คนไทยติดเชื้อเอดส์ผสม2สายพันธุ์ใหม่ของโลก | คมชัดลึก

 ตั้งแต่ปี 2527 ที่ประเทศไทยพบผู้ติดเชื้อเอชไอวีเป็นครั้งแรก ผ่านไป 25 ปี ผู้ป่วยและผู้ติดเชื้อยังคงเพิ่มจำนวนอย่างต่อเนื่อง ล่าสุดพบว่ามีผู้ติดเชื้อเอดส์รายใหม่วันละ 32 คน และในปี 2552 คาดว่าจะมีมากถึง 9.4 หมื่นราย ยิ่งไปกว่านั้นนักวิจัยยังพบเชื้อเอดส์ลูกผสมสายพันธุ์ใหม่ในประเทศไทยถึง 2 ชนิด คือเอจี-ดี (AG/D) และเออี-จี (AE/G) คาดว่าเป็นการแพร่เชื้อมาจากทวีปแอฟริกา และอาจเป็นเชื้อเอดส์ลูกผสม 3 สายพันธุ์ที่พบเป็นครั้งแรกของโลก

 ศ.ดร.พญ.รวงผึ้ง สุทเธนทร์ หัวหน้าภาควิชาจุลชีววิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล เปิดเผยว่า ที่ผ่านมาเชื้อเอชไอวีที่ระบาดในไทยมีเพียง 2 สายพันธุ์ คือ สายพันธุ์เอ-อี (A/E) และสายพันธุ์บี (B) โดยสายพันธุ์เอ-อีจะพบสูงถึงร้อยละ 90 ขึ้นไป ทุกปีจะมีโครงการวิจัยเพื่อตรวจสอบการเปลี่ยนแปลงของสายพันธุ์เอชไอวี โดยนำเลือดของผู้ติดเชื้อเอชไอวีที่เป็นคนไทยมาถอดรหัสตรวจหาสายพันธุ์เอดส์

 สำหรับปีนี้มีการทำวิจัยต่อเนื่องตามปกติ แต่พบความผิดปกติจากตัวอย่างเลือด 2 ราย จากกลุ่มตัวอย่างที่ส่งมาทั้งหมด 44 ราย เนื่องจากถอดรหัสออกมาแล้วพบว่าเป็นสายพันธุ์เอชไอวีที่ต่างออกไปจากเดิม และอาจเป็นสายพันธุ์เอดส์ลูกผสมที่ไม่เคยเจอมาก่อนในโลกนี้ก็ได้ โดยรายแรกเป็นเชื้อเอชไอวีที่ผสมระหว่าง 3 สายพันธุ์ ได้แก่ เอ จี และดี เรียกว่า เอจี-ดี (AG/D) กับรายที่สองเป็นเชื้อเอชไอวีผสม 3 สายพันธุ์ ได้แก่ เอ อี และจี เรียกว่า เออี-จี (AE/G)

 "ตัวอย่างทั้ง 2 รายมาจากหญิงฝากครรภ์ที่โรงพยาบาล เป็นเชื้อเอชไอวีลูกผสม 3 สายพันธุ์ ที่ไม่เคยมีรายงานการพบมาก่อน สายพันธุ์จีกับดีส่วนใหญ่จะพบในทวีปแอฟริกา โดยเฉพาะไนจีเรีย ส่วนของไทยจะเป็นเออี ตอนนี้สแกนยีนออกมาแล้ว 500 เบส จากทั้งหมด 1,700 เบส เมื่อศึกษาระดับโมเลกุลครบทั้งหมดแล้ว จึงจะทราบรายละเอียดว่า เป็นเชื้อที่แพร่มาจากพื้นที่ใดของโลก ตอนนี้ตั้งสมมติฐานว่าหญิงทั้ง 2 คนได้รับเชื้อมาจากชาวแอฟริกัน ไม่มีใครรู้เลยว่าสายพันธุ์จีกับดีเข้าไทยมานานหรือยัง ที่น่าเป็นห่วงคือสายพันธุ์เอชไอวีจากแอฟริกา จะมีความเข้มข้นของเชื้อไวรัสเอดส์ในสารคัดหลั่งมากกว่า ทำให้ผู้สัมผัสติดเชื้อได้ง่ายและแพร่ระบาดเร็วกว่าสายพันธุ์จากทวีปอื่น" ศ.ดร.พญ.รวงผึ้ง กล่าว

