หลง'ข้าวสาร'ไปโผล่บ้านคุณชาย | คมชัดลึก

          สัญจรรอนแรมไปหลายถิ่นที่ ไม่นึกว่าจะมาตกม้าตายง่ายๆ ที่กรุงเทพฯ บ้านเราเอง เมื่อเพื่อนพ้องชวนไปงานเปิดนิทรรศการภาพ ที่ร้านอาหารแห่งหนึ่งย่านถนนข้าวสาร  นึกในใจว่าถนนชุมนุมฝรั่งสายนี้จะซับซ้อนซ่อนเงื่อนอะไรหนักหนา แต่ที่ไหนได้ มีตรอกเล็กซอยน้อยซ่อนอยู่มากมาย เดินเหงื่อตกไปจนถึงจุดหมายตามลายแทง โผล่ไปเจอตึกฝรั่งศิลปะโคโลเนียลงามสง่าด้วยประตูหน้าต่างโค้งอย่างอลังการ ซ่อนตัวอยู่ท่ามกลางตึกแถวอันคราคล่ำด้วยฝรั่งตาน้ำข้าว
 
          ไหนว่าแสดงงานที่ ร้านเช บรูโน นี่มันบ้านทรายทอง หรือไม่ก็คฤหาสน์บรรดาคุณชายตระกูลจุฑาเทพชัดๆ เพื่อนตอบว่าที่กล่าวมานั้นถูกทั้งหมด เพราะนี่คือ ห้องอาหาร Chez Bruno และเมื่อไม่นานมานี้ เพิ่งใช้เป็นโลเกชั่นถ่ายทำละครชุดสุดฮิต “สุภาพบุรุษจุฑาเทพ” เพราะอาคารฝรั่งหลังนี้เคยเป็นคฤหาสน์ของข้าราชการชั้น “พระยา” ตั้งแต่ปลายสมัยรัชกาลที่ 5 รุ่นราวคราวเดียวกับ “บ้านทรายทอง” ของตระกูลพินิตนันท์ ในนวนิยายของ ก.สุรางคนางค์ ที่ส่งให้พจมาน สว่างวงศ์ ดังเป็นพลุแตก
 
          อีกทั้งยังมีป้ายบอกไว้ชัดเจนว่า คฤหาสน์หลังนี้มีสถานะเป็น “ข้าวสาร มิวเซียม” พิพิธภัณฑ์จัดแสดงความเป็นมาของถนนข้าวสาร ที่เดิมเรียกกันว่า “ตรอกข้าวสาร” ย่านเก่าสมัยรัชกาลที่ 6 (ที่มา : http://th.wikipedia.org) แหล่งค้าข้าวสารใหญ่ที่สุดของเขตพระนคร โดยข้าวสารจากฉางข้าวหลวง สะพานช้างโรงสี ริมคลองคูเมืองเดิม (คลองหลอด) ขนส่งลัดเลียบมาตามลำน้ำเจ้าพระยา มาขึ้นที่ท่าเรือบางลำพู ที่วันนี้เป็นสวนสันติไชยปราการ หลังป้อมปราการใหญ่แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ที่ยังหลงเหลืออยู่ คือป้อมพระสุเมรุ ก่อนมาถึงจุดขายสำคัญคือถนนข้าวสารในวันนี้
 
          “ข้าวสาร มิวเซียม” ตั้งอยู่ชั้นสองของคฤหาสน์อายุเกินศตวรรษ หรือกว่า 100 ปี ที่สร้างขึ้นโดยพระยาอาทรธุรศิลป์ (ม.ล.ช่วง กุญชร ณ อยุธยา) อธิบดีกรมศิลปากรท่านแรกของสยาม โดยท่านว่าจ้างช่างชาวอิตาเลียน ทีมที่ออกแบบพระที่นั่งและวังเจ้านายองค์สำคัญ รวมถึงพระที่นั่งอนันตสมาคม ฯลฯ มาออกแบบบ้านหลังนี้ เป็นเรือนก่ออิฐ 2 ชั้น ภายในตกแต่งด้วยไม้สักทั้งต้น ที่ชั้นล่างแบ่งเป็น ห้องรับแขก มีภาพเขียนสีลายโป๊ยเซียนแบบจีน ห้องนั่งเล่นมีผนังและลายเพดานตกแต่งเป็นลายอียิปต์ จึงเรียก “ห้องอียิปต์” ที่เพดานมีภาพเขียนเฟรสโกบนผนังแบบอียิปต์ วาดโดย มร.ซี. รีโกลี ผู้วาดภาพเพดานพระที่นั่งอนันตสมาคม และเป็นอาจารย์ของอาจารย์ศิลป พีระศรี ปูชนียบุคคลด้านศิลปะของไทย แต่บางตำราก็ว่าเป็นฝีมือวาดของอาจารย์ศิลปเอง
 
