ระหว่างทางที่เสียงอาซานแว่ว | คมชัดลึก

 

                         “บนความอ่อนแอของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าไม่สามารถเปลี่ยนแปลงใครๆ ได้ นอกจากเปลี่ยนแปลงตัวเอง”

                         “ระหว่างทางที่เสียงอาซานแว่ว” กวีนิพนธ์ เล่มล่าสุดของ “ปราชญ์ อันดามัน”

                         เกิดที่ระนอง เข้ากรุงเทพฯ ตั้งแต่ชั้นมัธยม เริ่มเขียนบทกวีสมัยเรียนมหาวิทยาลัย

                         พ.ศ.2535 เรื่องสั้นเรื่องแรกตีพิมพ์ในช่อการะเกด 11 (รากเหง้าเผด็จการ) ใช้ชีวิตที่อาศรมวงศ์สนิท นครนายก 3 ปี หลังจากนั้นทำงานด้านสิ่งแวดล้อมที่ภาคใต้ จนกระทั่งเกิดเหตุการณ์สึนามิ

                         2548 เปลี่ยนมานับถืออิสลาม ใช้ชีวิตที่บ้านสวน จังหวัดระนอง ช่วยงานศาสนาและทำงานให้ UNDP ปัจจุบันทำงานประจำปีสวนเงินมีมา

                         ผมรู้จัก ปราชญ์ อันดามัน เมื่อประมาณ 20 ปี มาแล้ว ครั้งที่เขาทำงานด้านสิ่งแวดล้อมอยู่ที่ภาคใต้ ไม่ได้คุยกันลึกๆ สักที ครั้นมีโอกาสได้อ่านผลงาน กวีนิพนธ์ของเขา ผมจึงรู้สึกยินดี

                         ผมรู้จัก “ภาคใต้” น้อยมากในทุกด้าน ตั้งแต่ภูมิประเทศ ภูมิศาสตร์ ประวัติศาสตร์ ศิลปะ วัฒนธรรม ศาสนา ภาษา ยิ่งปัญหาความรุนแรงในสามจังหวัดภาคใต้ยิ่งเป็นเรื่องที่ผมทำได้แค่เพียงเฝ้าดูนิ่งฟัง

                         เรื่องศาสนา ผมก็มีความรู้เพียงแค่ “ศาสนาเปรียบเทียบ” เบื้องต้นที่เคยเรียน ในชั้นอุดมศึกษา รู้จักคำว่า ละหมาด อาซาน อัลกุรอาน และกุโบร์ แค่นี้

                         ผมสนใจ “ระหว่างทางที่เสียงอาซานแว่ว” (อาซาน การเรียกร้องเชิญชวนให้มาทำละหมาด) ก็เมื่อได้อ่าน “เสมือนคำนำ” (ซึ่งเขียนได้สวยงาม)

                         “ขณะคลื่นยักษ์ถล่มชายฝั่งอันดามันนั้น ข้าพเจ้าอยู่ที่หมู่บ้านชาวประมง จังหวัดระนอง ที่นั่น หมู่บ้านทั้งหมู่บ้านถูกกวาดลงทะเล เป็นเวลาหลายเดือนที่ความเศร้าท่วมท้นหัวใจผู้คน หลังจากนั้นพวกเขาแตกแยกขัดแย้งด้วยผลประโยชน์ต่างๆ ที่แห่แหนลงมาที่ชายฝั่งอันดามัน ..หนึ่งเดือนพ้นผ่าน ข้าพเจ้าตัดสินใจไปหาบิหลั่นที่นับถือ เปลี่ยนมารับอิสลามโดยไม่ได้บอกกล่าวแก่แม่และญาติพี่น้องชาวพุทธ การงานกับชุมชนประมงพื้นบ้านนั้น ข้าพเจ้าหวังให้พวกเขาเปลี่ยนแปลงแต่สายตาของข้าพเจ้ากลับเปลี่ยนสิ้น โลกอิสลามเข้าถึงหัวใจภายในข้าพเจ้า บนความอ่อนแอของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าไม่สามารถเปลี่ยนแปลงใครๆ ได้ นอกจากเปลี่ยนแปลงตัวเอง”

