กรมโยธาฯ ตั้งเป้าจัดผังเมือง | คมชัดลึก

               กรมโยธาธิการและผังเมือง หวังโชว์ผลงานชิ้นโบแดง สร้างผังเมือง "เกาะเต่า" จ.สุราษฎร์ธานี เป็นเมืองต้นแบบ เป็นสวรรค์ของนักท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ พร้อมทั้งทำผังเมืองรวมจังหวัดให้ออกมาดีที่สุด วอนขอความร่วมมือจากประชาชน รวมแสดงความเห็นและให้ความร่วมมือในการทำผังเมืองรวมจังหวัดให้ออกเป็นรูปธรรม ภายใต้แนวคิด "เมืองน่าอยู่ สิ่งแวดล้อมดี ประชาชนมีความสุข"

               มณฑล สุดประเสริฐ อธิบดีกรมโยธาธิการและผังเมือง กระทรวงมหาดไทย เล่าถึงความรับผิดชอบงานของกรมว่า มีหลายเรื่องที่ต้องเร่งทำ และมีหลายเรื่องที่ต้องสานต่อ งานในหน้าที่รับผิดชอบแบ่งเป็นสองส่วนคือ งานโยธา และงานผังเมือง เริ่มจากงานด้านโยธา ซึ่งเป็นเรื่องเกี่ยวกับงานอาคาร งานด้านช่าง กรมโยธาฯ มีหน้าที่กำกับดูแล พ.ร.บ.อาคาร พ.ร.บ.ขุดดิน ถมดิน พ.ร.บ.วิศวกร พ.ร.บ.สถาปนิก งานก่อสร้างระบบป้องกันน้ำท่วมพื้นที่ชุมชน เขื่อนป้องกันตลิ่งริมแม่น้ำ ริมทะเล ทั้งในประเทศและที่กั้นพรมแดนระหว่างไทยกับประเทศเพื่อนบ้าน ทุกสาย ในส่วนของแม่น้ำภายในประเทศ กรมโยธาฯ ถ่ายโอนอำนาจการดูแลให้องค์กรส่วนท้องถิ่นดูแล กรมโยธาฯ รับผิดชอบด้านการก่อสร้างเขื่อนที่ต้องใช้งบประมาณสูงในการก่อสร้าง ซึ่งทั้งสองส่วนต้องได้รับความร่วมมือจากประชาชน

               "ในแต่ละปีได้รับคำร้องจำนวนมากจากท้องถิ่น ในการสร้างเขื่อนป้องกันตลิ่งพัง ประมาณ 100-200 กม. แนวโน้มจะต้องสร้างไปเรื่อยๆ เพราะแม่น้ำภายในประเทศ มักจะมีการเปลี่ยนแปลงของกระแสน้ำในช่วงรอยต่อระหว่างหน้าน้ำกับหน้าแล้ง ดินมีโอกาสพังทลายค่อนข้างสูง โดยเฉพาะที่ลุ่มในภาคกลาง เช่น แม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำป่าสัก แม่น้ำท่าจีน แม่น้ำแม่กลอง ทำความเสียหายให้แก่ประชาชน กรมโยธาฯ เข้าไปก่อสร้างให้ตลอด ทยอยสร้างเขื่อนไปเรื่อยๆ ตามความจำเป็น"

               ในส่วนของริมทะเล กรมเข้าไปดำเนินการแก้ไขให้ ทั้งชายฝั่งอันดามันและอ่าวไทย ที่มีความยาวไม่ต่ำกว่า 3,000 กม. มีการกัดเซาะหนักๆ เกือบ 200 กม. โดยเฉพาะฝั่งอ่าวไทย ตั้งแต่ จ.เพชรบุรี ลงไปจนถึง จ.นราธิวาส มีการัดเซาะรุนแรงหลายพื้นที่ เช่น แหลมตะลุมพุก จ.นครศรีธรรมราช เป็นต้น รวมทั้งด้านตะวันออก เช่น จ.สมุทรปราการ จ.ฉะเชิงเทรา กรมโยธาฯ พยายามสนับสนุนงบประมาณเพื่อสร้างเขื่อนป้องกันตลิ่งพังทลายก่อน เพราะเป็นการเสียผืนดินไปโดยไม่จำเป็น ซึ่งถ้าเทียบราคาที่ดินที่หายไปของจังหวัดเหล่านี้ นับเป็นมูลค่ามหาศาล บางที่ราคาที่ดินสูงกว่าการสร้าเขื่อน การสร้างเขื่อนเพื่อรักษาพื้นดินไว้เป็นเรื่องที่ดีกว่า

