ยวกับบริษัททัวร์ต่างๆ ใช้เวลาประมาณครึ่งวัน เป็นการเที่ยวแบบปั่นจักรยานจากตัวเมืองเชียงใหม่ ผ่านสารภี เข้าเวียงกุมกาม แต่สภาพของเวียงกุมกามไม่สามารถอยู่ได้ทั้งวัน นักท่องเที่ยวบอกว่าเวียงกุมกามควรทำอะไรให้ดีกว่านี้ เช่น ภูมิทัศน์ของเวียงกุมกามเป็นแบบผสมกับชาวบ้าน นักท่องเที่ยวไปครั้งเดียวแล้วไม่ไปอีก บางคนบอกว่า ไม่น่าจะนำมาขายในโปรแกรมท่องเที่ยว ขอพูดตรงๆ เพราะเวียงกุมกามมีสิ่งที่ยังไม่สมบูรณ์ เคยเสนอให้เวียงกุมกามให้ท่องเที่ยวแบบเมืองสโลว์ซิตี้ ค่อยเป็นค่อยไป ไม่ใช่นั่งรถราง 40 นาทีก็ดูเสร็จ

 

                     “ต้องมีการปรับภูมิทัศน์ของเวียงกุมกาม เส้นทางท่องเที่ยวต้องเข้าใจได้ง่าย ตรงไหนคือจุดเริ่มต้น แล้วจุดจบอยู่ไหน มีแผนที่ที่ดี จุดประวัติศาสตร์คืออะไรที่ต้องสนใจดู ทำไมเราไม่ทำตลาดบกตลาดน้ำในเมื่อประวัติศาสตร์เวียงกุมกามมีตลาดบกตลาดน้ำ ให้ชาวบ้านมาช่วยกันให้เกิดตลาดบกโบราณ แต่งตัวแบบโบราณ ทำให้มีชีวิตชีวา จุดสุดท้ายอาจจะจบที่เจดีย์เรียม ที่มีความสมบูรณ์ สถาปัตยกรรมแบบลำพูน จัดระเบียบรถรางนักท่องเที่ยวอย่างเป็นระบบ รถม้าที่ตอนนี้แบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม ต้องเป็นระบบ ราคาเดียว ศูนย์ข้อมูลเวียงกุมกามต้องติดต่อได้ ไม่ใช่ติดต่อไม่ได้ เรื่องนี้ควรจะทำก่อนเรื่องอื่นๆ” ตัวแทนสมาคมท่องเที่ยวใน จ.เชียงใหม่  กล่าว

 

                     ขณะที่ ผู้แทนการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย บอกว่า ขณะนี้ ททท.ได้จัดทำแผนการส่งเสริมการท่องเที่ยวเวียงกุมกามปี พ.ศ.2557 (ปั่นสองล้อ ผ่อเวียงกุมกาม) และยินดีที่จะบูรณาการการดำเนินงานร่วมกับหน่วยงานต่างๆ

 

                     เชื่อแน่ว่า เรื่องงบประมาณ จัดกิจกรรมและประชาสัมพันธ์เวียงกุมกามให้เป็นที่รู้จักอีกครั้ง ไม่ใช่เรื่องยากสำหรับ “รมว.วัฒนธรรม” แต่สิ่งที่นักวิชาการ ผู้ประกอบการสะท้อนภาพให้เห็นนั้น คือความห่วงใยในฐานะคนพื้นที่ที่ต้องการส่งเสริมการท่องเที่ยวเวียงกุมกามเป็นไปอย่างยั่งยืน ไม่ใช่แค่ 7 เดือน

 

 

............................

 

(อัดงบ-ปรับโฉม-ประโคมอีเวนท์'เวียงกุมกาม'88 ล้าน จุดขายอยู่ตรงไหน? : โดย...ผกามาศ ใจฉลาด)