'ห้วยน้ำบอง-น้ำเลย'แก้ปัญหาน้ำ'อีสานบน' | คมชัดลึก

 

                         เป็นที่ประจักษ์โดยทั่วกันว่าโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริทั่วประเทศกว่า 4,350 โครงการ เฉพาะในภาคอีสานมีมากถึง 767 โครงการที่กระจายอยู่ตามพื้นที่ต่างๆ ซึ่งล้วนแล้วแต่เอื้ออำนวยก่อให้เกิดประโยชน์สุขกับประชาชนทั้งสิ้น สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ(สำนักงานกปร.) จัดโครงการเฉลิมพระเกียรติ "สื่ออาสา..สืบสานพระราชดำริ" เพื่อติดตามความคืบหน้าการก่อสร้าง 2 โครงการเด่นที่เป็นประโยชน์กับชาวบ้านในการแก้ปัญหาน้ำภาคเกษตร

                         โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยน้ำบอง อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ที่ต.โคกม่วง อ.โนนสัง จ.หนองบัวลำภู เป็นโครงการที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงรับไว้เป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริเมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน 2535  ตามคำร้องขอของชาวบ้านในพื้นที่เพื่อแก้ปัญหาการขาดแคลนน้ำภาคการเกษตรในช่วงฤดูแล้ง

                         จากนั้นกรมชลประทานได้เร่งดำเนินการสนองพระราชดำริ จึงจัดเตรียมความพร้อมของโครงการ มีการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมและสำรวจภูมิประเทศ ตลอดจนออกแบบทำนบหัวงาน อาคารประกอบและระบบส่งน้ำแล้วเสร็จในปี 2554 ก่อนจะดำเนินการก่อสร้างโครงการ โดยได้รับการสนับสนุนงบประมานจากสำนักงาน กปร. และงบปกติของกรมชลประทานรวมทั้งสิ้น 217 ล้านบาท มีระยะเวลาการดำเนินการ 5 ปีโดยเริ่มมาตั้งแต่ปี 2554 คาดกว่าจะแล้วเสร็จทั้งโครงการในปี 2558

                         เมื่อการดำเนินแล้วเสร็จมีขนาดสันทำนบดินกว้าง 8 เมตร ยาว 215 เมตร สูง 18 เมตร สามารถเก็บกักน้ำได้ประมาณ 20.8 ล้านลูกบาศก์เมตร มีระบบส่งน้ำยาว 33.50 กิโลเมตร สามารถส่งน้ำให้กับพื้นที่เกษตรในอ.โนนสังประมาณ 16,000 ไร่ รวมทั้งมีแหล่งน้ำต้นทุนสำหรับการอุปโภคบริโภคกว่า 6,200 ครัวเรือน รวมประชากรจำนวน 36,600 คน

                         "ปัจจุบันแม้พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระประชวรมิได้เสด็จไปทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจเยี่ยมเยียนประชาชนได้สม่ำเสมอดังเช่นที่ผ่านมา แต่ก็ทรงติดตามและรับทราบความเคลื่อนไหวตลอดเวลา โดยเฉพาะประชาชนในท้องถิ่นทุรกันดารห่างไกล อย่างโครงการอ่างเก็บน้ำห้วยน้ำบองก็จะเป็นตัวแบบที่ดีให้กับโครงการในพื้นที่อื่นๆ ด้วย"

                         อำพล เสนาณรงค์ องคมนตรีกล่าวระหว่างเป็นประธานในพิธีเปิดโครงการอ่างเก็บน้ำห้วยน้ำบอง อันเนื่องมาจากพระราชดำริ โดยเฉพาะในเขตพื้นที่ภาคอีสานนั้นนับตั้งแต่ที่ได้เสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมเยีนยราษฎรเมื่อปี 2498 ทำให้ทรงรับทราบข้อมูล สภาพปัญหาความแห้งแล้งขาดแคลนน้ำ จนนำมาสู่โครงการพัฒนาแหล่งน้ำอันเนื่องมาจากพระราชดำริในพื้นที่ภาคอีสานที่กระจายตัวอยู่ในปัจจุบันกว่า 767 โครงการ