               "การสร้างเขื่อนริมแม่น้ำระหว่างประเทศ หลักๆ คือ แม่น้ำโขง แต่ละปีมีการสร้างเขื่อนเป็นแนวยาวประมาณ 100 กม. เพราะแม่น้ำโขงมีความยาวประมาณ 395 กม. ตามแนวชายแดนไทย-ลาว มีการกัดเซาะตลอด ตั้งแต่ จ.เลย เรื่อยลงไปจนถึง จ.อุบลราชธานี เพราะในแต่ละปีไทยเสียพื้นที่ริมแม่น้ำโขงไปปีละประมาณ 300-400 ไร่ โดยไม่ต้องไปสู้รบกับใคร ที่ดินหายไปเฉยๆ เขื่อนที่ทำก็เพื่อรักษาพื้นที่ของไทยไว้ ซึ่งกรมโยธาฯ ได้รับความชมเชยจากทุกภาคส่วนในกรณีนี้ เพราะเขื่อนที่สร้างเป็นเขื่อนหินที่ดูกลมกลืนกับธรรมชาติ ไม่กระทบสิ่งแวดล้อม เป็นการรักษาชายเขตของประเทศไทยให้คงอยู่ต่อไปด้วย"

               ส่วนเรื่องการพัฒนาการก่อสร้างตามผังเมือง อธิบดีมณฑล กล่าวว่า เมื่อก่อนกรมถูกเรียกว่า "เสือกระดาษ" เพราะมีข้อห้ามมากมาย ทำโน้นทำนี่ไม่ได้ แต่กรมมองว่า ถ้ามีผังและพัฒนาตามผัง บ้านเมืองก็จะเจริญเติบโตตามที่วางผังไว้ ในขณะนี้ที่ทำไว้มีหลายพื้นที่ เริ่มจากเมืองที่ได้รับความสนใจจากประชาชนก่อน เมืองแรกได้แก่ "หัวหิน" เข้าไปปรับปรุงคลองระบายน้ำเลียบทางรถไฟ ระบายน้ำจากตัวเทศบาลเมืองให้ไหลลงสู่ทะเลแถวเขาตะเกียบ เพราะก่อนหน้านี้ ฝนตกไม่นานน้ำก็ท่วมหัวหินแล้ว แต่หลังจากวางผังเมืองใหม่ น้ำไม่ท่วมอีก

               "คลองระบายน้ำที่ว่านี้ เป็นคลองตามแนวพระราชดำริพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เป็นการสนองพระราชดำริที่จะช่วยแก้ไขปัญหาให้ประชาชน นอกจากนี้ ยังมีการสร้างถนน ซอย 112 ซึ่งเป็นทางลัดที่ระบายรถจากเขาเต่า เขาตะเกียบ ไม่ต้องเข้าตัวเมือง สามารถตัดออกถนนบายพาสได้เลย เป็นการบรรเทาการจราจรที่ไม่ต้องผ่านตัวเมืองหัวหิน มีการสร้างถนนเลียบคลองชลประทาน ซึ่งในความเป็นจริง หัวหินควรจะมีถนนหลายๆ สายเช่นเดียวกับพัทยา เพื่อช่วยแบ่งเบาการจราจร ซึ่งกรมได้ให้นโยบายกับทางสำนักงานโยธาและผังเมืองหัวหิน ไปศึกษษดูว่า ถ้ามีการตัดถนนคู่ขนานตรงกลาง ระหว่างถนนเพชรเกษมสายเก่า กับถนนบายพาสแถวเขาหินเหล็กไฟ จะมีความเป็นไปได้หรือไม่"

