'พาเด็กๆ ชมโบราณสถาน'
ศิลป์แห่งแผ่นดิน : 'พาเด็กๆ ชมโบราณสถาน' : โดย...ศักดิ์สิริ มีสมสืบ
อย่านึกว่าเป็นไปไม่ได้ อย่าคิดว่าเด็กๆ จะไม่รื่นรมย์ อย่าคิดว่าเด็กๆ ไม่สนใจ พ่อแม่ชอบเดินห้าง เด็กๆ ก็ชอบเข้าห้าง หากพ่อแม่ขยายความสนใจของตนให้กว้างขวางขึ้น เด็กๆ ของเราก็โอเคอยู่แล้ว
ครอบครัวผมเป็นครอบครัวนักเที่ยว ไม่ต้องใช้คำว่า “ทัศนศึกษา” ก็ได้ครับ เอาแค่ชอบเที่ยว อยากดูนั่น อยากชมนี่ อยากไปดู ไปชม ไปดม ไปชิม ไปสัมผัส ด้วยมือ ด้วยตา ด้วยหู จมูก ลิ้น กายใจ
ผมพาเด็กๆ ออกเดินทางกันตั้งแต่อายุได้ขวบเศษๆ เริ่มตั้งแต่รอบๆ บ้าน ในพื้นที่ถิ่นฐาน บ้านเกิด ภูมิลำเนา เที่ยวตามทุ่งนา ป่าเขา บุ่ง ทาม ห้วย หนอง คลองบึง เข้าวัดทุกวัด ในรัศมีความสนใจ ดูพระประธานในโบสถ์ ดูศาลา หอระฆัง สนใจกระทั่งต้นไม้ในวัด ต้นหญ้าริมทาง บางทีขับรถวาดหวังถึงจุดหมาย แต่กลับแวะทักทายสนทนากับต้นทองกวาวข้างทางที่ออกดอกสีส้ม พราวสะพรั่งว่าไฉน ทิ้งใบหมด ไม่เหลือไว้ปรุงอาหารเลยหรือไร
เด็กๆ บ้านผม (10 ขวบ และ 4 ขวบ) ก็เช่นเดียวกับเด็กวัยเดียวกันทุกคน คือ “อยากรู้อยากเห็น” หน้าที่ของผู้ใหญ่ก็คือ สร้างโอกาส กระตุ้น ปลุกเร้า และขยายความสนใจให้กว้างขวางออกไป
ผมพาเด็กๆ ไปชมโบราณสถานอยู่บ่อยครั้ง ปราสาทหินพิมาย อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย ศรีสัชนาลัย ศรีเทพ อยุธยา กำแพงเพชร พาเด็กๆ เที่ยววัดเก่าแก่ ไหว้พระธาตุสำคัญทุกหนแห่ง เล่านิทาน ตำนาน เกร็ดประวัติศาสตร์ของโบราณสถาน โบราณวัตถุนั้นๆ ให้ฟังก่อนเท่านี้แหละครับ เด็กๆ จะ “อิน” สนุกเพลิดเพลินกับการเดินบ้าง วิ่งบ้าง ชมพลางอย่างกระตือรือร้น
ผมเคยพาไปเที่ยววัดมหาธาตุที่สรรคบุรี เล่าเรื่องเมืองแพรกศรีราชา เล่าเรื่องเจ้าอ้าย เจ้ายี่ และเจ้าสาม อ้ายผู้พี่ กับยี่ผู้น้อง ยกทัพเข้ากรุงศรีอยุธยา คราวพระราชบิดาสิ้นพระชนม์ แก่งแย่งบัลลังก์กันเข่นฆ่ากันตาย เลยกลายเป็นเจ้าสามที่ได้ครองราชย์ อีกเดือนต่อมา ผมพาเด็กๆ ไปเที่ยวอยุธยา และได้ไปชมวัดที่เจ้าสามสร้าง ทันทีที่ไปถึงๆ เด็กๆ ก็ทวนความจำเรื่องเจ้าอ้าย เจ้ายี่รบกันขึ้นมา จากนั้นก็รีบวิ่งนำหน้าพ่อแม่เข้าชมโบราณสถาน
เจ้าคนโต ขึ้นบันไดพระปรางค์ไปจนถึงทางเข้าห้องเล็กๆ มีบันไดแคบๆ และชัน ลงไปข้างล่างที่เป็น “กรุ”
ล่าสุด เมื่อวันที่ 12 สิงหาคม ผมพาเด็กๆ ไปเที่ยว “ปราสาทเมืองสิงห์” ที่กาญจนบุรี เจ้าตัวเล็กวัย 4 ขวบของผม ปีนป่ายขึ้นบันไดปราสาทหินอย่างคล่องแคล่ว จนไล่ตามดูแลแทบไม่ทัน เห็นได้ชัดว่า เด็กๆ สามารถดื่มซับความรู้สึกของอดีตกาลได้ ออกจากตัวประสาทหิน ยังไปดูเทวรูปในพิพิธภัณฑ์กันอีก ดูอย่างตั้งอกตั้งใจ ดูละเอียดลออ ถึงขนาดนับแขน นับมือ เทวรูปพระโพธิสัตว์ "นาปรัชญาปรามิตา" ว่ามีกี่จำนวนเท่าใด
การพาเด็กๆ เที่ยวชมโบราณสถานนั้น พ่อแม่ควรหาข้อมูลเบื้องต้น เช่น ตำนาน เกร็ดประวัติศาสตร์ที่น่าสนใจ เล่าปูพื้นให้เขาฟัง เล่าให้สนุกแบบเล่านิทานนั้นแหละครับ นั่นจะทำให้เขาจินตนาการต่อ และจินตนาการจะทำหน้าที่เชื่อมโยงความรู้ของเขาต่อไป ทีนี้แหละ เขาจะเป็นเด็กที่ “เที่ยวเป็น” เที่ยวสนุก.. เรื่อง “ความรู้” นั้น ไม่สำคัญเท่าความ “รู้สึก” หรอกครับ ควรเริ่มต้นที่ความรู้สึกก่อนครับ
นี่คือคำแนะนำเล็กๆ น้อยๆ จากครอบครัวนักเที่ยวครับ
------------------------
(ศิลป์แห่งแผ่นดิน : 'พาเด็กๆ ชมโบราณสถาน' : โดย...ศักดิ์สิริ มีสมสืบ)