                         จากการสำรวจข้อมูล(ล่าสุด) พบว่าจังหวัดหนองบัวลำภูเป็นจังหวัดที่ยากจนที่สุดในภาคอีสานและยากจนเป็นอันดับ 75 ของประเทศ โดยประชากรมีรายได้ต่อหัวเฉลี่ยเพียง 31,293 บาท/ปีเท่านั้น ทั้งยังมีสภาพพื้นที่แห้งแล้งกันดารมากที่สุด โดยนายระพี ผ่องบุพกิจ ผู้ว่าฯหนองบัวลำภูเผยว่าจังหวัดหนองบัวลำภูนั้นมีพื้นที่ภาคเกษตรมากกว่า 1.72 ล้านไร่หรือคิดเป็นร้อยละ 71.68 ของพื้นที่ทั้งจังหวัด ในขณะที่มีพื้นที่ชลประทานเพียง 90,076 ไร่หรือร้อยละ 3.73 เท่านั้น

                         "พืชเศรษฐกิจสำคัญของจังหวัด ได้แก่ ข้าว อ้อยโรงงาน มันสำปะหลังและยางพารา โดยข้าวจำแนกเป็นข้าวเจ้านาปี 326,308 ไร่ ข้าวเหนียวนาปี 530,550 ไร่ อ้อยโรงงาน 386,107 ไร่ มันสำปะหลัง 209,049 ไร่ และยางพารา 86,079 ไร่ของพื้นที่การเกษตรทั้งหมด" ผู้ว่าฯหนองบัวลำภูกล่าวรายงานการใช้พื้นที่ภาคการเกษตร

                         ไม่เพียงหนองบัวลำภูเท่านั้นที่เป็นปัญหาการขาดแคลนน้ำเพื่อใช้ประโยชน์ในภาคการเกษตร แต่จังหวัดที่มีพื้นที่ติดกันอย่างจังหวัดเลยก็มีปัญหาไม่แพ้กัน จนเป็นที่มาของโครงการอ่างเก็บน้ำน้ำเลย อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ตั้งอยู่ในต.แก่งศรีภูมิ อ.ภูหลวง จ.เลย เพื่อเก็บกักน้ำในแม่น้ำเลยและลำน้ำสาขามาใช้ประโยชน์ในช่วงฤดูแล้งเช่นกัน โดยโครงการดังกล่าว พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชดำริให้มีการพัฒนาแหล่งน้ำในพื้นที่บริเวณนี้มาตั้งแต่ปี 2520

                         โดยได้พระราชทานพระราชดำริกับอธิบดีกรมชลประทานในขณะนั้นให้พิจารณาวางโครงการชลประทานลุ่มน้ำเลยเพื่อจัดหาน้ำให้ราษฎรทำการเพาะปลูกได้ทั้งฤดูฝนและฤดูแล้ง ตลอดจนมีน้ำกิน น้ำใช้ตลอดทั้งปี โดยเฉพาะอย่างยิ่งควรพิจารณาสร้างฝายทดน้ำเพื่อความเหมาะสมในลำน้ำเลยตอนล่างเพื่อส่งน้ำให้พื้นที่เพาะปลูกผืนใหญ่สองฝั่งน้ำเลยในเขตอำเภอเชียงคานได้ด้วย

                         สุวัฒน์ เทพอารักษ์ เลขาธิการสำนักงานกปร.กล่าวถึงความคืบหน้าการก่อสร้างโครงการดังกล่าว โดยระบุว่าเป็นโครงการพัฒนาแหล่งน้ำในเขตจ.เลย มีลักษณะเป็นเขื่อนดิน สูง 30.80 เมตร ยาว 604 เมตรใช้งบประมาณก่อสร้าง 860.4 ล้านบาท ในระยะแรกใช้งบของสำนักงานกปร.จำนวน 48.432 ล้านบาทจากนั้นเป็นงบประมาณปกติของกรมชลประทาน ซึ่งขณะนี้มีความคืบหน้าในการก่อสร้างร้อยละ 7.31 และจะดำเนินการก่อสร้างแล้วเสร็จทั้งโครงการในปี 2562 หากแล้วเสร็จนอกจากจะใช้ประโยชน์ในพื้นที่ภาคเกษตรแล้วยังสามารถช่วยบรรเทาอุทกภัยที่มักเกิดขึ้นเป็นประจำในพื้นที่ท้ายน้ำอีกด้วย