 ผู้เชี่ยวชาญด้านจุลชีววิทยาแนะนำว่า การพบเชื้อเอดส์พันธุ์ใหม่ 2 ชนิดจากตัวอย่าง 44 ชนิด คิดเป็นร้อยละ 2 เป็นตัวเลขที่สูงมาก กระทรวงสาธารณสุขต้องเร่งเก็บตัวอย่างเลือดของผู้ติดเอดส์มาวิเคราะห์โมเลกุล เพื่อสืบหาสายพันธุ์ลูกผสมว่ามีการแพร่ระบาดมากน้อยเพียงไร โดยเฉพาะในกลุ่มผู้เสพยาเสพติดและหญิงบริการ เพราะถ้าใครมีเชื้อเอดส์ลูกผสม 3 สายพันธุ์ เมื่อแพร่เชื้อออกไปผู้ติดเชื้อใหม่ก็จะได้รับเชื้อตัวนี้ด้วย ยิ่งไปกว่านั้นหากผู้ใดมีเชื้อเอดส์เอ-อี หรือบีอยู่ในตัว แล้วได้รับเชื้อเอดส์ลูกผสม 3 สายพันธุ์เข้าไปก็อาจจะกลายเป็นเชื้อผสม 4-5 สายพันธุ์ได้ เพราะเคยมีปรากฏการณ์นี้เกิดขึ้นมาแล้วที่แอฟริกา โดยพบผู้ติดเชื้อเอดส์ 5 สายพันธุ์ผสมกัน หรือที่เรียกว่าซีพีเอกซ์ (CPX) 

 อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญยืนยันว่า ยาต้านไวรัสที่ผู้ป่วยเอดส์กินในปัจจุบัน สามารถใช้ได้ผลกับเชื้อเอดส์ลูกผสม แต่อาจมีความเสี่ยงจากภาวะดื้อยาได้ง่าย รวมถึงความเจ็บป่วยจากโรคฉวยโอกาสอาจรุนแรงขึ้น นอกจากนี้เชื้อเอดส์ลูกผสม 3 สายพันธุ์มีความเข้มข้นในน้ำเมือกหรือสารคัดหลั่งมาก อาจนำไปในสู่การระบาดของเชื้อเอดส์ระลอกใหม่ได้

 ดังนั้น หน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องเร่งศึกษาความเป็นมา และผลกระทบของเชื้อเอดส์ลูกผสมทั้ง 2 สายพันธุ์ใหม่ที่พบในไทย โดยเฉพาะเร่งทำงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ที่ผ่านมางบประมาณป้องกันเอดส์จะเน้นไปที่ยาต้านไวรัส และการเผยแพร่ข้อมูลมากกว่าเน้นการวิจัยด้านสายพันธุ์ ทำให้องค์ความรู้ด้านสายพันธุ์เอดส์ในไทยมีน้อย นอกจากนี้ ยังต้องควบคุมการแพร่เชื้อเอดส์สายพันธุ์ต่างถิ่น โดยเฉพาะแอฟริกาไม่ให้เข้ามาระบาดในไทยด้วย

 ข้อมูลจากเว็บไซต์ระบุว่า ปัจจุบันมีการค้นพบสายพันธุ์เอดส์จากทั่วโลกกว่า 20 สายพันธุ์ เช่น เอ-อี, บี, ซี, ดี, เอฟ, เอ-จี ฯลฯ กระจายอยู่ตามทวีปต่างๆ ที่พบมากที่สุดคือทวีปแอฟริกามีมากกว่า 10 สายพันธุ์ เนื่องจากเป็นพื้นที่แรกของการระบาดของเชื้อเอชไอวีจากลิง โดยสายพันธุ์ซีจะพบมากที่สุดถึงร้อยละ 40-50 ของผู้ติดเชื้อเอชไอวีจากทั่วโลก ทั้งในแอฟริกา อินเดีย จีน และพม่า ส่วนในยุโรป อเมริกา ญี่ปุ่น ส่วนใหญ่จะเป็นสายพันธุ์บี สำหรับสายพันธุ์เอ-จี และสายพันธุ์ดีส่วนใหญ่จะพบเฉพาะในทวีปแอฟริกา