               ยังมีอีกหลายพื้นที่ที่ลงมือเริ่มทำ เช่น อ.บางคล้า จ.ฉะเชิงเทรา อ.อัมพวา จ.สมุทรสงคราม ซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยว เสาร์-อาทิตย์รถติดมาก ควรมีการสร้างที่จอดรถสาธารณะ เพื่อรองรับรถนักท่องเที่ยว ปรับปรุงภูมิทัศน์ ทำท่าเทียบเรือเพิ่มเติม ต่อเชื่อมถนนให้การสัญจรคล่องตัวมากขึ้น ขอทำในจังหวัดท่องเที่ยวก่อน เพื่อให้คนได้เห็นภาพว่า ถ้าพัฒนาเมืองให้เป็นไปตามผัง หน้าตาเมืองที่ออกมาจะเป็นอย่างไร ปีนี้ตั้งไว้ 10 สาย ใน 10 จังหวัด และจะทำต่อให้ครบจังหวัดละ 1 สายทั่วประเทศต่อไป ถ้าทำแล้วเกิดผลดีรัฐบาลก็คงให้ทำต่อไป

                "นโยบายปี 2557 ที่กรมตั้งไว้คือ เรื่องถนน ที่มีแนวเดิมอยู่แล้ว แต่ไม่ได้ทำเสียที ประชาชนที่อยู่ตามแนวถนนจะไปขออนุญาตก่อสร้างอะไรก็ทำไม่ได้ เดือดร้อนมาก เป็นเพียงแนวถนนในกระดาษ ถ้าทำถนนต้องมีการเวนคืนที่ดินจำนวนมาก แต่ผมมองเห็นว่า กรมรับผิดชอบกฎหมายการปฏิรูปที่ดินเพื่อการพัฒนาพื้นที่ ความหมายคือ จะเป็นการรวมโฉนดที่ดินหลายๆ แปลง แล้วจัดแปลงที่ดินใหม่ แล้วมาประยุกต์ว่า ถนนตามผังเมืองรวม ถ้านำมาจัดรูปตามแนวถนนตามผังเมืองรวม ประชาชนที่ดินส่วนที่เข้าโครงการก็ไม่ถูกเวนคืน แต่ต้องอุทิศที่ดินให้เป็นสาธารณะประมาณ 5-20% เพื่อก่อสร้างถนน ประโยชน์ที่ได้คือ ประชาชนไม่ต้องถูกเวนคืนที่ดินทั้งหมด แต่ที่ดินอาจจะเหลือน้อยลง เมื่อที่ดินมีถนนตัดผ่าน ราคาที่ดินก็จะสูงขึ้น ถือเป็นการเพิ่มมูลค่าที่ดินไปในตัว ประชาชนก็ได้ถนน หลวงก็ไม่ต้องเสียค่าเวนคืน ได้ประโยชน์กันทุกฝ่าย ถือเป็นเครื่องมือในการปฏิรูปประเทศที่ดี โดยไม่ต้องเวนคืน"

               โครงการนี้มีความเป็นไปได้ เพราะรัฐบาลก็ไม่ต้องไปเวนคืนที่ดิน ได้ประโยชน์ทั้งสองฝ่าย เมืองก็เจริญเติบโต ประเทศก็มีการพัฒนาขึ้น แต่คงต้องมีการทำประชาพิจารณาก่อนเพื่อสอบถามความคิดเห็นของประชาชนก่อน เป็นเรื่องที่ทุกฝ่ายให้การสนับสนุน ที่ทำเสร็จไปแล้วคือ จ.น่าน จ.สุพรรณบุรี กำลังแบ่งโฉนดอยู่ แต่ไม่มีการกำหยดระยะทาง แต่ต้องทำตลอดเส้น โดยคำนึงถึงการจราจรเป็นหลัก

               ส่วนปัญหาเรื่องการจัดผังเมืองรวมจังหวัด ที่เริ่มทำมาตั้งแต่ ปี 2547 อธิบดีมณฑล กล่าวว่า เพิ่งทำได้เพียง 9 จังหวัด มีความละเอียดสูง จึงทำได้ช้า ควรจะมีการปรับปรุงให้เกิดการพัฒนาเมืองกับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมไปพร้อมๆ กันให้มากขึ้นในอนาคต ห้ามสร้างสิ่งที่ส่งผลกระทบต่อประชาชนเป็นหลัก ลดทอนขั้นตอนยุงยากต่างๆ ให้เกิดความสมดุล