          ห้องใหญ่สุดเป็น "ห้องไทย" ตกแต่งสไตล์ไทย ประดับภาพวาดสถานที่สำคัญหลายแห่งในกรุงเทพฯ เช่น วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม วัดอรุณราชวรารามวรวิหาร ฯลฯ ส่วนห้องอาหารตกแต่งแบบฝรั่ง ลายเพดานเป็นภาพเขียนฝีมือ คุณหญิงกฤตราชทรงสวัสดิ์ (เชย ไกรจิตติ) ผู้ได้รับบ้านหลังนี้ เป็นมรดกตกทอดจากท่านเจ้าคุณอาทรธุรศิลป์ ผู้บิดา โดยรับมอบเป็นเรือนหอ เมื่อคุณหญิงสมรสกับพระยากฤตราชทรงสวัสดิ์ คุณหญิงเชยเป็นลูกศิษย์รุ่นแรกของ อ.ศิลป พีระศรี ต่อมาเป็นพระอาจารย์ถวายการสอนเขียนภาพแก่ สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี ในรัชกาลที่ 7 ท่านจึงนับเป็นศิลปินหญิงในยุคแรกของงานศิลปะเขียนภาพสมัยใหม่ในสยามประเทศ
             
          กาลต่อมา ท่านยกบ้านหลังนี้ให้เป็นเรือนหอของบุตรชายคนโต คือศาสตราจารย์สรรเสริญ ไกรจิตติ อดีตประธานคณะกรรมการกฤษฎีกา บ้านหลังนี้จึงได้ชื่อว่า “บ้านไกรจิตติ” ที่ผ่านกาลเวลามาถึงสี่แผ่นดิน แต่ยังยืนหยัดอยู่อย่างสง่างาม ใครไปเยือน “บ้านไกรจิตติ” ช่วงเดือนนี้ จะได้กำไรหลายสถาน ทั้งได้ชิมอาหารฝรั่งเศสที่ห้องอาหาร Chez Bruno ได้ชมอาคารคลาสสิกสไตล์อิตาเลียน ชมภาพเขียนฝีมืออาจารย์ศิลป และอาจารย์ของอาจารย์ศิลป ได้รับรู้ที่มาที่ไปของถนนข้าวสาร ในห้องข้าวสาร มิวเซียม อีกทั้งตลอดเดือนกรกฎาคมนี้ ยังมีการจัดแสดงนิทรรศการภาพถ่าย ชุด “@Bangkok” ผลงานกลุ่มศิลปิน Exit ที่เคยสร้างความฮือฮาด้วยการจัดแสดงงานภาพถ่าย บนรรศการภาพถ่าย ชุด "ญฒนเหลืออยูรดาคุณชายในงามสง่าด้วยโค้งนผนังอาคารร้างย่านราชเทวีมาแล้ว โดยมีวรพจน์ หลักดี ช่างภาพ Street Photo ระดับแนวหน้า เป็นหัวเรี่ยวหัวแรงสำคัญ
        
          วันนี้ (วันอาทิตย์ที่ 14 กรกฎาคม) นอกจากแสดงนิทรรศการภาพแล้ว กลุ่ม Exit ยังจัดรายการเสวนา ในหัวข้อ “เปิดประสบการณ์ถ่ายภาพกับ "บิ๊ก" อัษฎาวุธ ซารัมย์ และอนุชิต สุนทรกิติ” ตั้งแต่ 15.00-17.00 น. ส่วนวันเสาร์ที่ 20 กรกฎาคม เสวนากับอาจารย์สมปอง ดวงไสว นักวัฒนธรรมบางลำพู และธีรภาพ โลหิตกุล ในหัวข้อ “การเปลี่ยนแปลงของกรุงเทพฯ ในมุมมองของนักเขียนและช่างภาพ” เวลา 15.00-17.00 น. เช่นกัน
 
          ท่านใดสนใจ ไปชมและฟังกันได้ตามอัธยาศัย คุ้มค่าไม่ด้อยไปกว่าการได้ชมบรรดาคุณชาย ในละคร “สุภาพบุรุษจุฑาเทพ” ทีเดียวเชียว!

.......................................
(หมายเหตุ หลง 'ข้าวสาร' ไปโผล่บ้านคุณชาย : คอลัมน์ ท่องไปกับใจตน เรื่อง-ภาพ...  ธีรภาพ โลหิตกุล)