 เจ้าหน้าที่จากกองคุ้มครองและดูแลผลประโยชน์คนไทยในต่างประเทศ กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ ให้ข้อมูลว่า ทวีปแอฟริกาประกอบด้วย 53 ประเทศ แต่ที่คนไทยนิยมไปอยู่คือแอฟริกาใต้ ไนจีเรีย มาดากัสการ์ ฯลฯ แบ่งเป็นแรงงานประเภทต่างๆ กับหญิงที่ประกอบอาชีพบริการ นอกจากนี้ยังมีหญิงไทยที่ลักลอบค้าประเวณี ทั้งโดยสมัครใจและไม่สมัครใจอีกจำนวนมาก โดยเฉพาะที่สาธารณรัฐแอฟริกาใต้ ในแต่ละปีจะมีการร้องเรียนให้ช่วยเหลือหญิงไทยในแอฟริกาใต้ไม่ต่ำกว่า 100-150 กรณี ส่วนใหญ่เป็นญาติมาติดต่อให้ช่วยลูกสาวหรือหลานสาวที่ถูกกักขังอยู่ในแหล่งค้าประเวณี เมื่อส่งเจ้าหน้าที่ไปช่วยเหลือก็จะพบหญิงไทยอีกหลายสิบคนตกอยู่สภาพเดียวกัน ปัญหาที่น่าเป็นห่วงคือลูกค้าไม่นิยมใส่ถุงยางอนามัย 

 "ผู้หญิงไทยส่วนใหญ่ที่ไปค้าประเวณีที่แอฟริกาใต้จะรู้ตัวก่อน แต่พอไปถึงต้องทำงานหนัก รับลูกค้าจำนวนมาก ถูกกักขัง ได้ค่าแรงไม่คุ้มค่า ก็จะหาวิธีลักลอบติดต่อญาติให้มาขอความช่วยเหลือที่กองคุ้มครองฯ เราก็จะประสานไปยังสถานทูตไทยที่นั่นให้เข้าไปช่วยเหลือ ทำให้รู้ว่าแต่ละครั้งหญิงไทยจะได้เงินประมาณ 1,000 บาท แต่ลูกค้ามักเสนอขอไม่ใส่ถุงยางอนามัย แล้วจะเพิ่มเงินให้อีก 250 บาท ด้วยความอยากได้เงินมาปลดหนี้บางรายก็ยอม แม้จะรู้ว่าเสี่ยงต่อการติดเชื้อเอชไอวีได้" เจ้าหน้าที่กล่าว

 เพื่อเป็นการช่วยเหลือหญิงไทยกลุ่มดังกล่าว ทางสถานทูตไทยในแอฟริกาใต้ได้ประสานไปยังองค์กรเอกชนที่ช่วยเหลือด้านสุขภาพ ให้เข้ามาดูแลและให้คำแนะนำ บางรายก็ขอตรวจเลือด จากสถิติจะพบผู้ติดเชื้อเอชไอวี 1-2 เปอร์เซ็นต์ มีทั้งกลุ่มหญิงที่ติดเชื้อเอชไอวีตั้งแต่อยู่ประเทศไทย และกลุ่มหญิงไทยที่เพิ่งได้รับเชื้อเอชไอวีขณะอยู่ในแอฟริกา ขณะนี้กองคุ้มครองฯ กำลังพยายามให้ความรู้ผ่านสื่อต่างๆ เพื่อให้หญิงไทยและแรงงานไทยที่จะเดินทางไปทำงานต่างประเทศ ตระหนักและระมัดระวังเรื่องการติดโรคและเชื้อต่างๆ จากทวีปแอฟริกา 

 ขณะที่ ข้อมูลจากสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองระบุว่า ในปี 2551 ชาวแอฟริกันเดินทางเข้ามาประเทศไทย 584 ราย เป็นชาวไนจีเรีย 1,270 ราย มาดากัสการ์ 3,909 ราย เอธิโอเปีย 3,512 ราย