                         บทกวี 33 ชิ้น เขียนขึ้นต่างกรรมต่างวาระ ตีพิมพ์ตามนิตยสารต่างๆ จัดวางลำดับตามเนื้อหา (ไม่ได้วางตามลำดับช่วงเวลา) แบ่งเป็น 3 ส่วน 1.สวนร้าง (ทางที่เรากลับมา) 2.โลกทะเล 3.ระหว่างทางที่เสียงอาซานแว่ว

                         ภาคแรก “ฉายภาพชีวิตชุมชน ท้องถิ่น ทั้งภาพ รูปธรรม และนามธรรม การกลับคืนถิ่นที่เคยอยู่ กลับสู่ดินแดนแห่งความฝัน"

                         “เถิดเพลงป่าแห่งบ้านถิ่น ให้ใจเราแว่วยินการขับขาน อีกครั้งอีกคราจิตวิญญาณ คืนกลับเพลงกังวานของเยาว์วัย”

                         ฉายภาพความเปลี่ยนแปลงในชุมชน (คาราโอเกะหลากชีวิต, คนสวนในโลกของราคาขนมเด็ก) และความเปลี่ยนแปลงภายใน (ฤดูกาลภายใน ไปเป็นข้าพเจ้า)

                         ภาคสอง : โลกทะเล คลื่นความเปลี่ยนแปลง วิชาจับปู จับปลาแห่งทะเลชีวิต

                         ภาคสาม : การเดินทางสู่ความเปลี่ยนแปลง “บนความอ่อนแอของข้าพเจ้า”

                         “ข้าพเจ้าเดินทาง ข้าพเจ้าท่อง ตรวจตราข้อบกพร่องที่ข้าพเจ้าเห็น ตรวจใจภายคลี่ประเด็น โลกใดซ่อนหรือเร้นอยู่ภายใน” กวีนิพนธ์ “ปราชญ์ อันดามัน” เขียนขึ้นจากประสบการณ์ของคนทำงานในชุมชน สามารถฉายภาพชีวิตผู้คนได้อย่างสมจริง เห็นฉากชัด เป็นเรื่องราวในพื้นที่ ทั้งพื้นที่ภายนอก และภายใน เห็นหนทางที่ผ่านมา และทิศทางที่มุ่งไป

                         หากแต่ในฐานะ “บทกวี” ย่อมถูกคาดหวังจากผู้อ่านในเรื่อง จังหวะจะโคน ความพิถีพิถัน การเลือกสรรถ้อยคำ แต่ด้วยประสบการณ์ “ตรง” และ “จริง” ของผู้เขียน อาจทำให้ผู้อ่านผ่านข้ามความ ไม่สู้จะสละสลวยในเชิงประพันธ์ไปได้ อย่างน้อยก็ผมคนหนึ่งละ นี่ไม่ใช่บทวิจารณ์วรรณกรรมดอกครับ แค่เขียนถึง เพราะเชื่อมั่นในหัวใจของมิตรผู้น้องคนหนึ่งที่เดินทางอยู่บนวิถีที่ตนเลือก ผมอ่านบทกวี “ระหว่างทางที่เสียงอาซานแว่ว” ก็เพราะอยากสนทนากับเขา ซึ่งบทกวีเล่มนี้ไม่เพียงทำให้ผมรู้จักเขาดีขึ้น...มากกว่านั้นครับ ใครลองอ่านดู

                         “บนความอ่อนแอของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าไม่สามารถเปลี่ยนแปลงใครได้นอกจากตนเอง” เป็นประโยคที่ผมชอบ ชอบมากครับ

                         นามปากกาของเขา “ปราชญ์ อันดามัน” ครับ

 

 

--------------------

(ศิลป์แห่งแผ่นดิน : ระหว่างทางที่เสียงอาซานแว่ว : โดย...ศักดิ์สิริ มีสมสืบ)