                         "เมื่อดำเนินการก่อสร้างแล้วเสร็จจะสามารถเก็บกักน้ำได้สุงสุด 48.9 ล้านลูกบาศก์เมตร และสามารถส่งน้ำให้กับพื้นที่ทำการเกษตรด้วยแรงโน้มถ่วงในพื้นที่ภูหลวงและบางส่วนของอำเภอวังสะพุงประมาณ 25,000 ไร่ และจากระบบสูบน้ำจากแม่น้ำเลยด้านท้ายอ่างในเขตอ.วังสะพุง อ.เมือง และอ.เชียงคานอีกประมาณ 34,700 ไร่" เลขาธิการสำนักงานกปร.เผยข้อมูล 

                         นับเป็นความโชคดีของเกษตรในพื้นที่ดังกล่าวหลังการก่อสร้างโครงการแล้วเสร็จ นอกจากจะมีช่วยแก้ปัญหาน้ำท่วมน้ำแล้งแล้วยังมีน้ำใช้ประโยชน์เพื่อการเกษตรตลอดทั้งปีอีกด้วย

 

---------------------

'น้ำคือชีวิต' ชาวบ้านแก่งศรีภูมิ

 

                         ไตรพร ส่วยลี  ชาวบ้านในต.แก่งศรีภูมิ อ.ภูหลวง ซึ่งได้รับอานิสงค์จากโครงการอ่างเก็บน้ำน้ำเลย อันเนื่องมาจากพระราชดำริ กล่าวรู้สึกดีใจที่มีโครงการดังกล่าว เพราะทุกๆ ที่ผ่านมาจะมีปัญหาขาดแคลนน้ำมาโดยตลอด โดยเฉพาะในช่วงฤดูแล้งปลูกพืชอะไรไม่ได้เลยเพราะไม่มีน้ำ เมื่อไม่มีอาชีพและรายได้ ทำให้คนในหมู่บ้านส่วนใหญ่จะต้องออกไปรับจ้างหางานทำข้างนอก ส่วนการทำนาก็ต้องพึ่งพาน้ำฝนเพียงอย่างเดียว หากปีไหนน้ำท่าไม่ดีก็จะมีปัญหาเหมือนกัน

                         เช่นเดียวกับ ฉวีวรรณ ภิญโญวัย ชาวบ้านในต.แก่งศรีภูมิ อีกรายที่ได้รับอานิสงค์จากโครงการดังกล่าวยอมรับว่าชาวบ้านที่นี่มีอาชีพหลักคือทำนา ปลูกอ้อย ปลูกมันสำปะหลัง แต่มีปัญหาเรื่องน้ำมาโดยตลอด ทำให้มีปัญหาในการประกอบอาชีพ ยิ่งปีไหนฝนตกไม่ถูกต้องตามฤดูกาล การทำนาก็ไม่ได้ผล ยิ่งจะมีปัญหาเพิ่มมากขึ้น แต่หากโครงการอ่างเก็บน้ำน้ำเลยก่อสร้างแล้วเสร็จคิดว่าชีวิตความเป็นอยู่ของชาวบ้านที่นี่น่าจะดีขึ้น เนื่องจากพื้นที่บริเวณนี้ปลูกอะไรก้ขึ้น แต่ขอให้มีน้ำเพียงพอเท่านั้น

 

---------------------

('ห้วยน้ำบอง-น้ำเลย' ตามพระราชดำริ มุ่งแก้ปัญหาน้ำภาคเกษตร 'อีสานบน' : สุรัตน์ อัตตะ ... รายงาน)