                "ผมทำผังเมืองตัวอย่างที่ เกาะเต่า จ.สุราษฎร์ธานี เพราะเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่ได้รับความนิยมมากจากนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ แต่ถนนในเกาะยังไม่ได้รับการพัฒนา การลงทุนยังไม่เป็นระเบียบ แต่ธรรมชาติบนเกาะเต่ายังมีความบริสุทธิ์อยู่ และยังพัฒนาได้ ผมส่งทีมงานเข้าไปวางผังเมือง ไปคุยกับชาวบ้าน มีความคืบหน้าไปมากแล้ว เจ้าของพื้นที่ควรจะมีบทบาทกำหนดชีวิตของตนเองว่า อยากได้อะไร โดยมีความรู้เรื่องผังเมืองไปอธิบายให้คนบนเกาะเต่าเข้าใจ โดยกรมจะเป็นผู้วางผังเมืองทั้งหมด ทั้งเรื่องถนน น้ำกิน น้ำใช้ น้ำเสีย ขยะ ท่าเทียบเรือระดับอินเตอร์ ศูนย์อำนวยความสะดวกนักท่องเที่ยว ควบคุมความสูงของอาคาร อาจจะมีการกำหนดสีของอาคารให้ออกมาในแนวทางเดียวกันเพื่อความสวยงามเหมือนในหลายๆ ประเทศที่ทำไว้ โดยมีรูปแบบผังเมืองที่เหมาะสมครอบอีกชั้น เพื่อไม่ให้ผังเมืองบิดเบี้ยว ให้เป็นเมืองตัวอย่างในการพัฒนาพื้นที่ต่อไป ผมตั้งใจมากที่จะทำผังเมืองเกาะเต่าให้เป็นผลงานชิ้นโบแดงของกรม เป็นสถานที่ท่องเที่ยวนานาชาติเชิงอนุรักษ์ต่อไปในอนาคต"

               งานผังเมือง มีกฎหมายที่กระทบความเป็นอยู่ของประชาชน เป็นเรื่องใหญ่ที่ต้องคิดมากมาย ต้องระดมความคิดเห็นของหลายฝ่าย หลายคนในกรม และบูรณาการให้ออกมาในแนวทางเดียวกัน เพื่อพัฒนาผังประเทศให้ออกดีที่สุด ทำให้ทุกฝ่ายสมประโยชน์ ส่วนผังเมืองรวมจังหวัดที่เพิ่งประกาศไป 9 จังหวัดนั้น กรมโยธาฯ อยากขอความร่วมมือจากประชาชน และทุกภาคส่วน รวมทั้งเอ็นจีโอ ให้เข้าใจว่า กรมทำเพื่อให้เกิดความสมดุลในการพัฒนาประเทศ บนพื้นฐานที่ว่า "ประชาชนต้องมีความสุข เมืองต้องน่าอยู่ มีสิ่งแวดล้อมที่ดี"

               นอกจากนี้ กรมยังมีหน่วยงานในการทดสอบวัสดุ มีครบทุกจังหวัด โดยมี 13 ศูนย์ใหญ่ตามหัวเมืองเป็นผู้ควบคุม มีเรือสำหรับกำจัดผักตบชวาจำนวน 16 ลำ ที่กรมทำมานานมาก หากมีการร้องขอให้ไปกำจัดผักตบชวาที่ไหน กรมโยธาฯ ก็จะเข้าไปให้การช่วยเหลือกำจัดให้ และมีเครื่องสูบน้ำโมบาย 100 เครื่อง ซึ่งได้รับอนุมัติจากรัฐบาลให้ซื้อในช่วงน้ำท่วมปลายปี 2554 หากมีการร้องขอก็จะนำออกไปช่วยเหลือตามสถานที่ต่างๆ ทั้งเรือกำจัดผักตบชวา และเครื่องสูบน้ำ มีการบำรุงรักษาและดูแลอย่างดี พร้อมใช้งานตลอดเวล

 

 ...........................................................

(กรมโยธาฯ ตั้งเป้าจัดผังเมือง 'เมืองน่าอยู่ สิ่งแวดล้อมดี ประชาชนมีความสุข' : คอลัมน์สัมภาษณ์พิเศษ : มณฑล สุดประเสริฐ อธิบดีกรมโยธาธิการและผังเมือง กระทรวงมหาดไทย )